Skip to main content

Full text of "Historia Ecclesiastica Zachariae Rhetori Vulgo Adscripta I Versio CSCO 87 OCR"

See other formats


HISTORIA ECCLESIASTICA 

ZACHARIAE RHETORI VULGO ADSCRIPTA 

I 



PRAEFATIO. 

I. Opus syriacum cuius versionem nunc damus primus notum 
fecit I. S. Assemanus, qui eius excerpta quaedam, quae a concilio 
chalcedonensi ad excidium Romae anno 546 factum extendunt, 
in Cod. Syr. Vat. CXLV invenit et in JBibliolheca Oricnlali cum 
citationibus descripsit. 

Cum autem locus qui hie occurrit (nostri textus VIII, vn, ad 
fin.) a Dionysio Bar $alibi sub nomine Zachariae Rhetoris et epis- 
copi Melitenes proferatur, et plerique loci ab Evagrio de Zacharia 
Rhetore citentur, Assemanus Zachariae Melitenensi opus adscrip- 
sit. Fragmenla anno 1838 a Mai cum versione latina edita sunt, 
qui auctorem cum Zacharia Scholastico et episc. Mitylenes qui 
scripsit Dialogum de Opificio Mundi eundem fecit, eumque 
graece scripsisse recognovit. Sed opus de quo haec excerpta sunt, 
in duodecim libros divisum, in Cod. Brit. Mus. Add. 17202 exstat, 
unde a Land anno 1870 vulgatum est, qui ex ipsius auctoris 
verbis eum in libro tantum III Zachariam sequi incepisse notavit, 
perperam autem librum VII Zachariae adscripsit, quamquam 
libros III-VI solos de eo sumptos esse auctor indicat. A Syris (ex 
gr., Bar Salibi et Michaele) totum opus quasi Zachariae per erro- 
rem citatur. 

In libro I auctor post exordium, in quo operis scopum ac 
methodum explicat, discrepantiam versionum libri Genesis 
graecae et syriacae chronologicam traclat, cetera capita versionem 
libri Ioseph et Aseneth Mosi ingileno adscriptam, Acta Silvestri, 
narrationem de inventione relliquiarum s. Stephani et aliorum, 
et auctorum duorum syrorum brevem laudationem continent. In 
libro II, post Acta Septem Dormientium, historia proprie dicta, 
quae opera Socratis et Theodoreti continual, anno 449 incipit, et 
Eutychis a gradu depositionem, synodum Ephesi secundam, 
successionem episcoporum, epistulam Procli ad Armenios, et 
breve chronicon exhibet. In libris III-VI, qui ad annum 491 exten- 

SYR. — C ■— V. A 



— II — 

dunt, paucis rebus exceptis omnia de graeca Zachariae historia 
sumpta sunt et ad res ecclesiasticas pertinent; in libro VII regnum 
Iustini, in libris IX-XII regnum Iustiniani et res quae usque ad 
annum 569, quo opus flnitum est, gestae sunt narravit auctor, 
sed liber XI omnino periit, et librorum X et XII fragmenta 
tantum conservata sunt; ultimum quod exstat caput (XII, vn) 
Ptolemaei Geographiae epitomen exhibet. 

II. Opus, quamquam anno demum 569 finitum est (parte I, 
p. 4), variis temporibus scriptum est, XII, i, anno 561 et XII, vii, 
anno 555, et per totum opus ut nunc exstat Iustinianus ut vivus 
tractatur. In multis locis utrum in sua persona loquatur auctor 
an priorem auctorem exscribat dictu difficile est. QuinDadha 
anachoretam (pt. II, p. 53), Domnicum italum (p. 92), et Eusta- 
thium amidensem (p. 94) ipse cognoverit nihil obstat ; sed eum 
Gadhana, qui Persas anno 504 prodidit (p. 21, 22), novisse, 
quamquam fieri potest, vix credendum. Quando Dioscorum Alexan- 
driae 'nunc' sedere dicit (p. 40), auctorem qui 516/7 scribebat 
proculdubio exscribit, sed notitiae in eodem capite datae ad 
annum 524 extendunt. Cum se consilio patris cuiusdam vel fratris 
scripsisse dicat et ' in exercitium fratrum ' (pt. I, p. 40, 72, 74), 
eum monachum fuisse clarum est ; et propter longam obsidionum 
Amidae narrationem (VIII, in-v), episcoporum Amidae Thomae 
et Mare laudationem (pt. II, p. 24, 54), Eustalhii amidensis 
cognitionem, Abraham episcopi vituperationem (X, ii, in), 
persecutionis monachorum Amidae historiam (XII, vi), et capti- 
vorum amidensium familiaritatem (p. 145), quin Amidae vixerit 
vix dubium est '. Addendum est quod Mosis ingileni familiaritate 
utebatur (I, iv, y). Ingila autem, Amidae metropoli subiecta, ei 
finitima erat, et, ut e Iohanne Ephesino, De beatis Orientalibus, 
capp. iv, v videmus, cum ea arete coniuncta. 

Libri IH-VI, ut diximus, ex historia Zachariae sumpti sunt, 
praeter breves de rebus saecularibus notitias quae in parte I, 



1 Immo rem quae Amidae contigit 'hie' gestam esse dicit (pt. II, p. 136,1. 5). 



— Ill — 

p. 115, 142, inveniuntur et catalogos episcoporum (pt. I, p. 142, 
et pt. II, p. 10), qui ab auctore catalogorum qui in parte II, 
pp. 40, 58, stant manifesto compositi sunt. Hie Zacharias quin 
cum Zacharia Scholastic*) qui vitas Severi ! et Isaiae * scripsit idem 
fuerit vix dubitem, eumque historiam regnante Anastasio (491-518) 
et ante vitam Severi, quae post mortem Eupraxii cui historia 
dedicata est (p. 100) scripta est s , scripsisse liquet. Gazae natus, 
Alexandriae et Beryti legem discebat, et Severi et Petri iberi 
familiaris factus est. Postea Cpolim migravit, et, ut e titulo eius 
Dialogi de Opificio Mundi discimus, episcopus .Mitylenes factus 
est. Synodo anni 536 praesens erat, sed an chalcedonius factus sit 
dubitare licet ; potest enim ab Anthimo ordinatus esse. Decreto 
synodi non subscripsit. 

Praeter Zachariam et documenta quae in opere nominatim 
exscribit usus est noster chronico quodam de rebus saecularibus 
(pt. I, p. 79, 99, 116) et catalogo episcoporum (vide supra). 
Descriptio Iustini (VII, xiv) e Iohanne Malala * sumpta videtur. 
Celeri fontes non liquent. Relatio cum Iohanne Ephesino obscura 
est. In narratione eiectionis Macedonii (VII, vn, vm) nihil difficile 
est ; noster enim epistulam Samuelis exscribit, qua Iohannes 
proculdubio usus est. Epistulae Simeonis episc. Beith Arsam de 
persecutione Himyaraye (VIII, in), quam edidit Guidi {Alii deW 
Ac. dei Lincei, ser. 3 a , VII, 471), epitomen quae paene eadem est 
Iohannes et noster exhibent ; et, cum noster anno 569, Iohannes 
anno 571 opus suum vulgaverit, Hie hunc exscripsisse non potest, 
et, si duos textus alterum cum altero et cum textu a Guidi edito 
comparamus, neutrum ex altero exscriptum esse clare videmus. 
Iohannes vero opera quaedam Simeonis hereditavit ', unde coni- 
ciendum est Simeonem epistulae epitomen tantum retinuisse, 
eamque Iohanni legasse, et huius epitomes apographum ad 
nostrum pervenisse. 

Restant tres loci de synodo Chalcedonis (pt. I, p. 147, 1. 15-p. 148, 
1. 2 6 = 'Dion.' ap. Nad, Rev. de VOr. Chr., II, 457 ; p. 149, 

• P. Or., II, 7. — * Vitae Monophysitarum (in hac serie t. XXV), p. 3. — 
8 P. Or., II, 104. — 4 P. 410. — * P. Or., XVII, 158. — • Ad textum refero. 



— IV — 

1. i-A = Land, An. Syr., II, 1 19, I. 7-9 ; |». 15:!, 1. I i, 15 = 
ibid., 363, 1. 3-5) qua ambo auclores paene verbaliler idem 
scribunt, unde Zacbariae graeci usns communis exclu^us est. 
Potest au tern Iohannes nostrum exscrijisis.su, ul pulavil A. I*. Dya- 
konov'. Epistula etiam Rabbulii (X, iv) ab ulroipie exseripla 
vel epkomata esse videtur. Sed de hae quaeslioii>\ cum l llutiiysii ' 
textus vulgatus eril, melius iudicabimus. 
Qua nomina uncialibus scripsi, vocalia iumla sum. 

III. — Bibliograpbia. 

I. S. Assemanus, Bibliollieru Oriental is, II (Komae, I72h, i». 5i- 
62. Citaliones e cod. Vaticano cum \ersiotit- latiua. 

A. Mai, Scriplorum Yelerum Nora Colk,tio, \. X (Romae. 18:18 , 
p. 332-360. Textus cod. Valic. uni versus cum versione talina. 
quae in Patr. Lai., t. LXXXY, col. 1 110-1177. repclila f. 
Vide praef. ad textum. 

G. Bickell, Ausgew&klte Schriflen d. syr. Kinhenmlei Aplt ma- 
tes, Babulas, und Isaak von Mini re (Ivcmpleu. 1871), p. 250- 
258 (Reithmayer, Bibliolhek d. Kiirlieiteiiler, CIV). Wrsio 
germanica epistulae Rabbula (X, iv) e lexlu ab Ovcrbeek edito 
(vide praef. ad textum) facta. 

Th. Noldeke, apud R. A. Lipsius, Zur edessenisehen Abgarsage 
(Jahrb. fur prot. Theologie, VII, I Nil- 1 ill. Lipsiae, 1881). 
Versio germanica cap. iv libri XII e textu a Land edito. Repe- 
tita notis quibusdam addilis apud E. von Dohsuiutz, Christus- 
bilder, p. 4**-7** (Te.rte und Unfersmltungen, Xeue Kolge, 
ser. 3»). Lipsiae, 1891). 

I. Guidi, // lesto siriaro delta desctizione di Bonta nella storia 
attribuita a Zacraria Before {Bull, delta Comm. arch, di 
Roma, XII, 218-239. Romae, 1881. (X vol. XIX, p. 61 et seq.) 
Textus cap. xvi libii X e codicibus (I el V iranscriptus cum 
versione lalina et nolii sagacissimis. 

1 lohann Efesskii/. p. 235 secjq. Si ita res se habet, cum in primo loco textus 
'Dioxysii' cuin codice nostri congruat, an supplement quae e Michaele 
addidi recte noslro atlribueriin valde dubiuin videbilur. 



(i. Owi.Nii ttbiiin Joseph i rl \.si'i>nh i upnrri/phn. IVmlini, 

1880 \ • alina rap vi liltii I e h- hi a Land nliln. 

A. CiAisuiKisi h' version arnienienne di 1'hi.stoire d'Assenelh 
(i\ourcaiu Melanges (hienlmu; p. 506-509, 511, n. 2. Parisiis, 

I WO). Versio gal lira partis I, p. 51, I. 20-p. 5:!, I. 51 ; p. 55, 
I. 22-28', e textu a Land Kdilo. 

I. I\ N. Land Aardrijkskundige Fragmented nil de syrisclte 
Lite hi I hi de> 17* en Yll de eemc (Yerslagcn en Mededeelingen 
dei' Kon. A had. ran Wei lensr happen, Afd. Lcltcrkiimle, Ul ,,p 
Iteeks, III^Decl, p. 167-174, 179-193. Amslelodami, 1SS7). 
t'ummenlarium in caput vh libri XII cum versione hatavica 
lueonim p. 213, 1. 21-p. 21 i, I. 10, et p. 215, I. 1 1 ad linern. 

II. (iKl/.kh, Josue Slyliles ttnd die damaligen kirchl. Parleicn 
des Oslens (By:. Zeilschrifl, 1, 42, 45, 46. Lipsiae, 1892). 
Versio germanica parlis II, p. 50, I. 9-p. 51, I. 3 ; p. 5i, I. 19- 
p. 56, 1. 22, e lexlu a Land edito. 

Tu. NftLBEKE, Die Synode eon Sidon und Tyrus(ibid., p. 333-335). 
Versio correctior eorundem locorum. 

F. J. Hamilton, Tlic Ecclesiastical History of Zaeharias Rhetor. 
1892 (privatim impressum). Versio anglica librorum III-VI et 
ullimi paragraphi cap. vu libri VIII, c textu a Land edito. 

V. Hysskl, Syrische Quellen abendldndischer Erzdhlunyssloffe, 

II (Archiv fur das Stutlium der ncucren Sprarhen, Xt'.lll, 
251-294; cf. XCIV, 371,372. Hrnnsvici, 1891). Versio germa- 
nica Actorum Septem Dormientium e textu 'Dionysii' cum varia- 
tionibus nostri (II, i). 

A. Oaumstark, Lucubra Hones syro-graecae (Jarhlmrh fur class. 
Philologie, 21^ r Supplemcnlband, p. 359-361. Lipsiae, 1894.) 
Textus partis II, p. 136, 1, l-p. 138, 1. I i, cum versione latina 
et notis. 

G. Kruger et K. Aiirkns, Die sogenannlc Kirchengesch. des Zaeha- 
rias Rhetor. Lipsiae, 1899. Versio germanica operis e lextibus 
Mai et Land cum notis doctissimis. Libri ! capita vi-vm, 



1 Ad textual ubique refero. 



— VI — 
II cap. i, X cap. xv, xvi, et descriptio orbis Ptolemaei (XII, vii) 
desunt. 

F. J. Hamilton et E. W. Brooks, The chronicle of Zachariah 
of Mitylene. Londinii, 1899. Versio anglica operis. Libri I 
cap. ii-viii, II cap. i, et descriptio orbis Ptolemaei desunt. 

M. A. Kugener, S6v&re, patriarche d'Antioche (P. Or., II, 267- 
298. Parisiis, 1907). Textus locorum qui de Severo tractant 
cum versione gallica. — Vide etiam Eundem, La compilation 
historique de Pseudo-Zacharie le Rheteur (Rev. de VOrient 
Chretien, V, p. 201-214, 461-480. Parisiis, 1900). 



VOLUMEN NARRATIONUM FAGTORUM QUAE IN P .a. 
MUNDO AGGIDERUNT. 

Caput I, apologia ipsius initii libri. Caput II, epistula suppli- 
cationis de tabula generationum libri Genesis. Caput III, defensio 

5 de tabula generalionum in canonibus annos numerantibus, qui 
infra notati sunt. Caput IV, epistula supplicationis de interpre- 
tatione libri graeci Asyath, qui inventus est in bibliotheca Beilh 
brw' ' episcoporum qui de urbe Ris'aina erant. Caput V, respon- 
sum ad eandem epistulam. Caput VI, interpretatio libri Asyath. 

10 Caput VII, interpretatio Silvestri 2 patriarchae Romae, quae docet 
disciplinam ac baptismum Constantini regis fidelis, et disputa- 
tiones doctorum Iudaeorum. Caput VIII, revelatio reliquiarii 
Stephani et Nicodemi, et Gamaliel et IJabhibh filii eius. Caput IX, 
de Isaac et Dadha doctoribus syris. 

15 CAPUT I ; si ei qui ut animalia ratione carentia (et mere bruti 
erant) consuetudinibus turpibus, et moribus scelestis, et motibus 
saevis et TzoXizeicf. terrestri et traditione mala quam alius ab alio 
acceperat inter passionum studium et carnis corruptionem et 
foedas corporis voluptales movebantur, quos carnem nominavit 

20 Scriptura, eo quod dicit : * « Spirilus meus inter homines non *p. 3. 
habitabit in saeculum, quia caro sunt » 3 ; quos Salomon etiam 
impios vocat, eo quod dicit : « Impii verbis suis et factis mortem 
invocaverunt, eamque sibi amicam putaverunt, et tabuerunl ; et 
iuraverunt, et foedus cum ea statuerunt, quoniam digni sunt qui 

25 illius pars sint. Dixerunt enim in anima sua, nee recte cogitaverunt, 
' Exigua est et cum tristitia est vita nostra, et in fine hominis iam 
non est medicina, nee manifestatus est qui a Seyul liberatus est 
quoniam subito fuimus, et post haec revertemur ut simus quasi . 
non fuissemus, quoniam velut fumus est spiritus noster in naribus 

30 nostris, et ratio ut scintilla in corde nostro movetur, qua exstincta 
corpus nostrum fit ut cinis, et spiritus ut aer tenuis diffundetur, 

1 Vide p. 12, n. 8. — 2 Sic textus. — 3 Gen., vi, 3. 

syr. — c — v. i 



ct 

et nomen nostrum post tempus oblivionem accipiet, nee quisquam 
opera nostra recordabitur, et vita nostra transibit, ut vestigium 
nubium, et ut caligo quae ante radios solis expellitur, quam calor 
eius adgravat. Umbra enim quae transit est vita nostra, neque 
in fine nostro est medicina, quoniam consignata est, et non est 5 
qui reverlitur. Venite igilur, his bonis rebus delectemur, et rebus 
creatis iuvenlute nostra studiose ulamur. Vino lecto atque unguen- 
tis impleamur, neve flos aeris nos praetereat. Rosae flosculis 
coronemur antequam marcescat, neve quisquam noslri voluptate 
careat usque ad seneclutem nostram, et in omni loco symbolum 10 
voluptatis noslrae relinquamus, quoniam haec est porlio nostra, 
et haec hereditas nostra' » ' ; qui, ut Moses leslificalur *, « Fuit 
omnis terra una lingua atque unus sermo, et factum est ut, cum 
p. 4. ex oriente migrassent, campum inveneririt in terra Sennaar, * et 
ibi consederunt, et dixerunt alius alii : ' Venile lateres fingamus, 15 
eosque igni uramus'. El fit eis later pro saxo, et gypsum fit eis 
pro caemento. Et dixerunt, 'Venite, aedificemus nobis oppidum, 
et turrim cuius culmen erit in caelo, et faciamus nobis nomen, 
ne super terram dissipemur ' » 3 : et sese faligaverunt et diligenter 
aedificaverunt, et frustra de turri laboraverunt. Necnon et tribus 20 
Ruben 4 et Gad et dimidium tribus Manassis, cum a ceteris 
tribubus fratrum suorum reversi essent, qui terram promissionis 
hereditaverant, et Galgalam iuxta Iordanem in terra Chanaan 
venissent, ibi saxis quae collegerunt aram visu magnam iuxta 
Iordanem aedificaverunt ; et, cum ceterae tribus audiissent, Phinees 25 
filius Eleazari sacerdos et primores congregalionis, principes 
exercituum Israel, ad eos profecti sunt, duin de hac re eos 
interrogant ; et responsum eis dederunt : c< Ut sit testis inter nos 
et vos, ne postea filii vestri filiis nostris dicanl, ' Quid est vobis 
cum Domino Deo Israel, filii Ruben 4 et filii Gad ? quod en ! 30 
Dominus finem dedit inter nos et vos hunc Iordanem'. El diximus, 
* Locum nobis faciamus et aram nobis aedificemus, non in sacri- 
ficium, neque in oblationem, sed in testimonium inter nos et vos, 
et inter generationes nostras post nos ' » ' ; et Gedeon porro 
postquam Madianitas Irucidavit pallium stravit, et ab unoquoque 35 
inaurem de praeda quam collegerant homines qui cum eo erant 

1 Sap., i, 16-n, 9. — 2 Ob longitudinem clausulae graminatica confusa est. — 
3 Gen., xi, 1-4. — * Syr. « Rubhil '. — 5 Ios., xxn, 9-27. 



— 3 — 

postulavit ; et fuit pondus inaurium quas poslulavit mille septin- 
genti sicli ; et cepit Gedeon, et fecit ex eis luphra ', et in oppido 
suo Ephra statuit ; et filii Israel post id erraverunt, et fuit Gedeoni 
et domui eius in scandal urn * : et mater porro Michae de monte 

5 * Ephraim ea quoque mille et centum nummos argenti a filio • p. 5. 
accepit, et fecit imaginem sculptam ac conflatam 3 ; et Absalom 
porro Alius David ipse vivus imaginem sibi in valle regum statuit, 
quoniam dixit, « Non habeo qui faciat nomen meum », et imagi- 
nem secundum nomen suum vocavit, et vocata est Manus Absalom 

10 usque adhuc * ; praedicat autem et Methodius episcopus Olympi 
et martyr in libro quern ad Aglaophontem fecit de resurrectione 
mortuorum de Phidia quoque artifice, dcvSptdvrcov fabricatore, 
eum ivSptavTa quendam eburneum visu pulcrum formasse, et ut 
diu perduraret neve putrefieret neve corrumperetur, oleum sub 

15 pedibus eius infudisse, et partes ceteras operis sculpti unxisse 6 ; 
imagines autem hominum nonnullorum in locis compluribus 
videmus, et bizo^y^axa. in chartis scripta de rebus nonnullis 
quae in mundo acciderunt, et &v5ptdcvTa£ in memoriam ac laudem 
eorum qui obierunt stantes invenimus; quam rectum profecto 

20 ac iustum est igitur prudentibus ac studiosis ut post monumenta 
trium historiarum Ecclesiasticarum 6 , Eusebii et Socratis et Theo- 
doreti, cetera facta quae variis temporibus fuerunt, quae dispersa 
sunt neque in uno libro collecta, quantum fieri potest, aut ex 
epistulis aut e codicibus, aut ex auditu vero, in utilitatem fidelium, 

25 et eorum quibus integritas et animae pulcritudo curae sunt, 
colligantur ac notentur ! Fiat commemoratio eorum auxilio Christi 
Dei nostri, quern precamur ut nobis sapientiam atque eloquentiam 
det, ut absque confusione veritatem rerum quae acciderunt 
conscribamus. Quoniam autem in codicibus syriacis in tabula 

30 generationum Genesis diversitas quaedam ac perturbatio * a textu * p. 6. 
graeco est, etdefectus haud parvus numeri annorum, iustum est 
nobis et operi nostro consentaneum et rectum ut initium a libro 
Genesis sumat ; et post hunc librum 7 Asyath, et post eum 
Silvestri, et -x.axiiyypw Constantini regis ac baptismum eius, 

35 quarum rerum accuratione aberravit Eusebius et veritate Socrates 
(quod non, ut scripserunt, ultimo tempore baptizatus est rex, 

1 Hebr. ephodh. — 2 Iudic. vm, 24-27. — 3 Ibid., xvu, 1-4. — 4 II Reg., 
xviii, 18. — 5 De Res., I, xxxv. — 6 dxxXTjaiaorix^. — n Sic textus. 



quoniam ipsa etiam historia disciplinae eius per Silvestrum factae 
scriplura et pictura in compluribus locis Romae conservalur, ut 
viderunt et narrant qui [ibij ' fuerunl et ad nos pervenerunt) ; 
necnon de 2 revelatione reliquiarii Slephani el sociorum eius, et 
de Isaac et Dadha doctoribus syris. Et hie libro primo finem 5 
faciemus, et post eum de ceteris whits, ex eis quos invenimus 
fontibus, in libris et capitibus quae in eis separatim continentur, 
ut infra scriptum est, scribemus, ab anno 32° Theodosii filii 
Arcadii usque ad annum 880 Graecorum. 

Deprecamur autem ne lectores vel auditores nos reprehendanl, 10 
si reges victores ac polenles non vocamus, el cnparyjYou; fortes 
ac sollertes, et episcopos sacros ac beatos el nionachos verecundos 
ac vita honorabiles ; quoniam ut de rebus narremus nobis curae 
est, Librorum Sanctorum vestigia sequenlibus, nee proposilum 
est nobis ut rectores adulatione laudemus ac celebremus, vel 15 
aliter credentes ipsi sponle contumelia vituperemus alque expro- . 
bremus, nisi modo in codicibus et epislulis quos interprelaturi 
sumus tale aliquid invenimus. 

p. 7. * CAPUT II, SUPPLICATIO DE COMPITO TABULAE GENERATIOSUM. 

Integritati et animae pulcritudini hominem curam semper 20 
studiose adhibere oporlet. Integrilas aulem iustitia est quae factis 
bonis atque acceptis colitur; et animae pulcritudo fides vera ac 
scientia; et cum hac et dileclio item in fratres vfyou cultus 
consummatio ac perfectio est, ut dicit sapiens : « Dilectio v6{jwu 
observator est ; et v6jiou intellegentia Veritas quae non corrumV 25 
pitur ; et facta incorrupta Deo proximum faciunt ; et concupiscentia 
sapientiae ad regnum extollit. Sapientia autem verecundiam docet, 
et iustitiam et forlitudinem ; nee quidquam hominibus melius 
quam ea in mundo est » 3 . Ideoque, cum vilitas mea his rebus 
studeat, ut a Sanctis Scripturis ducar, et mihi magistri sint ut 30 
Dei voluntati atque eius veritali diebus carnis meae spirilaliter 
serviam, ne in vanitate deficiant *, quando lextum libri primi, id 
est Genesis, [a] ' docto Mose conscripti lingua syriaca legi, in 
tabula generationum defectus, ut ita dicam, inveni, qui cum textu 
graeco per Hebraeos diebus Ptolemaei Philadelphi sepluaginta 35 



1 In ms. excidit. — * Sic textus. 
LXXViii, 33. 



Sap., vi, 18-20 ; vm, 7. 



Ps. 



— 5 — 

v6(iou et scripturae Iudaeorum peritos per interpretationem facto 
non congruunt ; et de hac re profecto dubitavi, quod tempore 
quod se usque adhuc extendit annorum octingentorum et qua- 
draginta et amplius, e quo hie textus a Ptolemaeo faclus est, qui 
5 a Domino auctore causarum in utilitatem multorum commotus 
est, non a doctoribus sanctae ecclesiae probatum est * et in "p. 8. 
codicibus syriacis etiam firmiter sine perturbatione notatum, ne 
lectoris mens perturbetur. Quapropter in dilectione Christi obsecro 
prudentiam luam, ut pefitio mea utilitatis mihi a te praestetur, 

10 dum verbum Scripturae recordaris : « Ne retineas donum tuum 
ab humili; et precem pauperis ne deseras. Inclina aurem tuam 
eique humilitate responde » ' ; et rursus : « Qui te rogat, da ei » *, 
et, « Secundum vires tuas responde proximo tuo ; quoniam ab 
homine est cogitatio cordis, et a Domino sermo linguae* 3 ; et 

15 rursus « Sore contenlionem dissolvit ; et fraler qui a fratre suo 
adiuvantur, ut urbs ab arce sua » 4 ; et causam perturbationis 
codicis tabulae generalionum, qui cum textu Graecorum non 
congruit, scribe ac mihi indica, ut earn lucide intelligamus, et 
mens mea.pacem accipiat, et a morbo erroris sanetur; quoniam 

20 « Lingua sapientum medetur » 3 ; quod, cum zelus tuus haec fecerit, 
lucrum erit omni qui in hoc libro syriaco leget, quod rationem 
intellexh.- Vale in Domino nostro. 

CAPUT III, RESPONSUM AC DEFENSIO SENSUS COMPUTI TABULAE 
GENERATIONUM DOMUS ADAM ET CETERORUM. 

25 Qui in v6|iq> Domini «die ac nocte meditabitur» vere, secundum 
verbum Spiritus apud prophetam « erit ut arbor iuxta rivulum 
aquae plantata, qui fructus suos tempore suo dabit, cuius folia 
non decident, et quidquid faciet complebitur » 6 ; et « Qui legit 
intelleget » \ Et, quia « dulciora sunt verba tua palato meo quam 

30 mel ori » \ ea cum studio tuo concordare ac congruere inveni, 
quod raaledicto liberum est quia opus Domini cum neglegentia 
non facit, ut dicit * versio graeca apud Ieremiam 9 . Ideoque*p. 9. 
diligentia tua [ab] ,0 exiguitate mea accepta est, et zelum tuum 
laudavi, et sapientiam tuam celebravi, quod Scripturae memini 

1 Sir., iv, 3, 4, 8, — "Matth., v, 42. — 3 Sir., xiv, 13(?);Pror.,xvi, 1. 
—. i Ibid., xvni, i8, 19. — 3 Ibid., xn, 18. — 6 Ps. i, 3. — 7 Marc, xiii, 
14. — 8 Ps. exvm, 103. — 9 Ier., xxxi, 10 (lxx). — 10 In ms. excidit. 



— 6 — 

quae dicit : « Da sapienti occasionem, ut sapientior fiat, et iusto 
indica, ut ad scientiam adiciat » '. Et curam meam ut animal in 
latibulo eius dormiens ad effectum essenliae eius concitavit 
studium tuum ; et, cum petitio tua mihi nimis difficilis sit, et 
diligentia tua gravior ac maior quam vires meae, et sapientem 5 
recorder qui dicit, « Xe sis lingua gloriosus ; quoniam sermo 
multus lassitudo est carnis, et multos libros scribendi non est 
finis » 2 (in multis enim est peccare), et David prophetam « Yir 
linguosus non stabilietur in terra » ', timore oppressus sum ea 
quae mihi, frater noster, scripsisti adgredi ; quoniam « Cuncta 10 
dicta laboriosa sunt » \ secundum verbum sapientis. Sed, quoniam 
« Omnis sapientia a Domino est, eaque cum eo est a saeculis » ; 
et mandat Script ura ut « cunctae sermocinaliones in viis sint 
Domini » ; et « Yerbum sapientis audiet prudens, et ei gratias 
aget et ad id adiciet » ; et « Qui Dei cultum quaerit doctrinam 15 
accipiet » ; et, «Qui idoneus est omnia scrulabilur »; et, «Yir 
non satiabitur loquendo » ; et, « Cor sapientis in dextra eius » ; et, 
« Sapientia clara est et incorrupta ; et facile ab eis qui earn amant 
videtur ; et manifestatur eis qui earn quarere cupiunl : et constans 
est, et in omnibus cogitationibus eis occurrit. Initium enim 20 
concupiscentiae eius est Veritas et eruditio; et eruditionis cura 
dileclio est » \ cum ad haec et ad hunc 6 et ad exemplar Domini 
luminum 7 refugiam, quod mihi videtur sagacitali luae scribo, ut, 
p. io. si placebit, * accipiamur, sive rursus haud commodum erit, non 
reprehendar, quod paucitas scientiae non est voluntas mea. "25 
Spiritus 8 enim sanctus a fraude fugit [dum] n a cogitationibus 
scientia carentium remotus est ; quoniam « Quicunque e labiis 
suis profert scientiam virum corde indigenlem virga feriet » ; 
nam « Cor sapientis tantum oris eius sermonem sciet, et labiis 
eius addet doctrinam » ; et, « De fructibus oris viri venter eius 30 
satiabitur, et de rebus labiorum eius satiabitur » ; quoniam 
<r Lucerna Domini spiraculum est hominum ; et cuncta ventris 
conclavia scrutatur » ,0 . Populus Iudaeorum, ut breviter dicam, 

1 Prov., ix, 9. - 2 Sir., iv, 29 ; Eccl., xii, 10. - s Ps. cxxxix, 1 1. - 
* EccL, i, 8. - 5 Sir., i, 1 ; ix, 13 ; xxi, 18 ; xxxu, 14; xxxiv, 9 ; Evcl.. I, 
8 ; x, 2 ; Sap. vi, 13, 17-19. — 6 Sapientem (?). — 7 Iac, i, 17. — 8 Cum 
adiectivum el participia fem. sint, an persona divina innuatur dubium est. — 
9 In ms. excidit. — ,n Prov., x, 13 ; xvi, 23 ; xvm, 20 ; xx, 27. 



— 7^ 

quando cum populis commixti sunt, facta eorum didicerunt, 
et idola eorum timuerunt, et fuerunt eis in scandalum ; et pro- 
pheta testificatur, « Secundum numerum oppidorum tuorum 
fuerunt di tui, Iuda » '. Post enim regem ac prophetam sapientem 

5 David Salomon cor suum senectute sua non perfectum fecit cum 
Deo ut David pater eius, sed mulieres extraneas sidonias et 
ammonitidas et ceteras adamavit*. Et Roboam filius eius quod 
malum est coram Domino fecit ; et « Sesac rex Aegypti, anno 5° 
Roboam, primus contra Hierosolyma adscendit » eaque expugnavit, 

10 et cepit gazam domus Domini, et gazam domus regis, et omnia 
scuta aurea quae fecit Salomon \ Et Ieroboam porro filius 
Nabat, rex Israel, peccavit et populum peccare fecit, et vitulum 
aureum in Samaria fecit, et Hierosolyma adscendere vetuit ; 
ideoque Phul Assyrius Israel quoque adortus est, et a Manahem 

15 rege Israel donum accepit, et reversus est. Necnon et Theglath 
Phalasar contra Israel adscendit etcaptivos fecit, et descendit. * Et * p. it. 
Phacee porro cum rege ipsius Iudae pugnavit, et captivos a Iuda 
fecit, ducenta milia, et duodecim myriadas uno die mactavit. Et 
Salmanasar contra Samariam adscendit, eamque expugnavil ; et 

20 omnem Israel in captivitatem abduxit, post ccl annos regni 
eorum in urbe Samaria, tribu Iudae et rege eorum exceptis, [et] 
descendit. Et post eum Sennacherib urbes praecipuas Iudae 
vastavit, praeter Hierosolyma quae servata sunt. Et losias rex 
vir iustus, qui cum Pharaone claudo * pugnavit, occisus est ; et 

25 Ioachaz filium eius in captivitatem abduxit, et Hierosolymis 
captivos fecit, eaque expugnavit ; et pro eo regem fecit Ioakim. 
Et, annis 3° et 40° regni eius, adscendit Nabuchodonosor, et 
captivos fecit, et vasa sacra, el Danielem formosum et socios eius 
Niniven et Babyionem deportavit. Necnon, anno 11° regni Sedeciae, 

30 rursus adscendit et Hierosolyma expugnavit, et templum com- 

bussit, et Sedeciarn caecavit, post aedificationem eius annis 

ccccxlh, et regnum ludaeorum etiam abolevit. Ioas autem rex, 

• qui ante haec tempora erat, Zachariam filium Ioiadae sacerdotem 

et scribam, ut indicat liber Chronicorum \ gladio mactavit. Et 

35 Ioakim porro volumen quod scripsit Baruch ex ore Ieremiae, 
quod ludi a conclavi Elisamae attulit, postquam tres vel quattuor 

1 Ier., xi, 13. — 2 111 Reg., xi, 1-4. —Ubid., xiv, 25, 26. — * lla reges 
Necos et Apries a Syris appellantur. — 5 11 Chr., xxiv, 22. 



— 8 — 

columnas legit, scalpello scribae scidit, et prunis quae super 
caminum erant iniecit. His rebus, quas rapide dilectioni tuae 
scripsi, quae Israel et Iudae acciderunt, liber vojiou contemptus 

p. 12. est, et periit ; et abolitus est, * donee Esdras scriba, post annos 
exxx captivitatis, Olympiade 80", diebus Artahsast Longimani, 5 
adscensu captivilatis secundo, adscendit et libros memoriter 
scripsit ut ostendit ', et doctrinam tradidit. Sed etiam Ptolemaeus 
r Bar Arnebha *, et Antiochus Epiphanius \ et Pompeius, et 
Hadrianus variis temporibus Hierosolyma vastaverunt et expu- 
gnaverunt, et v6jxov aboleverunt, et scripturam libri Uraitha* to 
combusserunt. Solus vero inter haec, post Ptolemaeum Bar 
Arnebha, Ptolemaeus Philadelphus a Domino excitatus est, et 
lxx scribas lege doctos adsumpsit, et lxx diebus in Pharo libros 
Mosis exscripserunt, et graece versi ac notati sunt in bibliotheca "* 
Alexandriae, et in utilitalem et ministerium Spiritus praeparati 15 
sunt, et lectionem item populorum qui futuri erant, ut scientia 
initiarentur per voluntatein Dei Patris et Domini spirituum, el 
passiones voluntarias Christi Dei et dispensationem eius in carne, 
et operalionem Spiritus sancti Paracleti. El haec singulatim ita 
facta sunt. Et post passiones Symmachus ebionita 6 , el Theodotion 20 
et Aquila; necnon tres lextus codicum qui cum his fuerunt, qui 
nominibus auctorum non notati sunt, graece scripti sunt. Codex 
autem syriacus Genesis, ut ab Epiphanio episcopo Cypri dicitur 7 , 
ab uno e sacerdolibus quos Salmanasar rex in exilium deduxit, 
qui ad populum Samaritanorum missus est, qui de Babylone et 25 
de Cutha et de Avail, et de Emath, et de Sepharvaim erant, qui 
in terra Israel eius loco collocati erant, et vastalionem leonum 

p. 13. q u ' eos ibi adorti sunt limuerunl et v6u.ov postulaverunt 8 , * lingua 
syriaca scriptus est ; et ob hanc causa m ab accuratione tabulae 
generationum patrum, ab Adam usque ad Abraham, a codice et 30 
textu versionis graecae nonnihil deminuit vel auget ; quod si leges 
et probabis invenies. Computum autem annorum, cum xp<5vov ac 
tempus tot generationum quot volueris sumes, ita sumes. Anni 
numerantur quot vivit unusquisque atavorum nostrorum, donee 
genuit; quoniam soboles eius computum annorum intravit, donee 35 

1 I (111) Esdr., ix, 37- W (?). — i Sc. 4 fit. leporis ' = xAbq, Aotyou, ut aSyris 
intellegebatur. — * Sic. — * Sc. Tjjora = lex mosaica. — 5 pigA.Lo8^xTj. — 
fi Ms. * wb'ytys'. — 7 Panar., VIII, via (?). — * IV Reg., xvn, 2i-28. 



— 9 — 

ipse etiam gignit. Computus autem de textu ver&ionis graecae, 
cum syriaca dxpijkCa comparatus, is est ut defectus versionis 
syriacae agnoscantur esse anni mille trecenti septuaginta quattuor, 
qui ita deficiunt, ab Adam usque ad Abraham. Cum textu syrorum 

5 interpres quidam linguae eius uteretur, et accuralione computi 
annorum tabulae generationum, contra Sem scribit, dum librum 
Genesis interpretatur : « Is est Melchisedech qui Abraham obviam 
venit, qui xcix annos natus erat, quando a caede regum reversus 
est, eique benedixit, et decimam ab eo accepit Melchisedech ». 

10 In computo autem versionis graecae temporibus Abraham mor- 
tuus erat Sem plus quam quingentis annis. El is est Melchisedech 
cuius nee nomen patris nee nomen matris in genealogiis scriptum 
est \ quod de populis fuit ; et is lebus aedificavit et in ea 
regnavit, quae postea llierosolyma appellata est, ut sapiens 

13 Iosephus, ludaeoriini auclor, dare oslendit ", ante inilium vitae 
Abraham ocloginla annis plus minus. Epiphanius autem episcopus 
* Cypri, quando contra haeresim Melchisedecianorum tractatum * p. u. 
quendam scripsit, dum Aristorrhactae (?) defensionem facit, in 
eo visionem sibi apparuisse docuil matrem Melchisedech vocatam 

20 esse Salalhiel, el patrem Ileraclam, eumque de populo Chanaan- 
aeorum fuisse \ llene vero scribit versio syriaca Mathusalam 
annos ciaxxvii natum genuisse Lamech, quod Mathusala sex 
annis ante diluviem morluus est, ut oportet et accidit ; quoniam 
versio graeca scrihil eum clxvii annos natum genuisse Lamech ; 

23 tola aulem vita Malhusalae v est cmlxix anni, ut dixit graeca versio 
el syriaca pariler. Ergo secundum lextum versionis graecae 
inveniunlur xiv anni quos vixit post diluviem ; quod non est ; 
quoniam octo animae, secundum verum Scripturae testimonium, 
arcam inlraverunl, et a diluvie conservatae sunt, et rursus ab ea 

30 exierunt et in terra constitutae sunt, et oppidum aedificaverunt 
idque de nomine numeri sui Temonun nominaverunt \ Et testis 
huius erroris graecorum, quamquam et eum haud correctum 
reliquil, Eusebius caesariensis, in commentatione a se composita: 
« Quae est lingua primaria? » 6 , in qua dicit « Si annos ab Adam 

33 usque ad •diluvium computabis, invenies aliquem viginti annis 

1 Hebr.. vii, 3. - ! .4. /., 1, x, 2 ; B. /..Vl, x. - * Panar., LV, u ; cf. 
P. Gi\, XXVIII, 320. — * Ms. ' Lamech*. — ■ Eutych., ed. Cheikho, I, 14 
{P. Gr., CXI, 916). T. = octo eorum. — "Alibi ignola. 



— 10 — 

maturius quam quod de eo scriptum est mori. Xec tibi id 
explicabo, ne adquisitis confidas neve ipse doctrinae sludeas ». 
Computum autem tabulae general ionum, versionum graecae et 
syriacae, canonibus infra datis scire poteris. 

(tabulam vide in sequente pagina) 5 

p. 16. * Colliguntur autem anni ut supra scriptum est in versione 
Graecorum singulatim ab Adam ad annum 70 um Thare, qui 
genuit Abram, mmmcccxxvii ; et in versione porro syriaca mcmliii, 
qui versione graeca mccclxxiv pauciores sunt. Et haec scientiae 
tuae sufficiunt quae ordinem ac veritatem compuli tabulae gene- 10 
rationum doceant a versione lxx, secundum sensum text us graeci. 
Ergo compulo graecorum addendi sunt amplius anni viginti qui 
annis Mathusalae deficiunt, ita ut accuralione compuli quam 
maxime probati ac veri ab inilio vilae Adam usque ad initium 
vitae Abraham inveniantur anni mmmcccxlyii ; el ab inilio vilae 15 
Abraham usque ad mortem Mosis dxlv ; et a morle Mosis et 
regimine losue Bar Nun usque ad morlem Samuelis et Saulis 
regis anni cdxlvi ; et ab inilio regni David usque ad annum, ll um 
Sedeciae et vastationem Hierosolymorum et incendium templi 
anni cdlxxxv et dimidium ; et in captivitate fuerunt usque ad 20 
annum fy™ DaryawuS et aedificationem templi annos lxx ; et ab 
anno 2° Daryawus usque ad nativilatem Domini nostri, quae est 
annus 310 Alexandri, anni dxvi et dimidium ; et a nativitate 
Domini nostri usque ad annum 880 Alexandri anni dlxx ita ut 
ab Adam usque ad annum 880 Alexandri et finem Olymp. o36 ac 25 
inveniantur anni vmcmviii. Quoniam autem ob causam variationis 

p. 17. * textus versionis syriacae a graeca nobis tabulae generationum 
computum facere necessarium fuit, ab Adam usque ad initium 
vitae Abraham, ne, dum cetera [extense] scribimus, sermonem 
hie datum denuo iieraremus, operi nostro consentaneum erat ut 30 
ab initio vitae Abraham usque ad hoc tempus capitibus succinctis 
supra notatis scriberemus. Res vero quae his temporibus acci- 
derunt en ! sanctae Scripturae indicant et in Novo Testamento et 
in Vetere, et Chronicon Eusebii ab apostolis et usque ad Cons- 
tantinum ; el a Constantino Historia Ecclesiaslica ' Socratis et 35 
Theodoreti, usque ad annum 32 um Theodosii minoris. Et ab hoc 
[tempore] usque adhuc hie, [quoad] valuimus, i ex ordine 

1 exxJlYiautaxtxii. — 2 Lacuna in ms. 



— 14 — 



o 

S 



c 

3 
, , J , . , X 



<u cd cd cd qj etf a x 



s s 

3 3 

to co 

ce co ° 

« is i' 

fi- Ch Q 



se = 



co 3 



3 = * 

i> 3 -3 — es - 3 es 

« es c i — i _, 3 

> — ^ 



3 C 



2 X X x x r* 

3X>OXjJX 

3 CJ CJ X O I I J -J 



3 =0 

IS 2 

3 rt 

— 3 

> 3 

x x 

X X 

X X 

u 3 



3 
eS 

"be 

o 

es 
a> 

3 
a; 
bo 



.3u;iuucJ~> 

.;! V' (^' ^ vi C <e O 

= cDOJCDCDeD.eDx 

gQQQQQQM 

CO 

'5 

3 
3 
es 



K 
. 3 

£ 3 rt 

*■ ' es 
3 C 



35 jjfl 



> 
x 

3 X 

tJ X 






5 o 

es s 
* 3 



a 

«* «»■ «fc 

f-* <■*• «i 

^ ^ -"TJ 



** — 

CD *3 

cs 3 
."3. "c5 

il 
"I 

."3 cd 

._ a) 

"3 O 



cd a; , 

3 3 3 

E rt * 

O 3 3 

.■ ■ > 



^T> X 

X 

X 



o 

E s ' * 

cd S£ «£ 

> ^ ^ 



.3*3 

3 «3l 

es 3 eS e 

C « C 

X X X £ 

X X X X 

X X X x 

S S» Si *» 

«k 4» *. «k 

"^ "^ "^ ^ 



£ 
S 
^ 



■5 S 

"w S" 

« • 

to «fl 

« & 

S E 

J 3 

£ s 

— ID 

£ 5 

B as 



-x 3 

Sr x 



3 *3 
A .3 



•£ . - 3 

g 3 Ed 

§■ CD . 3 

c to 3 

!» ,, 3 

■§ — fcc 

^ 3 - 

^.3 3 

•«* x "3 

• k 5 

* X C 

<te ^ > 

~ u G 

TO . O 

2 3 . 

2 = C 

S* « 3 

= _ ra 
c S 

* -3 aS 

«*: go 



_ 3 

•- 1) 

3 be 

3 

dj CO 

be 3 

3 3 

es p— n 

3 X 
X 
r— 1 J 
O O 
X I 1 

"— J 3 

3 rt 
« 3 

x «s 

O 3 

3 '3 



OP -_) 

i2 3 

-3 
"3 "" 

s ,rf 

be c 
£ be 



3 J O 
JS • - — > "3 



3 
, , es 

X p— 



s u 

3 



* S'3 

Zi <V 3 

3 be 4) 

3 be 

S- CO 

es — * 

2 S «« 

5 c 

3 es "TT 1 M 

' = > = 

rp'< x 

-j . — 

« 3 « 

3* es 3 
3^3 

es ^fS eS 

- es __. 

O 3 t? 

f ^ 

5 ^ es 



es 



* 3 

2 3 

1 — a> 

^ 3, be 

.* "I I 

3 3 

c OJ > 

cB be x 
be -, x 

CO 3 u 

3 "S 

ca 3 3 

e 3 

O « „ 

3 3 5 

SZ S *■ 
eS es cs 

d) Pa 
z: rZ ^J" 



O) o 
x ej 

c" O 

3 a> 
.3 « 

^ be 

"' .5 

CD 

-a *> 
eS ^ 

>^£ 

co u 

.O cs 

S 3. 

I 3 

C 3 

^"etf 

O 



CD 

<*> C 

."3 -O 

3 « 

3 !-m 
CD 

bc.- 

» 3 

es be 

3 K, 

X 3 

X « 

X 3 

U X 

w X 

3 u 

3 . 

efl c 

3 



be 
-Si 

efl 

J= 
C 



3 3 

^ 3 

bo CD 

„r, be 

3 x 

> c 

X x 

K 6 



3 

es 

.S a) 

"eS "ffj 



3 3 

CD jg 

Xi eS 

£ -3 



be — 
3 O 
El sz 
es u 
O) es 
-, Z 

'3 .-:i 
s 3 

CD S 

be cd 

as be 

3 » 

3 es 

1— 1 3 
K p— 1 
'rs- 1 X 

^^ 

^3 

3 rt 
eS bo 

3 2 



3 ,J CO 3 



E-h 3 

*3 -3 
3 ^3 

§e.r: 
3 3 

cs be 

•— '3 

a « 
^^ 

X X 
J X 

J 

3 

3 3 
es S 

O CD 

-3 3 
ej es 

es -3 



-,3,«3.>-^>.^SxXX 



3!^>->>->Cx 

xxxxxxxx 



a ci 

s L 

£ 99 

^3 ^ 



E O 



.5 E 

•* s 

O 0) 

03 3 

2 E 

3 » 

rvi ca 

- E 



— 12 — 

rapide scribimus. A computo autem Iosephi, et a duabus vet 
tribus commentationibus, quarum auctorum nomina ignota sunt, 
incipil saeculum seplimum, e quo sol obscuraius est et terra 
quassata est et fuit post paulum pestis universalis. 

CAPUT IV, SUPPLICATIO DE H1STORIA ASYATH ET IOSEPII ; EPIS- 5 
TULA DE HAC RE AD MOSEN InGILAE 1 . 

Liber sapientis, o vir eximie, dicit: « Qui tempore suo loquitur, 
bene est » ; et « Gloria regis quicunque scrulatur sermonem » ; 
et « Ut pomum aureum in calice argenleo est qui sermonem 
loquitur* ; et «Qui deliberant, sapientes sunt » ; et « Dominus iq 
sapientes corrigit; et in manibus eius sumus nos et sermones 
nostri » ; et « Verba oris sapientis gloria sunt » 2 . Ideoque « Quid- 
quid manus tua facere inveniet fac », Scriptura nos admonet ; et, 
ut ' verba sapienlum et aenigmata eorum ' * scrutari nobis curae 
18. sit, bene facimus ; nam « Cor sapiens sermonem * sapient urn 15 
intelleget, et auris quae audit, gratias aget » ; quoniam « Os 
sapientis in concilio quaerilur, et sermoni eius animadvertent » v ; 
« Sapiens enim sapientiam non relinquit absconditam, sed earn 
valde explorabit » s ; et « Qui idoneus est omnia scrutabilur » B ; el 
Paulus adflrmat omnem Scripturam, quae Spiritu scripta sit, 20 
utilem esse ' ad doctrinam et ad reprehensionem et ad correcti- 
onem et ad instilutionem in iustitia' 7 . Et sane, cum haec consi- 
derem, dilectioni tuae veritatem scribo; et deinde obsecro ut 
petilio mea a te concedaluf, de eis rebus quas utili spiritus 
desiderio a te rogo. In bibliotheca enim episcoporum memora- 25 
bilium qui vocabantur familia Beilh brw ' 8 ex urbe Ris'aina, 
apud puerum quendam eorum genti propinquum cui nomen 
Mar'abhda, mihi in Dno nostro dilectum, et mihi familiaritate sua 
a puentia mea coniunctum n , hbrum quendam parvum invenianti- 
quissimum, qui vocatur liber Asyath, graeca [lingua] conscriptum; 30 
et toropcav tantum eius legi, et Bewpiav non intellexi. Et, quoniam 
haec lingua mihi difficilis atque aliena est, hac de causa eum ad 
dilectionem tuam misi ut lu eum mihi in linguam syriacam 

1 Vide Duval, Lit. syr., p. 364 ; Baumstark, Gesck. d. syr. Lit., p. 160. 

— tProv., xv, 23 ; xxv, % 11 ; xm, 10 ; Sap., vh, 15, 16 ; Eccl., x, 12. — 
3 Eccl., ix, 10 ; Prov., 1, 6. — * Sir., hi, 29 ; xxi, 17. — 3 Cf. Sir., xx, 30, 31. 

— 6 Ibid., xxxiv, 9. — '• 11 Tim., in, 16. — 8 Berrhoeae (?) — 9 Sic textus ; 
absurdum vero videtur. 



-43 — 

verlas, cum laxopla eius universa, et nonnihil de Os^pta eius 
mihi explices, ul Dominus libi scienliam dat (quoniam omnis 
sapienlia a Domino est, et eius ipsius spiritum . omnibus dat ut 
ipsi ' placet ' *) ; el desiderium meum a le slatim expleatur, cum 

5 ea quae supra scripta stint consideres, et mandalum Domini tui 
compleas quod dicit : « Qui te rogat da ei, et eum qui petit a te 
ne prohibeas » 3 . Ideoque obsecro ut hunc 4 scribas, et ad me 
mitlas, ut, dum in eo medilor, auclori causarum Domino gralias 
agam, et fralernilalis luae curae, quae fratrem suum in Chrislo 

10 adiuvat * ut * urbs quae ab arce sua' adiuvatur", et de [vicino] *p. 19. 
suo bene sentit, ul de se ipsa, secundum verbum Scripturae 6 . 

CAPUT V, RESPONSIO AD EPISTULAM. 

Gralias curae Dei qui super omnia est de prudentia luo quoque, 
qui non es ut celeri reliqui qui virlules et erudilionem deseru- 

15 erunt, el dies suos in vanitate consumunt, et in negoliis atque 
inanilatibus mundi versanlur, et spiritus vexatione 1 , ut Demas qui 
Paulum peritum deseruil, el mundum dilexit, et qui in Asia 
erant, qui ab eo aversi sunt, et Phygellus [et Herjmogenes 8 , vel 
corporis porro f|x]ci)pia; et ciborum varielatem quaeris, ut ei 

20 « quorum Deus est venler eoruni, et gloria opprobrium eorum, 
quorum mens lola in lerra est » ' ; qui menliuntur ut iilii Cretae, 
qui mentiunlur utde mksnydys ,0 quodam prophela ipsorum dixit: 
« Filii Cretae semper mentiunlur, malae besliae el venires pigri » " ; 
sed operam das ut passionibus libereris, et veritalis amori [ac] 

25 scientiae, ut dicit Evagrius ^(ayi<3iTfi li : « Unus est guslus bonus 
qui in saeculum perdurat, qui est veritalis scientia » ; et rursus 
« Intellectus quanlo passionibus denudalur, lanto magis ralionem 
inspicil ; et quanlo studium eius adsiduum esl, lanlo scientia 
eius dilalur ». El, quemadmodum verecundia tua in Chrisli amore 

30 fralerne incepit, et vilitalem meam praeceptorem atque auxilium 
invocavit, ut in eo quod tibi difficile mil ducat, hoc eius est 
&pevfi ; exiguitas vero mea, cum lypum essenliae suae consideraret, 
'diligenliae tuae responsum facere dubitavit, sapienlem recordala *p. 20. 

1 Fern., se. ' spiritui '. — 2 Sir., i, 1, 9, 10. — 3 Matth., v, 42. — * Sc. 
4 librum'. — r >Proi\, xvm, 19. — 6 Lev., xix, 18. — '' EccL, I, 17. — 
8 II Tim., iv, 10; i, 15. — 9 Philipp., in, 19. — ,0 Vide Classical Review, 
XXXIV, 100. Requiritur potius * ut M. quidam .... dixit '. — " Tit., I, 12. — 
11 Ev. Ponticus. Has citationes in operibus eius editis non inveni. 



— u — 

qui dicit « Qui cohibet labia sua intellegens est » ; et rursus 
« Omni cautione cor tuum custodi » ; et rursus « Os festinum 
ruinae propinquum est»; et rursus «Quicumque os suum cuslodit, 
animae suae cavebit » ; et rursus « Gloria Dei est quicumque 
celat verbum » ; et « Qui cordi suo confidit, stultus est » ; et 5 
rursus « Cuncta dicta laboriosa sunt » ; et « Ne sapias nimium ne 
obstupescas » ; et rui'sus « Fili, cave mullos libros scribere, 
quorum non est finis ; et sermo multus lassitudo est carnis » ; et 
rursus, « Festinus es audire, [et] cum segnitudine da dictum ; et, 
si dictum habes, responde propinquo luo : sin autem, manum 10 
tuam super [os tuum] pone » '. Et haec quidem timore fecissem, 
et tacuissem, nisi dilectio me coegisset, et Script ura me confir- 
maret, quae dicit, « Qui te rogat, da ei » *; et sapiens etiam mandat 
« Ne bonum facere recuses quantum facere vales, et, dum habes, 
ne dicas socio luo, *I et veni iterum eras et dabo tibi'»; et 15 
« Qui verbum contemnil, eo perdelur » ; et « Qui socium suum 
despicit peccat » ; [et] 1 « Medicina linguae arbor 4 est vitae ; et 
qui de fructibus eius comedit satiabitur » ; et « Gaudium viri 
verbum oris eius ; et qui tempore suo loquitur bene est ei » ; et 
«Qui verbum cognoscit bonum inveniet» 5 ; et «Sapien1ia et 20 
verecundia et scientia a facie Domini est 6 , et dilectio et via 
bonorum factorum a praesenlia eius sunt » 7 ; ut E[vag]rius dicit: 
« Natura sciens scientiam probat ; atque eadem scientia scientem 
purificat » 8 ; et rursus « Quisquis in crealione Dei scientiae 
p. 21. capax est, et magis quam hanc scientiam honorat * inscienliam, 25 
iuste malus vocatur » ; et rureus dicit Scriptura : « Rogate et 
accipietis, et pulsate et aperietur vobis; et vocate et exaudiemini » 9 ; 
et rursus « Si sapientiae inops Deum rogabit, dum non haesitat, 
dabilur ei » ,0 . Ideoque, o vir eximie, his de causis et ob dilectio- 
nem quae 'sua non petit' ", sed propinqui sui, petitionem tuam 30 
perficere adgredior. e Iaropi'av enim libri antiqui graeci quern ad 
me misisti legi, et 8e(opia ei inest ut breviter dicam Veritas, Deum 

1 Prov., x, 9 ; iv, 23 ; x, 14 ; xm, 3 ; xxv, 2 ; xxvm, 26 ; EccL, I, 8 ; vn, 
17 ; xn, 13 ; Sir., v, 11, 12. — 2 Matth., v, 42. — 3 In ms. decidit. — 4 Ms. 
' scientia '. — s Prov., m, 27-28 ; xm, 13 ; xiv, 21 ; xv, 4, 23 ; xvi, 20. — 
6 Sic textus. — 7 Hoc non inveni ; cf. Prov., n, 6-9. — *Cent. V, lxxvi (ed. 
Fraxkexberg, p. 352). Citationem sequentem non inveni. — 9 iMatth., vii, 
7. Ultima clausula in nostris textibus non invenitur. — ,0 I AC, I, 5, 6. — 
11 I Cor., xm, 5. 



— 15 — 

nostrum Dominum nostrum Verbum qui Patris voluntate et 
operatione Spiritus Domini sancti incarnatur, et [inhumanatur] 
et animae cum sensibus eius perfeclis adunatur ' 

CAPUT [VI] J , HISTORIA IOSEPH IUSTI ET ASYATH UXORIS EIUS 3 . 

5 Et factum est anno 1° septem an no rum ubertatis, die 5° 
mensis 2', ut Pharao miserit Iosepli per omnem terram Aegypti 
circumilurum ; et mense 4° anni 4' Ioseph ad fines regionis On, 
quae graece vocatur Heliopolis, pervenit, quod is frumentum 
regionis illius coacervabat ac colligebat, ut arenam maris \ Et 

10 erat vir in ilia urbe, unus e praesidibus et primoribus Pharaonis, 
et hie vir ditissimus fuit ac sapientissimus et placidus, et consi- 
liarius fuit Pharaonis, et nomen eius Putiphare sacerdos On 
urbis ; et erat ei filia virgo specie pulcra, annos xvm nata, cuius 
species omnes virgines per * illam terram superabat et filiarum 6 * p. 22. 

15 illius populi. Et erat procera ac praeclara ut Sara et pulcra ut 
Rebecca 6 et eximia ut Rachel ; nomen vero ei fuit Asyath ; et 
pulcriludo eius per totam illam terram celebrata erat ; et omnes 
primores et praesides et filii regum et omnes adulescentes 
polenles earn laudabant : et erat pugna ac contentio inter eos de 

20 ea. Et primogenitus Pharaonis de ea audiit, et patri suo suppli- 
cabat ut earn ei in uxorem daret ; et dixit « Da mihi Asyath 
filiam Putiphare sacerdotis On uxorem ». Et dixit ei Pharao, 
« Quare, cum tu rex es ac terrae dominator, uxorem vis te 
inferiorem ? En ! filia regis Moab eximia est et tibi apta ». Fuit 

25 autem Asyath superba ac gloriosa et omnem virum conlemnebat, 
nee quisquam earn unquam cognoverat. Et erat turris quaedam 

1 Finis huius capitis deest. — * In ins. excidit. — s Huius cap. versio lat. ab 
Oppenheim (Berolini, 1886) edita est. Fabulae textus gr.et lat. a Batiffol (Studia 
patristica, fasc. 1,2; Parisiis, 1889-90) edili sunt et textus gr. (queni non vidi) 
ab Istrin (Mosquae, 1898). Versio arnien. in diario Mechilaristaruin Burmazep, 
XL11I, 200, et XL1V, 25 (Venetiis, 1885-6) ; et aBasile in Apocr. Ann. V. T. 
(mihi incognito ; vide Jewish Encylopaedia. et Hastings, Bible Diet., s. v. 
Asenath) Venetiis, 1896, edita est, et paries euis cum versione gallica 
a Carriere {Nouveaux Melanges Orientaux, Parisiis, 1886, p. 490). Versio 
slavica a Xovokovit in diario Starine, IX, 27 (Zagreb, 1877), edita est. 
Textum graecuin ego (Londinii, 1918) anglice reddidi, et vers. arm. Issa- 
verdens (Venetiis, 1901). — * Gen., xu, 49. — 5 Sc. ' speciem'. — 6 Syr. 
' Ilaphqa '. 



-16- 

magna atque altissima, et domui patris eius conligua. Et supra 
hanc erat domus quaedam magna, in qua cubicula erant decern. 
Et primum eorum speciosum erat ac pulcre ornatum lapidibis 
bonis diversis, et lacunar eius auro obduclum, et in parietibus 
eius cuncti di Aegyptiorum aurei atque argentei ordine slabant, 5 
et cunctos verebalur ac colebat et cunctis libabat cottidie Asyath. 
In cubiculo autem secundo erat auruni atque argentum, et 
lapides boni ac preliosi, et omnia decora ornamentorum, et 
vestium virginitatis Asyalh. Et tertium erat eius liabilatio ; et in 

p. 23. eo erant omnes fructus, et omnes boni * terrae cibi. In reliquis 10 
autem septem conclavibus septem virgines singulatim habitabant, 
quae ipsae Asyath minislrabant, et erant aequales eius, et eodem 
die natae ; et specie sua pulcrae erant, et ut stellae caeli splen- 
debant ; nee vir eas cognoverat vel adulescens ullus eas adlocutus 
erat. Et cubiculo Asyath virginis tres erant feneslrae; et una 15 
earum ampla erat et aulae opposita, et in orientem spectabat ; et 
secunda in meridiem versa erat, et lerlia in septenlriones spect- 
abat, in plateam ut praetereuntium spectaculum praeberet. Et 
lectus qui totus aurum erat sub fenestra orientali positus erat, et 
tegumentis aegyptiis auro [et] ' purpura' et cocco et bysso textis 20 
stratus ; et in hoc dormiebat Asyath, nee quisquam in eo unquam 
consederat. Et aula magna illam domum circumibat ; et aulam 
murus cingebat exstructione lapidum caesorum munitus ; et aula 
quattuor portas habebat ferro obductas ; hasque adulescenles 
armati duodeviginti custodiebant ; et aulae arbores pomorum 25 
variorum, fructu aestivo maturae, contiguae erant; et, a dextra 
aulae, fons aquae vivae ; et sub fonte cisterna aquae vivae ; et ex 
hac procedebat rivulus, et per mediam aulam transibat, atque 
omnes illas arbores irrigabat. Et factum est anno 1° septem 
annorum ubertatis, die 18° mense 4°, ut Ioseph ad horreum 30 
urbis On pervenerit ; et is frumentum annorum septem ubertatis 
colligebat ac coacervabat. Et, cum urbi On adpropinquasset, ante 
se duodecim viros ad Putiphare sacerdotem misit et dixit ; « Ad 

p. 24. te veniam meridie tempore panis, et ab * aestu meridiei in domo 
tua requiescam ». Et audivit Putiphare, et gaudio maximo gavisus 35 
est; et dixit « Beatus est Deus Ioseph, quod me dominus meus 
Ioseph hac re dignum aestimavit». Et vocavit Putiphare procu- 
1 In ms. decidit. 






— 17 — 

ratorem domus suae, et dixit ei : « Accingere et cenam magnam in 

domo mea para; quoniam hodie Ioseph potens Dei ad nos venit ». 

El audivit Asyath patreni suum et matrem ex agro advenisse ; 

et gavisa est, et dixit : « Videbo patrem meum et matrem quod 

5 ex agro hereditatis nostrae advenerunt ». Et festinavit Asyath, et 
vestimenta byssina et hyacinlhos auro textos induit ; et manibus 
suis pedibusque armillas ac catenas imposuit, et cervici suae 
monilia ac torques pretiosas lapidibus bonis et margaritis versi- 
coloiibus factas; el nomina atque imagines deorum multorum 

10 Aegyptiorum in eis undique inscripta et sculpta erant; et capiti 
suo coronam imposuit, et therislro cooperta est. Et statim e 
cubiculo suo descendit, et ad palrem suum et matrem venit, 
eosque salutavit atque osculata est. Et magno gaudio de filia sua 
gavisi sunt Puliphare et uxor eius, quod earn ornatam videbant 

15 ut sponsam Dei ; et omnia poma et fruges quae secum ex agro 
porlaverant protulerunt, et Asyath filiae suae dederunt; et filia 
eorum his laetabatur ac delectabalur. Et dixit Putiphare Asyath : 
« Filia », et ea dixit : « En ! ego, domine ». Et dixit ei : « Sede 
apud nos, et audi id quod tibi loquar». Et sedit Asyath iuxta 

20 ambos ; et Putiphare rnanum Asyath filiae suae dextra sua 
prehendit, eanique osculalus est; et dixit ei: « Filia ». Et ea 
* dixit: « Die, domine ac pater ». Et is dixit, « Hodie vir fortis 
Dei Ioseph ad nos venit, et is in omnemterram Aegypti domi- * p. 25. 
natur ' ; quoniam Pharao rex eum omni terrae praefecit ; et ipse 

25 est salvator, et frumenlo ac cibo oinni terrae vitam dat ne fame 
ventura perdatur. Et est Ioseph Dei timens, nobilis et placidus 
et vii"go ut tu hodie; et est Ioseph vir sapientia potens ac 
scientia valens ; quoniam spiritus Dei sancli in eo est, et gratia 
Domini cum eo. Ideoque age, filia, et te ei in uxorem dabo, et 

30 es qi sponsa, et is tibi erit sponsus in aeternum tempus ». Et, 
cum Asyath haec patris sui verba audiisset, pudor in vultum 
eius incidit, et ira ac furore patrem suuin intuita est et dixit : 
« Quare dominus meus ac pater haec verba locutus est, se me 
viro caplivo et fugitivo daturum, et vendito nee populari meo? 

3o Nonne hie est filius pastoris de Chanaan, el ipse, cum adulterium 
in dominam suam adgressus esset, deprehensus est, et dominus 
eius eum in carcere tenebroso conslituil, et Pharao eum e carcere 
1 Cf. Gen., xlv, 26. 
syr. — c — v. 2 



— 18 — 

extraxit, quia somnium ei interpretalus est ut una ex anibus 
Aegypti ? Minime, pater, ne huic coniungar sed primogenilo 
Pharaonis nubam, quoniain ipse in Aegyplum dominalur ac 
regnat ». Et Putipliare patienlia usus esl; el de his rebus amplius 
Asyath loqui veritus est, quia gloriose cum audacia ei respondil 5 
de eis rebus quas ei dixit. 

Et feslinavit adulescens quidam e servis Pulip!iare,et dixit: « En! 
Ioseph advenit et ad linien accessit ». El fugil Asyath, el a palre suo 
' p. 26. ac malre recessit, cum * haec de Ioseph audiissel ; el ad limiiii ad- 
scendit, el cubiculum suuni inlravil, el iuxla feneslrain magiiam ad in 
orienlem versam slelil, Ioseph patris sui doiiuun inlranlem visum. 
Putiphare auleni et uxor eiusel oinnes qui in domo eius eratil 
Ioseph obviam exierunl. El porlae orientates atilae apei'tae suul ; 
et inlravil Joseph curru Pharaonis secundo 1 vectus, cui equi albi 
iunclierant, et lolus currus auro bono constructus eral. El Ioseph 15 
tunica speciosa tnateriae albae iudulus eral, el chlaiuyde purpuras 
auro lexla amiclus; el corona a urea in capile eius eral ; el in 
corona eranl duodecint sigilla lapiduin bonoruin ; et super lapides 
radii duodeciin aurei ul radii solis fulgeulcs; el sceplruin regiuin 
r aureuni sinistra lenebal ; el in dexlra germinabal ([nasi ramus 2m 
olivae s , et in eo eranl fruelus olivae et lilii pinguedinis '. El 
Ioseph aulam inlravil, et porlae aulae occlusae sunt ; quuniam 
custodes portai'um portas studiose occluveriuil, el alienos foras 
expulei'unt. El venerunt Puliphare et uxor eius ac propinqui 
eius, praeler Asyath filiam suani, et Joseph in lerra adoraverunl; 25 
et Ioseph curru descendit, eos(jue dexlra sua salulavil. El vidil 
Asyath Ioseph, et valde earn paeniluil, el anima eius contrislata 
est et genua eius tremuerunt, et articuli lumborum eius soluli 
sunt, et languide laxata esl, et limore magno limuil, el acerbe 
ingemuit ac flevit; et in corde suo dixit: « Quid faciam misera 30 
ac vilis? Quoniam consiliarii mei alieni me fefellerunl qui inilii 
dixerunt hunc Ioseph qui advenit (ilium esse pastoris chanaanaei, 
* p. 27. et nunc video solem a curru eius qui * apud nos ingressus esl 
coruscare et splendoribus suis domum noslram illustrasse. Ego 
autem, audax et stulta, eum conternpsi, et fatue de eo locuta 35 
sum ; quod Ioseph Dei (ilium esse non sciebam. Quis enirn homi- 

1 Gen., xli, 43. — * Textus cormptus esse videtur ; gr. ev xg x 6l P'- 0L ^- 
xfi Ssgtq: ^xig sixty ixxexafiivov xXolfiov eXaiag. — 3 ZACH., IV, 14. 



— 19 — 

num pulcritudinibus suis ita fulget '? quoniam fades eius Formosa 
filios terrae superat. Et quis est venter carnis qui tarn forrnosae 
lucis splendores pariat? Ego vilis sum atque inepla, quae patri meo 
stulle locuta sum. Et nunc quo ibo, et a conspectu eius latebo 

5 ne Ioseph Dei filius me videal ? Quo fugiam ? quod omnis locus 
coram eo evidenler manifestus ac patefactus est ; quoniam lux 
quae super eo est splendet. Et nunc parce mihi, Domine Deus 
Ioseph, quoniam ignorantia ut una e mulieribus ineptis locuta 
sum. El nunc sane paler meus me Ioseph in uxorem det, eique 

ID in aeternum lempus serviam ! » Et Ioseph domum Putiphare intra- 
vil, et in solio consedit el pedes eius lavaverunt ; et mensam ante 
eum separatim paraverunl; quoniam Ioseph cum Aegypliis non 
comedebat; quoniam hoc respuebat 1 . Et Ioseph turrim spectavil et 
dixit, « Adulescentulam (juae a fenestra prospicit atque audacler 

15 special amovele » ; quoniam Ioseph cavebat ac prohibebat ne 
femina ulla ad eum adpropinquaret vet ei haereret; quia multae 
filiae primoi'iim ac praesidum instanler ad eum mittebant, eique 
ut eum cognoscerenl supplicabant, propter pulcritudines divinas 
quae in facie eius formosa fulgebant;et harum legatos nuntiosque 

20 respuebat, eosque a se iracunde depellebat ; quoniam dicebat 

Ioseph, « Non peccabo coram * Domino Deo patris mei Israel » ; 

et recordabatur eliam mandala Iacobi palris sui, qui ei celerisque 

.filiis suis mandabat, « Abslinele a muliere aliena ; quoniam 

commercium cum hac corruptio esl atque exitium ». Ideoque 

25 dixit Ioseph « Abeat a domo ilia et discedat adulescentula quae 
a fenestra turris prospicit ». 

El dixit Putiphare : « Mi domine, adulescentula quam in turri 
vides non est mulier aliena, sed est filia nostra virgo ; et omnem 
hominem et virum alienum respuit ; nee quisquam horum ullo 

30 modo ad earn unquam accessit, nisi quod te hodie intuita est. 
El, si vis, veniet nobilitatem tuam adoratura ac salutatura. Et, 
quia filia nostra est, soror tua est ». Et valde gavisus est Ioseph, 
quia dixit Putiphare « Virgo est ». Et reputavit Ioseph, « Si haec 
virgo sacra est, et omnem virum alienum respuit, non me 

35 vexabil ». El dixit Ioseph Putiphare et propinquis eius : a Si filia 
vestra esl el virgo testata, veniat ; quoniam propinqua mea est, 
et diligo earn ab hoc die ut sororem ». Et mater Asyath ad 
1 Cf. Gen., xliii, 32. 



— 30 — 

turrim adscendit, et adduxit Asyath, eamque coram Ioseph 
constituit. Et dixit Putiphare Asyath filiae suae : « Adpropinqua, 
adora, et osculare fralrem tuum ; quoniam virgo est tibi similis 
hodie, et alienam respuit, ut tu virum alienum ». Et dixit 
Asyath Ioseph : « Benedicte Dei altissimi, salve ! » Et dixit Ioseph : 5 
«Dominus causa vitae omnium rerum tibi benedicat ». Et dixit 
Putiphare filiae suae: « Propinqua, et osculare fratrem tuum » 

p. 29. Et, cum adpropinquasset Asyath, Ioseph * dextram suam porrexit, 
ac pectori eius inter duas mantillas eius ineipientes imposuit : et 
dixit Ioseph: « Haud decet virum Dei timentem, qui Deo vivo 10 
benedicit, et panem vitae benedictum comedit, et poculum 
benedictum immortalilatis atque incorruptionis bibit, el unguento 
fragrante sanctitatis ungitur, mulieri alienae haerere eamque 
osculari, quae idolis mortuis vanis benedicit, et de pane fetido 
strangulati comedit, et de Ubatione fraudis bibit, et unguento 15 
corruptions ungitur ; sed vir Dei timens sororem r matris suae ', 
et sororem suam filiam tribus suae ac familiae, et mulierem quae 
ei nupta est osculabitur, et familiaritate utetur earum quae 
prope sicut is Deum liment ». Et rursus dixit Ioseph : « iVec licet 
mulieri Dei timenti viro alieno haerere, quoniam hoc turpe est 20 
ac respuendum coram Deo vivo ». Et audiit Asyath haec verba 
Ioseph ; et paenituit earn valde et valde adflicta est; et ingemuit, 
et intuita est Ioseph ; et obstupuit cum aperti essenl oculi sui 
et lacrimis pleni, nee clausi. Et Ioseph earn intuitus est et vidit, et 
eius misertus est ; et Ioseph etiam ingemuit ; quoniam ipse placidus 25 
erat et probus et qui Deum timebat. Et adlevavit manum suam 
dextram, eamque capiti eius imposuit, et dixit : « Domine Deus 
Altissime patris mei Israel, fortis Iacobi qui omnia vivificas, is 
qui a tenebris ad lumen vocat, et ab errore ad verilatem, et a 
morte ad vitam, tu huic virgini benedic ; eamque spiritu renova ; 30 
eamque dextra tua secreto recrea eamque vivifica et panem vitae 
aeternae comedat, el poculum benedictum bibat ; et cum populo 
tuo atque hereditale numeretur, quam a principio elegisti ; et 

1 p. 30. requiem tuam * cum Sanctis tuis intret ; et vivat in saecula ». Et 

Asyath benedictionibus Joseph magnopere gavisa est ; et statim ad 35 
turrim rediit ad cubiculum suum, sola secundum morem suum^et 
lecto suo incidit angore spiritus ac moestitia oppressa ; quoniam, 

1 Gr. xtjv ix xijs J**jtpdg aO-toS. 



24 

cum verba audiisset quae dixit Ioseph in nomine Dei Allissimi, 
gaudium earn obtinebat, et adflictatio et timor multus, el tremor 
et sudor perpetuus ; et flevit fletu magno atque arerbo ; et 
conversa atque aversata est a timore deorum quos colebat, et 

5 omnes conlempsit ac respuit,eosque detestata est atque increpuit; 
et expectabat dum vesper adesset. Ioseph autem comedil ac bibit, 
et dixit servis suis eisque qui ei obediebant ut currum pararent 
et equos iungerent ; dicil enim, « Statim proficiscar, et terrain 
circuinilio ». El. dixil Puliphare Joseph ut apud eos maneret, et 

10 amplius requiesceret. Et dixit Ioseph : « Statim abibo, quoniaiu 
hie est dies primus, quo Deus omnia super faciem lerrae facere 
inrepil. Yerumlamen post octo dies ad vos revertar, et hie 
requiescam ». El dixil Puliphare el propinqui eius : « 3Vos eliam 
ad heredilatem noslram in agrum ibiinus ». Et mansit Asyalh 

15 sola cum septem virginihus aequalibus suis. Ipsa autem trislis 
erat et flebal, donee sol occidit; nee panem comedil, neque 
aquam bibil. El nox adfuit ; el omnes qui in domo evant 
dormierunl ;et ipsa sola exsomnis erat ac vigilabat, et meditabatur 
ac flebal, et pectus suum feriebat; et metu ac tremore oppressa 

ii) est. El sun-exit a lecto suo ; et gradus silentio descendit, et in 
pistrinum ' pervenit ; £t moli trices 2 earumque Hberi dormiebant ; 
et velamen * feneslrae detraxit; cineremque in id imposuit, et * p . 31, 
ad cubiculum suum subvexil, et in solo posuil. Et ostia caule 
occlusit et etiam seram ; et vehementer ingemuit, suspirio ac 

25 flelu acerbo oppressa. El voceni eius audiit virginum una, quae 
cum ea creverat el cum ea constanter fuerat, et arctius quam 
sodales eius ei pmpiuqua erat ; et sex sodales suas excitavit ; et 
ad ostium una venerunl ; et fletum eius ac vocem suspiriorun 
eius, et gemitus Asyalh audiunt; eique dicunt : « Unde vexaris 

:io domina mea? aperi nobis ut intremus ac videamus ». iN'eque ei 
aperuil Asvath, dum (licit : « Caput mihi dolet, et in lecto me 
sum, el I'vpedit mihi solum esse in silentio animae meae, neqm 
in conversalione ; qimuinm omnia membra mea etiam languida 
sunt, nee video siirgiTe et aperire. Sed reverlimini statim ad 

35 cubicula vestra, el silerilium tenete secundum consuetm lines 
vej;lras, el relinonile me ». Et audierunt Asyath et reversae *vu\\. 

1 Gr. tt'iXffiva (lat. « pnrium »), pro quo legit Syrus fiuXAva (Oppenh.). — 
* Gr. Oupcapov. 



_ 22 

Et postea surrexil silenler, et cubiculum suum in ffiio res eius 
depositae erant inlravil, el arcam aperuil, el inde veslem nigrain 
lugubrem deprompsil quani habuerat e quo fraler eins minor ' 
morluus est, et veslem lugubrem ad se suinpsil, et ostium canle 
occlusit. El festinavil Asyatli, et vestimenla gaudii sui ac virgi- 5 
nilatis exuil, et ornamrnta sua a se removil, el ringuliim suum 
aureum Folvil, et coronam auream e capile suo delulil, et 
armillas suas ac calenas a se solvit ; eaque nincla rollegil, el dc 
fenestra ad septenlriones versa deiecil ; el deos omnes idula el 
sculptos el imagines de locis eormn delraxil, in quiluis disposili in 
erant; et ex eadem ilia fenestra proieril ; et sarriliciiim libalio- 
p. 32. neinque mensae eormn, el omnes ribos apparatus eorum * rani- 
bus alienis qui infra erant ul romederenl porro ex eadem 
fenestra praecipilavil ar proieril ; quoniam dixil in eorde suo: 
« Non expedil cibum liunc pollulum ar felidum eauibus domes- ir> 
I iris dari, sed alienis ». El postea cinerem e velamine suinpsil, el 
in solum cubiculi sui slravil ; el lumbos suos sarro rinxil ; H 
cincinnos crinium suoruin solvit ; el cinerem super eos cnnsper- 
sil ac dissipavil ; el pectus suum niauibus suis feriehal ; el 
amare flebal, super rim-re qui in solo dnmus eius entl lolam in 
noclem proiecla. El mane vidil, H en! a mulliludine lacrimarmu 
pupillarum suarum, in flelu magno quein feceral effmnnnn, 
Uitus (ompactus eral ; el rursus super euiidem cinerem reridil 
usque ad advenlum vesperis. Et sic faciebal Asyatli seplem dies; 
et panem non comedil et aqiiam non bibil Ins seplem diebus 2.~» 
paenilenliae et passionis animae suae el hmnilialionis suae. El 
diluculo diei oclavi vox avium caeli audita esl, el canes in 
praetereuntes lalrabanl ; el Asyatli caput suum e cinere erexit, 
quoniam ob paeuileuliam compunclionis animae suae el ieiunium 
el abslinentiam languida ac fessa eral ; el sun-exit genibus nixa, :jn 
et oculos suos ad caelum suslulil, et cinerem crinium suoruin 
excussit, dum adhuc flel et pectus suum feril. Et sub lenestram 
ad orientem spectanlem accessil ; et consedil, et caput suum in 
genua sua declinavil. El inter abslinentiam ribique paucitalem 
seplem dierum passionis eius os eius clausmn erat ; et in corde :!.". 
suo dixit ore seplem dies clauso : « Quid faciam ? quo ibo ? el 
ad quem fugiam ? el quid loquar, virgo orpbana et relicla el 
1 Ita lat. et arm. ; gr. Trparcdtoxog. 



— 23 — 

deserta ? Omnis caro rue odit, et pater meus * ac mater mea * p. 33. 
posthac, quod deos odio habui et respui et perdidi et pedibus 
hominum conculcari feci. Pater meus et mater mea et propinqui 
mei dicent, 'Non est filia nostra Asyath, quia deos perdidil 

5 eosque respuit '. El ceteri homines mihi invident, quod ego 
eliam eos qui me petierunt contempsi; et hac mea humiliatione 
in me gavisi sunt. Dominus autem Deus Altissimus potens 
sapientis Joseph odit eos qui idola vana timent ; quoniam Deus 
est zelotes, et in eos qui deos alienos timent, opus manuum 

10 hominum, limendus. Quoniam ego eliam polluta sum eosque 
timui eisque libavi, et colui eos, et ab eorum sacrificiis comedi, 
non est mihi fiducia, mi Domine, ut Dominum Deum Altissimum 
caeli invocem. Sed, quoniam audivi Deum Hebraeorum Deum 
verum esse, et miseratorem ac misericordem, et longanimem et 

15 gratia ac veritale abundantem, et peccata dimissurum nee disper- 
diturum, et abundaturum ut iram suam avertat, nee totum suum 
furorem excilalurum ', tempore humiliationis hominis qui eum 
in vocal, audebo ad eum converli ; el apud eum confugiam el 
peccala mea ac delicla ei confilebor; et pelilionem meam coram 

20 ea ofleram, ut humilialionem ancillae suae fortasse respiciat, 
meique misereatur. Quoniam paler esl orphanorum, et debilium 
adiulor, et pauperum salvator, loquar, et ad eum clamabo ». El 
surrexit Asyath ad fenestram orientalem; et manus suasin caelum 
sustulit; et limuit os suum aperire et ad Deum Altissimum loqui, 

25 et nomen eius sanctum memorarc atque invocare. Et ilerum 
rediil, et iuxta parielem fenestrae orientalem consedit, et vultum 
suum feriebat, et pectus suum manibus percutiebat; et in corde 
suo dicebat, neque os suum aperiebal: « Ego sum debilis et orphana 
et solitaria, cuius * os sacrificio atque inanitate deorum Aegyp- * p. 34. 

30 tiorunl popularium meorum inquinatum est; et nunc his lacrimis 
meis, et cinere ac pulvere humiliationis animae meae, quam 
propter peccata mea paenitentia feci, audebo et os meum aperiam, 
et nomen sanctum Dei misericordis invocabo. Et, si mihi irascetur 
et me castigabit, Dominus est, et ipse me possidet; et si rursus 

35 me percutiet ipse me sanabit ». Et caelum intuita est ; et tunc 
primum os suum aperuit et dixit : « Domine Deus saeculorum 
ac creator eorum, omnia vivificans, is qui [id quod] 2 non videtur 

1 Cf. Ps. lxxxvi, 15 ; lxxviii, 38. — * In ms. excidit. 



— U — 

in lucem oriri fecit et eduxit, qui ea quae sunt e nihilo formavit 
et caelum erexit et fundamenta eius porro venti dorso imposuit, 
et terrain super aquas stabilivit; qui in abysso aquae magnos 
lapides posuit, et lapides non mergentur, sed ut folia super ea 
feruntur, et sunt lapides vivi et tibi, Domine, oboediunt, et man- 5 
data tua servant ac non transgrediuntur, quoniam tu, Domine, 
dixisti et tuo verbo vivo atque omnia vivificante omnia facta sunt, 
apud te confugio, et cum clamore petilionem meam coram te 
effundam et peccata mea ac delicta confitebor. Parce mihi, 
Domine, quod in te multum peccavi, et mala coram le feci, et iO 
[te] ' irritavi et impie egi, et mala locuta sum quae exprimi non 
oportet, et os meum foedum est ac pollutum sacrificiis idolorum 
libationibusque deorum Aegyptiorum quae errore feci, eosque 
colui ac timui, nee digna sum quae os meum coram te, Domine, 
aperiam. Ego Asyath filia Putiphare sacerdotis, quae olim virgo 15 
p. 35. honorata et regina et omnibus altior atque illustrior, * nunc vero 
orphana et ab omnibus hominibus deserta ac relicta, apud te 
confugio, et ad te clamabo. Serva me anlequam a persecutoribus 
meis prehendar, ut puerum infantem qui terrelur et ad pat rem 
suum fugit, et manus suas expand it eumqne recipit, et a terra 20 
eum erigit ; et pectori suo eum applicat, et puer circum cervicem 
patris sui manum iacit, et continual ur et a timore suo respirat, 
et apud eum requiescit, pater eius autem trepidalione infanliae 
filii sui laetatur. Ideoque tu, Domine, porrige manus tuas, meque 
a terra leva ; quoniam en ! fera est qui me persequitur leo 25 
antiquus; quoniam hie pater est deorum Aegypli, et ego idola 
iam odio habui, quoniam liberi eius sunt, eosque omnes abieci, 
et perdidi et a me removi, et nimirum mihi iratus est, ac me 
persequitur. Serva me a manibus eius, Domine, et e medio 
dentium eius me reduc, ne me rursus abripiat ac perdat, et in 30 
ardorem ignis me iniciat, et hinc rursus in flammam deferar et 
tenebris induar, et seyul tremam et in imam foveam descendant, 
et serpens qui a saeculo est me devoret, et peream in saecula. 
Sed serva me, Domine, antequam haec omnia mihi incidant. 
Serva, Domine, desertam quoniam pater meus ac mater mea me 35 
reliquerunt et me denegaverunt, quia deos respui, et sum hodie 
orphana ac misera, et spes mea tu solus es, Domine pater 

1 In ms. excidit. 



— 25 — 

orphanorum, roborator eorum qui debiles sunt et sal va tor eorum 
qui persecutionem patiuntur. Domine, miserere orphanae, miserae, 
et relictae ; quoniam tu Pater es bonus atque almus. Et quis est 
porro qui tibi comparabitur, et misericordia sua propinquus est 

5 ut tu ? Et quis est qui tui instar longaminis est ac misericors ? 
En ! enim omnia * dona Putiphare patris mei, quae mihi in * p. 36. 
hereditatem dedit, vanitas sunt temporalis ; donum autem tuae 
ipsius heredilatis, Domine, in saeculum est nee corrumpitur. 
I'aupertatem meam ad te converte, Domine, et miserere mei. 

10 Inopiam meam respice et in innocentia mea parce mihi, Domine ; 
quoniam en ! ego ab omnibus rebus discessi et apud te confugi, 
et omnia quae in terra sunt reliqui et ad te fugi, et sacco ac 
cinere, regno nudata ac destitula et decore ornatus eius varii 
diversique, el veste lugubri nigra amicla sum, et pulcritudinibus 

15 splendidis munditiarum mearum careo. Et apparatus cubiculi 
mei et corona capitis mei et cingulum lumborum meorum 
aureum in solo sunt ; et [in] ' cinere animam meam humiliavi ; 
et in sacco palatum meum ciborum cuppedia gementer desi- 
deravit et sept em dies ieiuna remaasi, et cibo destiluta sum. Et 

20 hie cinis etiam de lacrimis meis lutus factus est, et velut in via 
transitu*. El cenam meam ex omnibus cibis canibus alienis dedi. 
Et en ! ego septem dies et seplem noctes panem non comedi, 
et aquam non bibi, donee lingua mea tecto palati mei adhaesit, 
et os meum fetuit ut sepulcrum, et labia mea aruerunt ut testa ', 

25 et species rcpoowrcou mei evanuit et oculi mei flendo infirmati 
sunt, el vires meae a me discesserunt. Et deos quos antea 
insrienler colebam respui et abieci et ut ab hominibus concul- 
centur et surripiantur dedi ; et deos aureos atque ai*genteos 
reliqui. eosque a facie mea removi, et ad te Domine Deus mi 

30 fugi. Sed lu serva me ; quoniam per errorem in te peccavi, 
virgo errans atque infans quae mala vana contra dominum 
meum loseph locuta sum ; quoniam * eum esse (ilium tuum * p. 37. 
nesciebam ; quoniam homines mihi dixerunt eum filium esse 
pasloris a Chanaan oriundi, et ego eis credidi et erravi 

35 eumque conlempsi. Quis enim hominum lalem pulcritudinem 
gtgnet, et sapientiam et dtprr^v et tale robur? Domine, eum 
tibi commendo ; quoniam eum magis quam animam meam 

' In ms. etctdit — * Ps. xxii, 16. 



p. 38. 



— 26 — 

amavi. Custodi eum sapieniia l » 

et invenies ». Et Asyath conclave suum inlravit, et 

magnum mellis favum invenit qui plenus crat, et ut nix albus 
erat, et in mensa positus ; et mel eius ut guttae roris lertii 
caeli, et odor eius ut odor suavis spiritus vilae. Et mirata est 5 
Asyath, et dixit in corde suo : « Verumlamen hie favus ex ore 
huius viri exiit ; quoniam odor eius ul odor suavis oris eius esl ». 
Et cepit Asyath favum, et ad virum allulit, el niensae anle eum 
paratae imposuit. Et dixit ei vir: « Quare dixisli, ' Non esl favus 
in cubiculo meo ' ? el en! favum minim allulisli ». El limuil 10 
Asyath, et dixit : « Mi domine, ego nunquain favum in conclavi 
meo habui, sed tu dixisli, el faclus esl ; et ex ore luo exiil ; 
quod odor eius ut odor suavis oris tut ». El vir inlellegenlia 
Asyath gavisus est ; eamque ad se vocavil el manum suam 
dexlram extendi! ac caput eius leligil. El Asyalh scinlillas ignis 15 
timebal quae a manu eius, ul a ferro ardenle, exibanl. El vir 
deleclatus esl quando earn limuisse vidil ; el dixil : « Meala es, 
Asyath; quod libi secrela Allissimi revelala sunl ; el beali qui 
Domino Deo Allissimo paenilenlia adhaerenl ; quod ex hoe favo 
eomedenl, et vivent in saeculum ; quoniam hie * esl spirilus 2o 
vilae. Hunc enim apes volueres paradisi Dei, quae est Eden vivi 
de rore rosae vilae quae * in paradiso esl fecerunl ; quoniam 
angeli Dei de eo comedunt; et omnes eleeli Dei, et (ilii Allissimi 
de eo comedunt ; quoniam favus est vilae ; et quicumque de eo 
comedet non morietur, sed vivit in saeculum ». Et vir manum 2.1 
suam dexlram extendil, et partem parvam de favo sumpsil el 
comedit; et reliquum in os Asyalh imposuit. Et vir dixil Asyalh : 
« Comede iam panem vitae, el bibe poculum vilae, et ungere 
unctione incorruplibilitatis; et ab hoc die et in posterum corpus 
tuum flosculos vitae de terra Altissimi germinal ; et ossa lua 30 
etiam pinguia fient, ut cedri paradisi ; et robora non languescentia 
te roborabunt et adulescentia tua manebit in saeculum, nee 
videbis senectutem ; et pulcritudo tua nOn obibit in saeculum ; 
et metropolis eris, muro munila, eis qui apud nomen Regis 
Domini Dei saeculorum confugiunt ». Et extendit manum suam 35 
dextram, et id quod de favo confregerat in eo suppletum est, et 
factus est sicut antequam eum tetigit. Et rursus manum suam 

1 Duo folia desunt. Deficientia in textibus gr. et lat. legi possunt. 



— 27 — 

dexlramad favuiu ilerum exlendil, eumque digilo suo a latere eius 
orienlali visibililer leligil, el porlionemeiusad se Icaxit. El riirsus 
maiuiin suain dexlram ilei-iiin exlendil, el digilo suo talus favi 
occidentals leligil ; el, (linn earn ad se admovel, in Iramile inellis 

r> faclus esl sanguis. Kl rursus nianuin suain exlendil et digilo suo 
lalus seplenlrionale favi leligil, el ad se Iraxil ; el rursus in 
I rami le inellis faclus esl sanguis. Kl rursus exlendil mauuni suain 
el * digilo suo hilus ineridiannm favi leligil el ad se admovil, et. * p. 30. 
rursus in Iramile inellis faelus esl sanguis. Kl Asyalh a sinistra eius 

m Mahal, el videbal quidquid vir lariebal. Kl dixit vir favo: « Vein, el 
apparc slalim, lurha apium volurrium, e <ktmilnis quae in favo 
meflis suiil ». Kl doiuus iummierae fuerunl, mullae myriades; el 
ex muni domo myriades myriadum apimn el r rnille milia ' appa- 
ruerunl, el vixeruul, quae alhac eranl ill. nix, el alae earuin til 

1.1 eolm* purpurae el hyacinlhoruin el coeei el byssi auro lexli ; el 
corona aurea in eapile uuiuscuiiisque earuin ; et aculeos hahehanl 
aculos, nee nocebanl. Kl eirruinierunl alque apprelienderunt 
A s ya Mi, eique adliaeseruul, a pcdihus eius el usque ad caput 
eius. Kl apes eleelae eranl el magnae, u( cegmae ; hacque e 

in seclinuihus quae ah ipso favo a viro fraelae eranl fuerunl ; el 
Milium Asyalh lemii runl ; el super labia eius favuiu fecerunl, ad 
inslar eius qui aule vim in posilus era I ; el inellis plurimi plenum 
mill. Kl onmes eongregalae sunl, el de melle eoinederunl quod 
in favo viiit qui super os Asyalh erut. Kl dixil vir his apihus: 

±1 « lie ad loea vesica ». Kl surrexil miilliludo earuin el volavil ; el 
sucsuiu leudil ad eaeluin versus; el quae Asyalh noeere volu- 
eriml in lerraiu deeideruul, el morluae sunl. Kl vir hac.iilum 
qui in maun eius emt super apes morluas exlendil, el dixil 
eis : « Surgile vos eliam, el ile ad loea vesica, ad aulam lurri 

:»n Asyalh propiuquain, el iu arhorihus pomiferis hahilah* ac 
deversamini ». Kl dixil vir Asyalh : « Vidisline haec* Asyalh? », 
el dixil : «< Nidi, mi domiue ». Kl dixit ei vie: v Ha eriml omnia 
dicta quae lihi hodie loeulus sum ». Kl rursus* vir manum suain * p. 40. 
exlendil, el favi seelionein leligil ; et ignis a mensa adscendil, el 

:s.1 favuiu roinedil, nee meiisae uoeuil, neque ea polilus esl ; el odor 
inreudii favi per lolam doiuiim conclavis Asyalh suaviler fra- 
grnvil. Kl dixit Asyalh viro: c Mi domine, sunl inecum seplem 
1 lie. x&wi* 8 ? x^^cav > i' a arm. 



— 28 — 

virgines annis el diebus et educalione mihi aequales, et ego eas 
ut sorores meas amo. Vocabo eas ad te, et benedic eis, sicut 
mihi». Et dixit vir: « Voca eas ». Et Asyath septem virgines 
vocavit, et coram eo stelerunt. Et dixit eis vir: « Dominus Deus 
Altissimus vobis benedicet ; et erilis septem colunmae in urbe 5 
refugii; et omnes domes! irae oppidi domus I'efugii quae electa? 
sunt super vos et in vobis requiescent in saeculuni ». El dixit 
vir Asyath : « Aufer nunc mensam ». Et, cum Asyath niensam 
abstulisset, vir a conspectu eius evanuit. El vidit, et en! currus 
qUattuor equorum qui ad caelum versus in orienlem tendebal, to 
et species currus fulgida, et lucida ut ignis, et species equorum 
ut fulgura; et vir supra currum stabat. El dixit Asyath: « Yere 
inepta sum atque audax, quod haec locula sum et virnm ad 
cubirulum meum venisse dixi, et Deuni de caelo in conclavi meo 
apparuisse nescii ; et nunc en ! ad caelum reversus est ». El 15 
dixit Asyath: « Parce ancillae luae, quod ignoranlia dicta men 
locuta sum ». Et, dum haec in corde suo medilalur, adulescens 
Putiphare intravit, et in domo dixit: «En! vir fori is Dei loseph 
venit; et decanus ' eius ad aulae portam stat ». Et vocavit 
Asyath nutricium suum procuratorem domus patris sui, et dixit 20 
• p. 4i. ei : « Accingere, et para domum ; et * cenam magnam orna ; 
quoniam loseph fortis Dei hodie ad nos venit ». Et nutricius 
eius earn intuitusest;etobpassionem paenilentiae septem dierum 
rcpoaomov eius triste erat ; et dolore adfectus est, et flevit ; 
eamque manu eius dextra prehendil et osculatus est ; et dixit ei : 2.~» 
« Quid tibi, (ilia mea, quod vullus tuns Irislis est ? » Et dixit 
ei : « Caput mihi valde doluit, et somnus mihi ablalus est. » El 
nutricius eius stalim abiil, et domum av cenam paravit. El 
Asyath virum ac dicta eius recordata est ; et statim conclave 
suum secundum intravit, ubi erant cistae ornamenlorum eius, el :$o 
aperuit, et slolam primam fulgentem deprnmpsil, et induil : h| 
lumbos suos cingulo aureo cinxit ; et manibus suis armillas 
imposuit, et catenas pedibus circumiecit ; et cerviri suae monilf* 
lapidibus bonis multis diversum, et capiti suo corouam auream 
imposuil. Haec omnia inslrumenta simplicia ornamenlorum eius. :i:» 
El in corona eius hyacinthi a fronle eius apparebanl, et lapidcs 
sex pretiosi. Et velamen sponsae super caput eius erat ; el 

1 Ssxavdg. 



— 29 — 

baculum in manu sua cepit. Et recordala est verba nutricii sui 
eum sibi dixisse speciem vultus eius nigrum esse ac tristem ; et 
ingemuil et valde adflicla est ; et dixit Asyath : « Quando me ita 
videbil Ioseph, me contemnet ». Et dixit virginum uni sodalium 

5 suarum ut ei aquam puram de fonte adferret, et trulleo iniecit. 
Et, cum sese ad lavandum inclinasset, vullum suum vidit ut 
radios solis, et oculos suos ut stellam lucis orienlem, et maxillas 
suas ut arva Altissimi, et super eis ruborem ut sanguinem hominis, 
et labia sua ut rosam vitae e stirpe eius decerptam, et denies suos 

10 ut anna bello parata, el crines capitis sui ul vilem paradisi Dei, 
* fnictibus eius adHuentem, et collum suum ut insulas requietis * p. 42. 
augelorum qui in caelo sunt, et peclora sua ut monies amoris 
Altissimi. Et vidit Asyath se ipsam in aqua, et specie ipsa 
sua obslupuit ; el prae gaudio suo vullum suum non lavavit ; 

15 dixit enim, « Ne pulcritudinem banc decoram abluam ». El adfuit 
ilerum nulricius eius ei dicturus, « Omnia parata sunt » ; et, cum 
earn vidisset, agitatus esl, nee loqui potuil ; el timore adfeclus 
esl, et ante pedes eius cecidil ; et turn demum dixit, « Quae, 
domina mea, esl liaec species ipeiifc. et uiiraculum pulcriludinum 

SOdivinarum? Dominus Deus caeli te vere (ilio suo primogenilo 
sponsam elegil ». Et venil adulescens, el dixit Asyath : « En! 
Ioseph in limine est aulae ». El feslinavit Asyath ; et gradus 
descend it cum seplem virginibus sodalibus suis obviam Ioseph ; 
el in ingressu domus sleterunt. Et Ioseph in aulam venil ; et 

25 port a e clausae sunt ; et omnes alieni foras remanserunl. Et 
Asyath ab ingressu exiil obviam Ioseph. El vidit earn Ioseph, et 
eliani is quoque pulcritudine eius obslupuit; et dixit ei: «Quae 
es? Slalim me certiorem fac ». El dixit : « Ego sum adulescentula 
tua atque ancilla tua Asyath, quae a me idola removi, el deos 

30 conlempsi et respui. Et hodie vir de caelo ad me venit, et panem 
vitae mini dedit, et comedi, el poculum benediclum, el bibi. Et 
dixit mei, ' Dedi te sponsam Ioseph, et ipse libi sponsus eril in 
saeculum'. Et dixit, ' lain non vocabitur nomen tuum Asyath, sed 
vocabitur nomen tuum « oppidum domus refugii » ' ; quod apud 

35 te populi * et gentes et familiae et nationes ad Deum Altissimuni * p.43. 

1 Fortasse liebr. mfinos (refugium), cui nomen kosviQ simile videri poterat 
(Kohler in Jewish Encyclopaedia, s. v. Asenath). Sed propius videtur syr. 
(aram.) lies 11 a (are). 



p. 44. 



-30 — 

fugient et protegentur \ Et dixit mihi, ' Ibo etiam ad Ioseph, et 
loquar ei haec de te dicta '. Et nunc tu scis, mi domine, an vir 
ad te venerit et tibi de me locutus sit ». Et dixit Ioseph Asyalh, 
« Benedicta es Dei Allissimi, et nomen luum benediclum in 
saeculum ; quoniam Dominus Deus minus luos in alio posuil, 5 
muri enim tui adamantis vitae; quoniam filii Dei noslri vivi in 
oppido domus refugii habilabunt, el 'Dominus Deus nosier super 
eos regnabil in saeculum; quoniam vir qui ad le liodie venil dixil 
mihi secundum haec dicla de te. El nunc veni ad me, virgo pura. 
Quare procul ex adverso slas ? » El Ioseph manus suas exlendil, 10 
et nulu oculorum suorum vocavit Asyalh. El Asyalh eliam manus 
suas exlendil, et ad Ioseph cucurril ; el eervici eius incidil, 
eumque amplexa est ; et spirilu vixerunl, el alter alleri adunati 
sunt. Et Ioseph Asyath osculalus est, el dedil ei spirilum vilae ; 
el iterum earn osculalus est, el dedit ei spirilum sapienliae ; el 15 
terlio earn osculalus est, et dedit ei spirilum veritatis ; el manus 
suas compresserunt, et aller alterum amplexi sunl. El dixil 
Asyalh Ioseph: « Veni, mi domine, et domum nostrain inlra; 
quoniam ego, mi domine, tibi cenam magnam in donio nostra 
paravi ». Et manibus suis dexlris aller alterum salulaverunl ; 2u 
eumque in domum suain inlroduxil, el in throno ' palris sui 
collocavil; et aquam admovil pedes eius lavalura. El dixil Ioseph: 
« Adpropinquent * virginum una, et pedes meos lavent*». El 
dixit Asyath : « Minime, mi domine. Quare harum una adulescen- 
tularum pedes tuos, mi domine, lavabunt 5 ?Sed ego adulescenlula 25 
et ancilla domini mei pedes lavabo ; * quoniam pedes tui pedes 
mei sunt, et manus tuae manus meae, et anima tua anima 
mea ». Et eum coegit, et pedes eius lavavil. El Joseph manus 
eius aspectabat ut manus vitae, el digitos eius ut digilos scribae 
periti et amati. Et postea Ioseph dextram eius tenuit, eamque 3u 
in capite eius osculalus est; et ea a dexlra eius consedil. Et 
pater eius ac mater el propinqui eius oinnes ab agro heredilatis 
suae venerunt; et viderunl Asyalh ut speciem lucis, et pulcrilu- 
dinem eius ut pulcriludinem caeli ; et viderunl earn cum ioseph 
sedentem et veste nupliali indutam ; el pulcriludine eius obslu- 35 
puerunt ; el gloriam Deo dederunt, qui vivilicat el suscilal 
mortuos. Et poslea comedeiunt et biberunt. 

1 8p6vos — 2 Sic textus. 



— 34 — 

Et dixit Puliphare Ioseph : « Cras primores praesidesque terrae 
Aegypli vocabo, et nuplias faciam ; et Asyath uxorem duces ». 
El dixit Joseph : « Ego cras ad Pharaonem regem revertar, 
quoniani ul paler meus est, et ipse me praesidem super Aegyplum 

5 consliluil; el loquar ei de Asyatli, el ipse earn mihi in uxorem 
dabil ». Et dixil Puliphare : « Vade in pace ». El mansil Ioseph 
illo die apud eundum ipsum Puliphare ; nee cognovit Asyalh, 
quoniani dixil ioseph, « Non oporlel viruin Dei limenlem ante 
nuplias sponsam suam cognoscere ». El dixil Ioseph Pharaoni : 

10 « Da mihi uxorem Asyatli filiam Puliphare sacerdolis On ». Et 
dixil Pharao Ioseph : « En ! haec libi a saeculo el coram Deo 
parala eral ». El Pharao vocavit Puliphare el Asyatli adduxil, et 
pulcriludine eius ohslupuil. Et dixil: « Menedicla es Domini Dei 
Ioseph ; quoniani ipse esl filius primogeniltis Dei, et In filia 

15 Domini vocaberis el sponsa Ioseph, poslhac'el usque in saeculum». * p. 45. 
El Pharao Ioseph el Asyalh adpropinquare fecil, eiscjue coronas 
aureus quue in domo eius u saeculo conservalae erant imposuit; 
el Pharao Asyalh a dexlra Ioseph consliluil, el inanum suam 
capilibus eoruui imposuil, eisque benedixil, el dixit: « Henedicet 

20 vobis Dominus Dens Allissimus ; r et benedicel vobis ' etglorilicabit 
vos in saeculum ». El Pharao eos allerum in allerum converlil 
et alter allerum osculali sunl. Et post haec fecit Pharao nuplias 
et cenam magnam, el polalionern magnam seplem dies. Et 
vocavit cunclos primores Aegypli, et cunclos reges populorum ; 

tb el proclamavit per omnem lerram Aegypli : « Omnis vir qui 
seplem diebus nuptiarum Ioseph et Asyath opus faciet morle 
morielur ». El faclum est post haec ut Ioseph ad Asyath ingressus 
sil ; et Asyath de Ioseph concepit et peperit Manassen, et post 
eum Ephraim in domo Ioseph. 

30 Hymnus confessionis Asyath ad Deum Allissimum. 

« Peccavi coram te, Domine, mullum, ego Asyath filia Puliphare 
sacerdolis On urbis solis, qui omnia visit ; peccavi et mala coram 
te feci. El tranquilla * eram in domo patris mei, superba vero ac 
gloriosa. Peccavi coram te, Domine, et deos innumeros timui ; el 

35 de sacrificiis eorum comedi et de libationibus eorum bibi ; nee 

1 Gr. x. nXiqOuvsl x. fisyaXuvet ; arm. oin. — ! Lat. ' vilissima ', unde legen- 
dum fortasse r^&\xLaj. In gr. et arm. hymnus deest. 



— 32 — 

Dominum Deum caeli cognoveram, neque in Altissimo vivo 
speravi ; sed gloria divitiarum mearum et pulcritudine mea 
conflsa sum ; et superba eram ac gloriosa, et omnem virum 
qui coram me venit contempsi, et eos qui me petebant. Peccavi 
coram te, Domine, mullum, et vanilate contra te fatue locuta 5 
sum ; et superbia mea dixi, ' Non est vir terrae praeses qui me 

• p. 46. pudefaciet, sed * sponsa ero primogenito regis Aegypti * ; donee 
Ioseph potens Dei ad venit, et is me firmitale mea ac superbia 
nudavit, et robore meo me vacuam reddidit et pulcritudinibus 
suis me venalus est, et sapientia sua me cepil, ut piscem hamo, 10 
et spirilu suo me vitae subiecit, el robore suo me roboravit, et 
ad Deum me adduxit, Principem ac Dominum saeculorum, et 
per summuiii ducem exercituum Altissimi panis vitae mihi dalus 
est, et poculum sapienliae, el facta sum ei sponsa in saecula 
saeculorum ». 15 

Et facluni est post liaec ut seplem anni ubertatis praelerierint ; 
et septem anni famis venire incepei'unt; et Iacobus de Ioseph 
filio suo audiil, et venit Israel Aegyplumque inlravit cum omnibus 
in domo sua natis, die 21° mensis 2' anni 2' famis, et in lerra 
Gessen habitavit. Et dixit Asyath Iosepli : « Ibo, et patrem luum 20 
Israel videbo, quod ut Deus est mihi ». Et dixit Ioseph : « Mecum 
patrem meum videbis ». Et venerunt Ioseph et Asyath in Gessen; 
et fratres Ioseph eis obviam exierunl, eosque proni in terra 
adoraverunt. Et ingressi sunt apud Israel in lecto suo sedenlem 
senectute bona ; et vidit eum Asyath, et obstupuil ; quoniam 25 
Iacobus visu pulcer erat, et senectus eius pulcriludinem adules- 
cenlium formosorum superabat, et caput eius album erat ut nix, 
et crines eius densi erant ut Aethiopis ', et barba eius inferior, 
quae alba erat, in pectus eius descendit, et oculi eius hilares 
erant ac fulgidi, et maxillae eius et humeri eius et brachia eius 30 
revera erant ul species angeli, et coxae eius et femora eius ut 
gigantis ; et erat Iacobus ut homo qui cum Deo contendil \ Et 
vidit eum Asyath., et mirata est; el prona in terra adoravit. Et 

p. 47. dicit * Iacobus Joseph : « Estne haec nurus mea uxor tua ? 
benedicta es Dei Altissimi ». Et Iacobus earn ad se vocavil, eique 35 
benedixit eamque osculatus est. Et Asyath manus suas extendit 

1 Potest legi ' avenae ', ut scripsit Land (vide n. in textum) ; sed habet 
vers. arm. ' Indi' ; cet. om. — 2 Cf. Gen., xxxii, 28. 



— 33 — 

et cervicem Iacobi prehendit, et de ea a solo suspens.. est, ut 
qui e bello post tongum tempus domum revertitur. Et postea 
comederunt ac biberunt. Et surrexerunt Ioseph et Asyath, et 
dornum profecti sunt; et filii Liae, et frater Ioseph, soli eos 

5 comitati sunt ; filii vero Balae et filii Zelphae, ancillarum Liae et 
Rachel, eosnon comitali sunt ; quoniam timuerunt dolum priorem 
recordali. 

Et Levi a dextra Asyath lendebat, quae manum eius tenebat, 
et Ioseph a sinistra. Et Asyath Levi dilexit magis quam omnes 

10 fralres Ioseph ; quoniam Deo vivo propinquus erat, et vir fuit 
propheta et intellegens, et oculi eius aperti erant, et dicta litte- 
rarum libroruin caeli Dei digito scriptorum exploraverat et Dei 
secreta sciebat, quae ei revelabantur, et de secretis quae mens eius 
sapiebat Asyath praenunliabat quod ad requiem eius in excelsis, et 

15 minus eius adamantinos in saecula duraturos, et fundamenta eius 
saxo rupis in septem caelis firmiter olim imposita. Et factum est 
tempore quodam ut, cum Ioseph et Asyath praeterirent, primoge- 
nilus Pharaonis eos ex adverso viderit ; et vidit Asyath et zelotypus 
fuit, eamque concupivit. Et ingemuit et insanuit propter eius 

20 pulcritudinem, dum dicit : « Quare ita ? » Et filius Pharaonis 
nunlios misit, et Simeonem et Levi ad se. vocavit ; et adfuerunt 
viri, et coram eo steterunt. Et dixit eis primogenilus Pharaonis, 
« Scio vos viros esse omni viro qui in terra est fortiores, et his 
* manibus vestris Sichimam urbem vastasse, et his duobus lanceis 1 *p. 48. 

25 tria milia virorum bellatorum occidisse. Et en! ego hodie vobis 
cum consensu sodalis sum et amicus, et dabo vobis aurum atque 
argentum et res multas, et hereditates magnas quae bonae sunt. 
Verum unum negotium vos rogo ut mihi misericordia faciatis; 
(juoniam Ioseph frater vesler me contumelia adfecit et contempsit ; 

30 quia Asyath uxorem meam, quae mihi olim debebatur, sumpsit. 
El nunc venite iurale mihi, et cum Ioseph fratre vestro pugna- 
bimus ; eumque mea lancea occidemus, et Asyath mihi uxor erit, 
el vos fratres et amici veri. Et, si vos dubitabitis et hoc negotium 
impedietis ac respuelis, en ! haec meae lanceae acies in vos 

35 slringetur ». Et, cum haec dixisset, lanceam suam fulgere fecit 

1 r^^v&l aliter verti non potest, sed hie et infra contextus ' gladium ' 
requirit ; gr. pofufafect;. 

SYR. — C — V. 3 



et aciem ostendit. Et, cum viri Simeon et Levi haec audiissenl, 
quae primogenitus Pharaonis contumaciler loculus est, valde 
mirati sunt. Et Simeon audax fuit alque iracundus ; et gladii sui 
statim stringendi et primogenili Pharaonis, quia dure alque 
impudenlei* loculus esl, feriendi consilium inibal. El, cum Levi 5 
cogilalionem cordis Simeonis percepissel, (juoniam propheta fuil 
ac vales, et oculi eius aperli ennui, lunc in pedeiu Simeonis 
calcavit, eique significavil ul silerel, et a furore suo conquies- 
ceret; el Simeoni secrelo dixit: « (Juare ira ac furore contra 
liunc virum adfeclus es? El nos Dei limenles sumus, nee malum 10 
pro malo relribuere ' nobis licet ». El dixit Levi lilio Pharaonis 
apei'te el absque ira placide: « Quare dominus nosier haec dicla 
loculus est % nobis viris Dei timenlibus, quorum paler Allissimo. 
pi'opinquus ac dileclns esl, el Joseph Crater ul (ilius Dei esl el 
•p. 49. primogenitus eius? El quomodo * nos hoc malum faciemus el in 15 
Deuni peccabimus \ el coram pa I re noslro Israel et loseph fralre 
nostro? Et nunc audi dicla mea. Non oporlel ulliiin virum Dei 
timenlem ulli homini ullo modo nocere, et, si quis viro qui 
Deum timet nocebit, gladium iiiauu lenentem vindiclam eius 
ultione sumere. Et cave lu haec contra fralrem nostrum loseph 20 
excogiles, ne acie lancearum quae in manibus noslris sunt cadas ». 
Et gladios suos oslenderunl, et dixerunl : « Yides/te has lanceas 
caedis? His duobus gladiis ignominiam Dinae sororis noslrae a 
Sichimitis ulli sumus ». El vidil films Pharaonis, et limuil valde, 
et tremuit et prae timore suo anle pedes Simeonis el Levi in 25 
solum cecidit. Et Levi manum suam porrexil eumque sublevavil, 
et dixit ei : « Surge neve timeas. Verumlamen te paenileat, el a 
malis tuis convertere, neve contra loseph fratrem nostrum dolum 
excogiles ». Et Simeon et Levi a conspeclu filii Pharaonis exi- 
erunt, el is insaniebat, el valde cruciabatur, propter pulcriludinem 30 
eiusdem Asyath. Et servi eius ei dixerunt : « En ! filii Balae et 
Zelphae ancillarum Liae et Rachel, uxorum lacobi, loseph et 
Asyalh invident, eosque oderunt. Hi consilio tuo oboedienl, et 
voluntatem tuam perficient ». Et misit rursus ad eos nunlios 4 , 
eosque ad se node vocavit filius Pharaonis; et advenerunt, et 35 
coram eo steterunt. Et dixit eis : « Viri eslis bellalores ac fortes ». 

1 Rom., xii, 17 ; 1 Thess., v, 15. — 2 Gen., xliv, 7. — 3 Ibid., xxxix, 9. 
— 4 Ms. ' consiliarios ' ; gr. aYY^- 0l) S- 



-35 — 

El dixerunl ei Dun el Gad fratres maiores : « Loquatur dominus 
nosier; (juoniani servi lui audient ' et voluntalem luam perficient*. 
El filius Pharaonis gaudio magno gavisus est ; el servis suis 
dixil : « Ueeedile hinc paululum ; quoniam sermo mihi cum his 

5 viris in occullo est » ; et discesserunt omnes. El dixit filius 
Pharaonis : « En ! vita * coram me est et mors. Sumite vobis * p. 50. 
vilani 2 ;. quoniam viri fortes estis, neque ut mulieres moriemini ; 
sed fortes esle, el ullioneni ex inimicis vestris exigite ; quoniam 
ego loseph fralrem vestrum audivi Pharaoni dicentem : ' Filii 

10 Ifcilsie et Zelphae servi rnei sunt ; el ei me dolo atque invidia 
vendiderunl ; el, siniul ac luctus patris niei accesserit, eos 
ulciscar ', el a terra eos removebo, ne filii ancillarum cum filiis 
ingenuarum heredilatem capianl *'; el laudavit eum Pharao, et 
dixit ei : ' Item* eonsuluisli de patienlia; et illo tempore ego tibi 

15 in vindicla opem feram' ». El cum viri haec dicta audiissent, 
conlurbati alque adtlicli sunl valde; et filio Pharaonis dixerunt : 
« Te rogamus, mi domine, nobis opem fer ». Et dixit eis : « Ego 
opem feram, scilicet si mihi consentielis ». El dixerunt viri : « En ! 
nos coram le servi slamus. Die, et voluntas tua a nobis fiet ». 

2n El dixit iilius Pharaonis: « En ! ego hodie pat rem meum Phar- 
aonein oeridam, quia Joseph ul paler ainat, et eius loco regnabo. 
El vos loseph IValreiu veslruin inlerficite ; et Asyath ilerum mihi 
uxor erit secundum concupiscentiam rneam ». Et viri se hoc 
fact tiros promiserunl; el dixerunl: «Nos loseph audivimus Asyath 

23 dicentem, ' I eras ad agruiii hereditatis nostrae ; quoniam tempus 
est vindemiae' ; el cum ea sexcentos viros bello fortes dedit, el 
quinquaginla decanos r * praeeuntes. Et nunc loquemur, et audiat 
dominus nosier, et nobiseum viros del ad bellum ». Et dedit duo 
milia virorum quatluor principibus, unicuique viro quingenos 

W viros; eosque duces quingentorum conslituit. Et dixerunt Dan 
et Gad : « Nos node ibimus, et in aiundine saltus torrentis 
insidiabirnur ; el tu * sagittarios quinquaginla sume, et nos* p. 51. 
praecede ; et nos ex insidiis saltus surgemus, et sexcentos viros 
qui cum ea erunt occidemus ; et ubi ipsa super curru fugiet ei 

35 obviam i, el fac ei secundum voluntatem tuam. Et postea, ubi 
loseph de Asyalh contrislatus erit, nos eum occidemus; et duos 

1 I Reg., ui,U, 10. — 2 Deut.. xxx, 19. — ' Gen., xxvn, 41. — *I6td., xx, 
10. — 5 Sexavdz. 



— 36 — 

filios eius ante oculos eius interficiemus ». Et gavisus est filius 
Pharaonis cum haec dicta audiisset ; eosque a conspectu suo cum 
duobus milibus virorum arrnatorum dimisit. Et ad torrentem 
venerunt, et in arundine saltus insidiati sunt ; et divisi sunt 
quingenti -viri hinc et quingenti inde, et viam in medio relique- 5 
runt. Et filius Pharaonis nocte surrexit, et ad patrem suum 
venit eum gladio occisurus ; et patris eius custodes euni intrare 
prohibuerunt, eique dixerunt : « Quid mandas, mi domine ? », et 
dixit : « Patrem meum videre volo ; quoniam ad vindemiam 
plantationis vineae meae eo ». Et custodes ei dixerunt : « Dolore 10 
enim capitis nocte gravatus est pater tuus, et quietem vult; et 
mandavit ne quis ad eum intraret, ne tu quidem primogenilus 
eius ». Et agitatus est filius Pharaonis et reversusest; et quinqua- 
genta viros sagittarios secum cepit, secundum consilium Dan et 
Gad ; et praecessit et in loco delituit. Et ' dixerunt Nephthali et 15 
Aser fratres minores Dan et Gad : cc Quare iterum malum excogi- 
tatis contra Israel patrem nostrum, et contra fratrem nostrum 
loseph? quod en! Dominus eum ut pupillam oculi custodit. 
Nonwe eum antea vendidistis ? et en ! super terram regnat ac 
dominatur, et triticum cibi dat, et multos servat ac vivificat. Et 20 
nunc, si ei malefacere conabimini, ad caelum rursus adscendet, 
ignemque in vos demittet, qui vos comedet ; quoniam angeli Dei 
*p. 52. pro eo contendent * eique opem ferent ». Et irati sunt eis Dan 
et Gad eisque dixerunt: « Et, si non, ut mulieres moriemur ». Et 
Asyath mane surrexit et dixit loseph : « Ut dixisti, ad agrum 25 
hereditatis nostrae ad vineam ibo ; et timet cor meum quod te 
privata ero ». Et dicit ei loseph : « Animum surne, neve timeas, 
sed i statim, et Dominus tecum est; teque ut pupillam oculi 
custodiet, et a facto malo. Et ego eo ad alimentum vitae praepa- 
randum ac dandum, et cibum multorum, ne super terram 30 
perdanlur ». Et Asyath via sua profecta est; et loseph quoque 
via sua rediit. Et Asyath ad locum torrenlis pervenit, et sexcenti 
viri cum ea ; et viri ex insidiis surrexerunt, et viris Asyath se 
miscuerunt ; et eos occiderunt et quinquaginta decanos 2 prae- 
euntes ; et Asyath super curru suo fugit. Et Levi fratres suos 35 
filios Liae de coniuratione certiores fecit; et ceperunt unus- 

1 Seqq. ad p. 37, 1. 33, a Carriere (Nottv. Mel. Orient., p. 506) de nostro 
texta gallice versa sunt, itemque p. 39, 1. 14-19 (p. 511, n. 2). — 2 8exav<5c'. 



— 37 — 

quisque aciem ensis sui super femore suo, el ceperunl scuta, el 
brachiis suis imposuerunl ; et dexlris suis hastas suas ceperunt ; 
et slalim perseculi sunt, et cito ad Asyath pervenerunl. Et en! 
filins Pharaonis fugienti ei obviam venil, et quinquaginta equiles 

5 cum eo; eumque vidit Asyath, el lirnuil, et valde coni.emuit ; et 
nomen Domini Dei Allissimi invocavit. rieniamin aulem cum ea 
in curru fuit ; et Iteniamin puer era! et pulcer, et Dei timens, 
alque animosissimus. El e curru descendil, et calculos sibi de 
torrenle cepit ; et manussuasimplevil, el in filium Pharaonis ani- 

10 mose iaciebal neque aberrabal ; eumque in tempore eius sinistra 
percussil et gravilei' eum vulneravil; et filius Pharaonis in terram 
cecidit ', Et feslinavit Iteniamin, et super rupem all am adscendit, 
el ^v:6x<p * currus Asyalh dixit: « Porrige mihi calculos de'p. 53. 
torrenle » ; ei(|ue calculos nuinero quadraginla oclo oblulit; el 

15 unoquoque eorum virum unum occidil, quadraginla oclo viros, 
filio Pharaonis adiunclos. El lilii Liae lUiben i el Simeon et Levi 
et ludas, el Issachar el Zabulon post viros insidiarum quae in 
arundine satins lorrenlis fnevnnl insecuti sunt; el in eos subilo 
inciderunl, eosque cunclos occiderunl, hi sex adulescentes filii 

20 Liae. Et Dan el Gad filii Italae el Zel|)hae fralres eorum a 
conspectu eorum fugerunl ; el dixerunl : « A fralribus noslris 
perdili sumus. El filius Pharaonis devictus est et a Iteniamin 
lelaliler caesus. El nunc age oecidarnus Asyalh et I'eniamin fralrern 
nostrum, e! fugiamus, et in saltu arundinis qui in lorrente est 

25 refugium petamus ». El venerunl ensibus suis slriclis et cruore 
linctis ; et vidit eos Asyalh, et dixit : « Domine, is qui me a 
inorle vivam fecit, el dixit 'Anirna lua in saeculum vivel', me a 
gladio virorum horum dolosorurn eripe ac serva ». El, cum 
precem Asyalh audiissenl, gladii de manibus eorum ad lerram 

30 in pulverem cecideiunl. Et, cum fdii Balae et Zelphae hoc 
vidissenl, valde limuerunt et contremuerunt ; et dixerunl: « Vere 
Dominus pro Asyalh nobiscum contendit ». Et ad lerram ceci- 
derunt ; [et] ^ adoraverunt, et Asyalh dixerunl : « Miserere, et servis 
tuis parce ;.quoniam domina nostra regina est, el nos quod 

35 malum est in te fecimus, et Dominus nobis secundum facta 
noslra retribuil. Et nunc libi supplicamus, miserere nostri, 

1 Gf. I lieg., xvii, 10, 49. — * Syr. ' Rubhil'. — 5 In ms. excidit. 



— 38 — 

nosque a manibus fratrum nosti'Oi'um serva ; quoniam en ! i Hi 
contumeliae tuae ultionis exaclores sunt, [et] ' gladium suum 
contra nos paranl ». El dixit eis Asyalh : « Aninium sumile, neve 
fratres vestros timeatis; quoniam ipsi Dei limenles sunt, el apud 

p. 54. * omnes verecundi. Reverlimini ad saltum in torrent e sitinn, 5 
donee furorem eoruin contra vos lenivero ; quoniam mala vestra 
in audacia multiplicastis. Veruin Dominus inter me el vos 
iudicel ». Et Dan et frater eius in sail um fugerunt. El en! lilii 
Liae accurrerunl el advenerunl, ul hinnulei eervorum ; el Asyatli 
obviam eis descendit. eosque dexlra salulavil, duni flel ; el illi 10 
ceciderunt, et proni in terra adoravenml ; et tleverunl Hetu 
magno ; el filios P>alae et Zelphae fratres suos poslulaverunl. El 
dixit eis Asyalh: « Dimillile, quaeso, eos, neve malum ]>ro inalo 
retribualis; et Dominus milii propter eos bonum faciei, qui me 
ab eis servavil el eoruin gladios in lerram deiecil ; el ul rem 15 
quae ante ignein dissolvilur 2 evanuerunl. El hoc eis sufliril, 
quod Dominus ronlra eos conleudil. El vos iam parcile eis; 
quoniam fralres veslri suul el lilii Israel palris veslri ». El dixil 
ei Simeon: « (Jnare domina nostra de inimicis suis bonum 
loquitur? Nou ila. Hoc gladio eos Irucidabimus alque inlerli- 20 
ciemus; quoniam illi iam bis an lea in nos dolose egerunl, el in 
Israel pal rem nostrum, et in Joseph fralrem nostrum, el hodie 
in le, domina mea, (juae super nos regnas ». El Asyalh manum 
suam erexil, el euni barba eius prehendil, eumque osculala esl ; 
et dixil ei: « Minime, frater nosier. Ne malum pro malo relribuas. 25 
Contumeliae noslrae vindiclam Domino da; hi enim fratres noslri 
sunt et palris nostri propinqui ; el a conspectu veslro fugei-unt 
ac discesserunt ». Et Levi ei adpropinquavil, et manum eius 
dexl -am prehendil, eamque osculalus est; el scivit hunc fratrum 
suo alutem velle. Et illi propincpii erant, et in aruudine 30 

p. 55. sa'tu- lorrentis latebant ; et * Levi hoc sciebat, nee fratres suos de 
>i cerliores fecit ; limebat enim ne ira sua eos ti'iicidarent 
atque inteiiicerent. Et filius Phaiaonis a terra surrexit, et consedil ; 
et sanguinem adhuc ex ore suo spuebat ; quoniam sanguis plagae 
temporis eius in os eius defluebat. El Beniamin ad eum accurrit, 35 
et gladium filii Pharaonis strinxit (quoniam apud Beniamin non 



1 In ins. excidit. — 2 Cf. Ps. lxviii, 2. 



— 39 — 

erat ensis) ' eumque in pectore ferire volebat. Et Levi feslinavit, 
et manum eius prehendit ; et dixit ei : « Hoc noli facere, mi 
frater; quoniam viri sumus qui Dominum timemus, [el viro qui 
Dominum timet non licet] 2 malum pro malo retribuere, et 

5 dolorem occisi augere, el sanguinem in terram eflundere, et 
inimicum ad mortem perdere. Et nunc mucronem in vaginam 
eius redde, et veni me adiuva, et viri plagam ligemus ac sanemus 
et vivat ; et eril nobis idcirco paler eius Pharao amicus, ut 
pater noster». Et Levi filium Pharaonis sublevavit et sanguinem 

to vultus eius abluit et plagam eius ligavit; eumque equo eius 
imposuit, eumque adduxit, et coram patre eius Pharaone consti- 
tuit ; el eum de omnibus his rebus certiorem fecit. Et Pharao a 
solio suo surrexit, et Levi in solo adoravil. Et die 3° morluus 
est primogenilus Pharaonis, a plaga pueri parvi Beniamin. Et 

15 luxit eum Pharao ; [et] n aegrolavil et morluus est annos clxxvii 
natus, et diadema Ioseph reliquit ; et regnavil in Aegypto annos 
XLViir. Et Ioseph diadema r Olio filii Pharaonis * legavit, qui 
lactens erat ubi Pharao morluus est. Et Ioseph ut pater erat 
pueri in Aegypto cunclos dies vitae suae. 

20 HlSTORlA IOSEPH KT ASYATH CXOB1S IOSEPH A LINGUA GRAECA IN L1NGL AM 
SYRIACAM VERSA FIMTA EST. 

*CAPUT VII, INTKnPRETATIO SlLVESTRl * PATRIARCHAE PiOHAE QUAE * p. 56. 
DISCIPLINAM AC RAPTISMUM CONSTANTINl REGIS PRIMl FIDKLIS 
DOCET NECNON SANATIONEM ULCERIS QUOD IN CORPORE EIUS ERAT 
25 KT DISPUTATIONEM QUAE A DOCTORIRUS lUDAEORUM FACTA EST QUI 
A lUDAEA MISSl SUNT ET CUM HELENA CORAM REGE ET au-p^lfap 
IN IPSA ROMA CONVENERUNT \ 

Bar Pampilas Eusebius caesariensis, quando Historiam Eccle- 
siasticam 7 decern libris conscripsit, passiones, ut ita dicamus, 

1 Cf. I Reg., XVII, 50, 51. — i In ins. excidit ; e gr. et arm. inserui. — J ln 
ins. excidit. — * Gr. x$ ixxovtp *. x$ v6(oxepq> ; lat. ' filio Ph '. — 5 Sic textus. 
— 6 ActaSilvestri graeca a Combefisio (III. Christi mnrtyruvi lecti tiiumphi, 
p. 258. Parisiis, 1659) edita sunt. Textus lat. in libro antiquo (Legenda S. 
Silve$tri) qui Rruxellis anno 1478 editus esse putatur (Brit. Mus. Cat., IB 
3885; cf. Copinger, Suppl. to Mains Repeitorium, 11, 2359), f. 181, et in 
Mombritii Snnctuario, II, f. 280, vulgatus est. Alius textus syr. in Brit. Mus., 
Add. 12174, f. 200 v°, exstat, qui disputationem iudaicam non continet. 
Graeci textus excerpta ap. Ceorenum et Georg. Monachum inveniuntur. — 
7 ftxxX-qoiaorix^. 



— 40 — 



martyrum necnon episcoporum et confessorum, el mulierum 
forlium et virginum verecunclarum, qui confessione propter 
Christum Deum nostrum facta iftbva. fecerunt, et gesta quo(|ue 
summorum sacerdotum qui alius alii successerunt, hoc est 
Romae, itemque Alexandriae, eliam et Antiochiae, el Iliei'o- 
solymorum et Ephesi, a Petro apostolo usque ad tempora ipsius 
Eusebii, quasi ordine disposuit ac rettulil, hanc historiam lantuni 
Silveslri omisil, quam, ut mihi mandasli, pater nosier sanele, 
scriplurus sum. Et oro ut a Christo Domino noslro petas ul me 
adiuvet, ne inobediens fiam et in xtvouvov ineidam, quia, si quae 
culpa mihi in hoc labore invenietur, meae quidem insipienliae, 

p. 57. quod si contra etiam * placebit senuo, turn pnidenliae vestrae 
adscribelur. Silvester vero, cum puerilia sua Ouirino presbylmi 
haereret, minislrabal, et huius sermoni ac morilms adsuefadus 
eral, climi el eurani domus eius diligenler exsequilur. Accidil 
veto ul cum rir quidam cui nomen Tiiuolhmis perseruliimis 
tempore Domain Anliochiaadvenissel Domimitu nostrum Christum 
TCaj^rjota proclamarel, el a Silveslro sine liniore in domo eius 
laele receplus sil ; id quod lerruil eliam sacerdoles faeciv ; el de 
viri moribus et proclamalioue el laliorihus mullos cerliores fecit ; 
el lumc Timotheum laudavil, quod dijigenliu sua mullos pagauos 
ab errore convert it, cum de Christ i verilale menses aliquot eos 
doceret mque proclamarel. Poslremo aulem Timolheus a Tar- 
quinio O^ap^tj) urbis comprehensus esl, el in raiveiv iiirlusus; el 
vis mill I a ei adhibit a esl ul sacrilirarel, el ler llagellalus est, el 
torment is variis damnalus esl. el poslremo caput eius abscisinn 
est. Et silentio media node cadaver eius furlim abslulil et ad 
domum suam portavil ; idque oslendil clttrii .Milliadem suiumum 
sacerdolem illius lemporis oral ul id splendide veslibus involval 
ac sepeliat. Et hie ceteros presbyteros et diaconos eadem node 
congregavil, et cum hymnis spirilalibus emu sepelivil, in horto 
mulieris cuiusdam fidelis cui nomen Theone, qui lemploconliguus 
erat in quo depositus eral Paulus aposlolus; quae expensis fact is 
oratorium super eo aedificavil. El pendente* imilli Dei dispen- 
salionem mirali sunt, quae feceril ul hie Timolheus discipuli 
Pauli apostoli cognominis iuxta eum deponeretur. Et haec ila 

p. 58. gesta sunt. "Tarquinius vero xlizxpyos, quia Timotheum aurum 
nonnullum habuisse putavit, Silveslrum adprehendil, et dixit ei : 



-ju 



3n 



35 



— k\ — 

« i\isi dahis niihi quidquid reli(|iiit Timolheus, supplicii adflic- 
tionibtis le perdam ». El responsum ei dedit Silvester, et dixil : 
« Audi verbiifii evangelii : ' llac node animam tuam a te 
aufererU' 1 , ul seias le Timotheum servum Christi inique dam- 

5 nasse ». El, rum audiissct vnapypz, infi emuil, et iussit eum duabus 
calenis vinciri el cuslodia includi. Et, cum Silvester in carcere 
euslodirelur, el Tarquinius in npoaaxkup quod vocatur Sigmalis* 
prauderel, indicium hoi eum conseciilum est, et. os piscis gulture 
eius iuhacsil, ueque ineanlaliones eum adiuverunl neque ars 

Hi mcdiciiiae, sed ah ipso pmiulin usque ad mediam noctem moles- 
lalus el vexalus nhiil, secundum verbum Silvestri. Et hora, qua 
Tanpiinii cadaver cum adfliclione ad sepulcrum eflerebalur, 
Silvester cuslodia cum gaudio solvebalur, a fidelibus deduclus 
at" laudalus ; je||' ad papain Milliadem eum adduxerunt ; et 

l."i clirisliauis arguiuenluiii magnum ac rca^rjatav eflecit, paganis 
auleui pudnrcui alque opprobrium ; et qui eum Tarquinii 
mantlalo coniiiiuelia adl'ecerunl pedes eius prensabant et ne mors 
dira secundum verbum eius eis sicul uizipyt^ accideret obsecra- 
baul ;-el gralia ei haerebal, ul a fidelibus el a paganis amarelur. 

-in El, posl Ires auuos, a .Milliade diaconus consecralus est, el magis 
ipiam socii sui in clero clarehal, nee moribus gloriosus eral, nee 
superbiehal, sed verecumlus eral valde * alque humilis, el* p. 59. 
roiisueludinibus suts spirilalibus el caeleslibus insignis erat, et 
facies eius ul angeli uilebal, el sermone suo eloquens erat, et 

25 aclu suo sauclus eral, el eorpore suo sanus, el vitae ralionibus 
suis praeslans eral, el lidelis eral el tronsilio suo magnus, el spe 
sua paliens eral, el dileclione sua non variabat. Et quoniam 
runelas eius virlules dicere non valeo, ad geslorum eius aliquot 
narrauda serinonem ineiuii eonverto. Cum igitur sanctus Miltiades 

3u obiissel el ad Dominion nostrum discessissel, oinnes simul clerici 
et laici alia voce clamabanl dignum esse Silvestrum qui fieret 
episeopus. El is quidem detrectabat, et de se ipso ostendebal se 
adulescenlem esse alque indignum ; el, quantum ipse detrectabat, 
tttnto magis ipsi clamabanl; et, ne mulla dicamus, Dei volunlale 

35 Hi episeopus ; el ila populum coltidie admonebat, ut mulli idolo- 
latriam reliquerint el ad Christum confugerint. Hoc ternpus fuil 
ubi Euphros v episeopus Parnphyliae Homam pervenit, reliqui- 

1 Lie, xii, 20. — J Cr. 2£yh«- — :| In ms. excidit. — * Gr. Ed<pp<5ayvog. 



_ at — 

arium aposlolorum sanctorum tantum adoraturus, et pueritiae 
votum postquam senuit et episcopus erat completions. Et gratia 
Dei ei haerebat, ut quicunqiie morbo tenebalur et ei fide 
adpropinquabat sanaretur ; et daemones in nomine Domini nostri 
lesu Christi expellebat ; quoniam vir fuil Dei timens, et propter 5 
nomen eius multum passus erat. Hie, quando sacrificium obla- 
tionis sanguine carentis oflerebat, colobium ' induebat, quod 
lacobi apostoli fuisse dixil, et ' oporlet ' (inquil) ' eum qui 

p. 60. mysteria oblajUuus adpropinqual * non solum spirilu sei\ etiam 
corpore splendidum esse el purimi et albis rest thus indiiluin'. Et 10 
nimirum sacerdotes Homae usque hodie colobiis J ulunlur ; sed 
quoniam in his brachia nuda sunt dalmaliras '* jxd&Xov sibi ad 
induendum excogitaverunl. El •Silveslium admonebal oporlere 
sacerdotes omnibus operis mundi vacare, el oralione conslanles 
esse, verbiim prophelae recordanles qui dicil : « Convert imini '* 15 
el scile me Deum esse » \ el illud aposloli « Qui mililal, mundi 
negotiis non implicalur, ul ei qui eum elegil placeal » ". El, 
quoniam scribae nuncupalioneni seplem dierum seplimanae a 
paganis duetam repreliendebanl, qui vocabantur sol el lima, el 
"Apir};, el 'Epjxf^, el Alo; 7 , et 'A^ppoSixij, el Kpovo;, hos appellavil 20 
Silvester, pro lima secundam feriam, el pro *Apsw; lerliam, et 
pro 'EpjxoO quarlam, el Atou quintain, el 'A^poSin^ praepara- 
tionem, et Kpovou sabbalum,et diem solis priniam feriam vocavil, 
quo fuit Resurrectio, qui primo septimanae initio ornalur el lucis 
ortu, quoniam eo dixil Deus « Fiat lux, el facia est lux » 8 . El, 25 
quoniam conlroversia inler occidentales et orientales accidil, 
quoniam orientales sabbato comedunt et occidentales ieiunanl, 
statuil Silvester aequum esse ut sabbato ieiunemus, et etiam quinta 
feria"; sabbalo, quia Dominus nosier in sepulcro fuerit, et apos- 
toli ieiunarent; et prima feria qua surrexerit debere nos gaudere 30 
ac laetari, et laudare ; quinta feria autem oportere nos rursus 

'p. 61. * ieiunare, qua oleum unctionis consecrelur, et praedicatio nova 



- ' xoXojkov. — 2 xoX6pta. — 'BaXfia-uxifl. — 4 LXX oxoXaaaxs. Syrus, eo quod 
lectionem vers. syr. substiluit, citationis vim perdidit. Hinc effici videtur 
acta graece scr. esse. — 5 Ps. xlvi, 10. — 6 I Tim,, n, 4. — 7 Genit. Atog 
ut nomin. intellexit syrus. — 8 Gen.. 1,3. — 9 In gr. et lat. dicitur 5a feria 
ieiunare non oportere, quod contextus hie etiam poscere videtur. Eadem 
incongruitas in 12174 invenitur. 



— 43- 

corporis Christi detur, quod nos peccatorum remissione dignos 
efficiat, nosque a custodia educat. Haec paucis wrl)is de doctrina 
eius hie notavi ; dehinc aulem miraculorum quae in nomine 
Domini nostri lesu Christi fecit nonnulla interpretabor. Erat draco 

5 magnus, in spelunra profunda monlis Tarpeii, super quo Capilo- 
lium aedificalum est. Ad hunc semel mense Iheurgi quidam et 
virgines magae quaeeis haerebant, Irecentis et sexaginta gradibus, 
in abyssum, ul ita dicamus, terrae descendebant, eique cibum 
deferebanl, et ritus magicos faciebant. Et interdum draco ille 

10 adscendebal, et extra speluncain non exibat, sed venenum efflabat, 
et multi inficiebanlur qui aderanl el aera ' qui eo inficiebatur 
inhalabant, el Homae moriebanlur, et praesertirn infantes. Et, 
cum Silvester cuni paganis dispularel, el de fide vera quae in 
Domino nostro lesu Ghrislo est eis oslenderet eosque, dirigeret, 

15 contra eum dixerunt : « Si Chrislus, quern (u proclamas, Deus 
verus est el polentia eius magna ac praevalens est, descende in 
nomine eius, et draconem elianisi unum annum cohibe, ne 
adscendat [et] homines complures ac multos hie inficiat,et in eum 
credemus ». Et dixit eis Silvester: « Dominus nosier Chrislus et 

20 in hac re polentiam suam ostendet.Gontumacitas vero vestra haec 
el alia poslulata inveniel, quae ei quidern facilia sunt, vobis aulem 
obstanl et inipedimenlo sunt ut convertamini et veritalem sciatis 
et vivalis ». Tunc Silvester (ilios ecclesiae sanctae congregavit, 
viros spirilales ac Dei limentes, et * ieiunium Ires dies proclamavit; * p. 62. 

25 el oratione conslantes fuerunl, el Dominum nostrum lesum 
Christum precati sunt ut humanilati sicul semper ab hac bestia 
exiliali salvator fieret, et nominis sui sancti polentiam ostenderet. 
Et, cum Ires dies complessent, Pelrus apostolus in visione Silvestro 
apparuil, eique dixit : « Sume tecum Theodorum et Dionysium el 

30 Felicissimum presbyteros, et Onormatum* et Romanum diaconos, 
et in ipso ore speluncae oblalionem oflei* ; et tunc, cum in 
speluncain descendes, portas aeneas in ea invenies. Claude eas in 
faciem draconis, et sera quam ibi depositam invenies obde, el 
xXeiSa? ibi quacunque vis defode. El Domino nostro lesu Christ o 

3o precatus die : ' Jta dicit Petrus apostolus : Posthac non aperien- 
lur hae porlae, usque ad diem tremendum iudicii'». Cum aulem 

1 d^p. — 2 Gr. et Mombr. ' Honoratum ' ; 1217-4 ' qntt ' (Conothatus ?). 



— 44 — 

Silvester descendisset, pulaverunt pagani limorem euni oceupa- 
turiim. Is vero confidenter absque limore descendil et quidquid 
ei ab apostolo Petro mandaliim eral complevit ; et veneno exiliali 
illius draconis urbs ex illo die liberata esl. Et praeteriit niensis 
unus el duo, el nipsus non apparuit neque adscendil ; et draconis r> 
ininistri euni sancli oralione devictum esse cognoverunt ; et 
venerunl et ad pedes eius ceciderunl, el crediderunl et in Christ o 
baptizali sunt. Illo tempore mandaliim a rege exiil nl christiani 
ubique perseculionem palerenlur, el idola adorarenl ; el Silvester 
ad Sorapliuni ' monlem recessil, el rum suis ipsius cleriris* ibi in 
latebat. Constant inns anlem, qui Maximilian) liliam Diorleliani 
p. 63. aeceperat, cum christianos*multos persequerelur alque occideret, 
ulcere [el]- scahie el squama in corpore percusssus est ; et medici 
mulli et incanlalores el radirum runralores, et magi qui e IVrside 
missi eranl ei liaerebanl, nee quidquam ei profeeerunl. Tunc l.% 
adpropinquaverunl sacerdoles Capilolii lempli el dixerunl : « In- 
fantes qui non coi'rupli sunt ex omni regione congregenlur, el 
lavacrum in lemplo slrualur, paralis qui eos sacrilicenl ; el, cum 
sanguis eorum iam calueril, descende rex et lavare, el mundaberis 
et sanaberis ». Et, cum infantes qui parali eranl congregati essent, 20 
et rex ad lempluni ad ipsuin Capitolium profeclurus exiissel, 
puerorum matres ei occurrerunl, suspiriis eiulanles et comas 
solvenles, et scissis vestibus, et cum tlelu coram rege propter 
filios suos clamantes, el terrain commovenles, el pulvere quern 
circumiciebant aera ' obscurantes. El, cum rex perconlarelur : 23 
a Cur quae niodo congregalae sunt clamant el cum suspiriis 
flenl ? », dictum est ei : « Matres sunt puerorum qui in eo sunt ut 
occidanlur, quae ob filios flent ». Et suspiravit eliam rex, et victus 
est et ploravit ; et exclamavit et dixit: « Imperium dominiiunque 
regni Romanorum fons misericordiae ac dilectionis est, et eas 30 
vobis ostendam ; quod ego eliam his rebus praedilus sum msque 
volo. Eligo mi hi infanlium salutem et malrum eorum gaudium, 
potius quam sanalionem quae mihi secundum casum futura erat 
aut non futura. Ergo infantes statim matribus reddanlur. Aeqiuun 
esl enim pro his infantibus amalis ac puris mori, neque ut aliquis 35 
his occisis ipse sanationem ac vitam consequatur quae incertae 

'Gr. Sopanxivip, el ila 121 74 ; Mombr. * Sirapti ', el ila semper, Ms. hie 
lanlum ' Sorapium '. — 2 In ms. excidil. — 3 di^p. 



— 45 — 

sunt. Gum enim hi malribus suis dilectione reddentur, * siispirio * p . 64. 
desinent, et lacrim.ie pro eis effusae r in laelitiam convertentur '. 
Delur vero eis et deviXwjia, quod unicuique earum sufficiel 
secundum longinquitalem regionis, et vestes ». Et, cum haec 

5 inandassel, ipse ad palatium 2 reversus est. Et ea nocte Petrus et 
Paulus ei in visione apparuerunt eique dixerunt : « r Nos misit 
Dominus noster de salute libi praedicaluros 3 ut vivas. Ideoque 
Silveslrum episcopum cum honore arcesse ; qui cum a te fugit in 
inonte Soraptio latet. llunc si videbis alque audies et si huius 

to consilia periicies, ipse libi fpiscinam vilae] 4 ostendel teque aqua 
viva lavabit quae corpus luum atque animam sanabit, et te vita ac 
sanatione aelerna dignum faciet ; quia tu puerorum misertus es, 
eosque vivos servasli nee perdidisli ». El, cum haec cum eo in 
visione dicerenlur, allonilus est el e somno suo expergefactus 

15 est ; et medicum invenit qui secundum morem ulceribus eius 
oteXtjviov suaveolens imponere paratus eral ; et dixit ei : « Dehinc 
his medicainenlis humanis haud deleclabor ; sed rnanum Christi 
niilii profuluram credo ». Cum haec dixisset, ad Soraplium rnonlem 
slatim misil el Silveslrum cum magno honore adduxit ; et, cum 

20 inlraret, rex coram eo surrexit, eumque salutavit, et dixit: « Mullum 
gavisus sum quod le valenlem venisse vidi ». El respondil, et dixit 
ei Silvester: <r Pax libi a caelo detur et victoria ». Et dixit rex : 
« Adiuro te per Deum ut dicas mini an hi sint di vestri Petrus et 
Paulus ». Et sermonem ei reddidit Silvester et dixit : « Nobis unus 

25 Deus esl, quein limemus alque adoramus, qui rnundum e nihilo 

fecit, hoc est * caelum terramque et quidquid in eis est. Petrus * p . G5. 
vero et Paulus haud di sunt, sed Dei servi qui ei placuerunt et fide 
claruerunt, et in praedicatione primi sunt ; et apostoli a Deo 
consliluti sunt;et 11 11 primi de deilate Filii Dei Domini nostri 

30 lesu Christi populis proclamaverunl ; et tola ecclesia per eos 
inilium accepit ; et, cum aposlolalus sui ministerium com- 
plessent, ad martyrium pervenerunt, et Omnitenentis sunt pro- 
nubi ». Et cum rex haec audiisset gavisus est, et dixit : « Oro 
te, ut si sunt tibi effigies imaginum eorum mini ostendas, ut 

1 Ms. ' prudentes delectabunt ' ; vide not. ad textum. — 2 luzXdxiov. — 
3 Gr. ?j|iet£ £a|i£v Hexpog x. IlauXo; oi me|icf9£vTec mapi xou 6. 8ouva< ooi otoxTj- 
p(ac oiipfoXov ; vide 1. 23, libi nomina apostolorum hie non data scit. — * In 
ins. excidit ; cf. p. 46, 1. 6. 



— 46 — 

formas eorum sciam, el an ipsi sint qui mini dixcrunt se a 
Deo magno ad me missos esse videam ». Et tunc Silvester 
diaconorum uni mandavit et effigies eorum allulit. Et, cum 
Augustus eas vidisset, clamare incepit et dicil : « Non est in eis 
diversitas a specie eorum quos vidi, qui inilti dixerunl'Silvestrum 5 
episcopum arcesse ; et ipse tibi piscinam vilae oslendel, in qua si 
lavaberis, ulcerum tuorum sanationem consequeris ' ». Et dixit ei 
Silvester: « Sci baplismum vilae hoc esse, ul in Christum Dominum 
nostrum e tolo corde luo credas ». El dixit Augustus : « Nisi 
credidissem, nee te arcessiissem ». El, dum eum ut baplizelur lu 
obsecral, dicit ei Silvester : « leiuna line seplimana, et veslimenla 
I'egni lui a te depone, et conclave tuum intra, teque super saceo . 
coram Deo cum lacrimis humilia, el confilere le errore servos eius 
sanctos occidisse;etlempla paganorum liac seplimana claudanlur, 
et sacriticia foeda ab eis inlermillanl ; el eis qui (ribulum debenl 15 
neque liabenl unde solvanl condona. Vinci os dimille, el in i^optav 
66. pulsos reduc, * et qui passim euslodiunlur atque adlligunlur; el 
pauperibus eleemosynas fac. Eis qui te recte rogaut dona da; el, 
ubi haec a le online perfecla erinl el mihi nola erinl, tunc libi ad 
Dorninum nostrum mediator ero ». El promisit rex se omnia haec 20 
bona volunlale diligenler fact mum. El Silvester manum ei impo- 
suit, eique benedixil el fecit eum calechumenum ut instiluerelur, 
et discessit. Et sacei'doles ac fratres ecclesiae vocavit, et ieiunium 
proclainavit et dixit : « Si Ninivilae praedicatione ' Ionae ieiunium 
decreverunt, el mortis comminalionem iustam et iram quae 25 
super eos erat evaserunl, quanlo igitur magis, si animarum 
fratrum noslrorum saluti studebimus, persecutio ab osore agitata 
a nobis inlermittel,el ecclesiis orbis pax eril,el idololatris dedecusb 
Factum est ergo, consensu omnium qui audiverunl, ieiunium el 
supplicalio et eleemosynae, secundum facullalem uniuscuiusque, 30 
r dies vero seplem ut eos decuit. Et, cum completi essent 2 , ad 
regem accessit el dixit : a Audi, rex. Haec aqua, invocatione 
nominum Deitatis adoratae, vim eius divinam accipil, et totius 
corporis quod oculis exlrinsecus videtur sordem mundal, et 

1 Ms. * ieiunin '. — * Gr. xal x<p aappdxqi fixe exelddb] atixolg ^ tupiafiivi] 
v-jjaxeia, et similiter lat. et 12174. Legendum fortasse : fJ i r^S90x=> 
Ttit.. ."Uk ^qqu ^ciai^i K'Avnx.i ' die autem safabati, quern eis con- 
stituit, cum completum esset (ieiunium) '. 



-47- 

animam interiorem a peccato, ut splendeat magis quam sol et 
luceat. Itaque, rex, in nomine sanclo baptizare, et a peccatis tuis 
mundare, Conslanline ». El, cum haec dixisset, eum oleo ft agrante 
sanclo unxil, et aquas consecravil et precatus est, et secundum 

5 ordinem ecclesiae eum baplizavil. El vox audila esl, et lux magna 
apparuit, et aqua ut in xrft&v<# ebullivit ; el a corpore regis 
* squamae, ut a came piscium mullorum, in earn descendunl. Et, *p. 67. 
cum rex ex ea adscendisset, corpus eius purum eral ul infanlis ; et 
narravit se, cum ipse in aqua essel, manum sensisse quae de 

10 caelo descenderil eumque teligeril. El albas vesles induil ; et die 
primo vfytov huiusrnodi staluil : quicunque in imperio eius in 
Chrislum blasphemare ausurus essel, el cuiquam fidelium iniuriam 
facere, dimidio bonorum suorum mulclalum iri. El suis ipse 
manibus StxsXXav sumpsil, ul e lolo cortle chrislianus esse ab 

15 omnibus crederelur;el in palalio ' suo Laleranensi vocalo form am 
fodiendo designavil, el ecclesiam in nomen Chrisli Domini noslri 
aedificari iussil. Et posl haec mandala fecil : quicunque ex omni 
aniino fldelis esse vellel, a STjftooiou eleemosynas el vesles sibi 
recepturuni si indigerel. El de hac re diligenles quidain insliluli 

30 sunl ul prudent es probarenl. El fuil numerus eorum qui e paganis 
ibi illo anno bapiizali sunl duodecim rnilia virorum, praeler 
mulieres el pueros; el fidelium pal's augebatur ac crescebal, et 
infidelium pare minuebatur. El ouyxXtqtw, quae regi in ipsa 
basilica Olympia * vocata adpropinquavit credendi causa, talia 

25 verba dixit : « Raliones pollulae animarum paganorum radios 
lucidos ac divinos accipere non possunt, quanto idololatriae 
lenebris dedilae sunt elm relinenlur ; eis enim occaecanlur alque 
obscuranlur. Et oporlet eas luci adpropinquantes tenebras limoris 
daemonum atque imaginum respuere, quae ab hominibus Hunt ; 

30 nou enim di sunt qui ab hominibus fiunt, et servanlur ne surri- 
pianlur. Et * me ipsum nimirum mullis exemplum facio, ul Deum *p. 68. 
limeant qui ipse nos fecit et ipse nos renovavit ; neque ab alio fuit 
mihi sanalio aul renovatus sum. Ideoque idololatriae error deleatur, 
quern stulthia quidem peperit, insania aulem aluit,etunus lantum 

35 Deus adorelur et honoretur, qui in caelis vivit ac regnal. Sufficit 
nobis eos honorare qui nobis prodesse non possunt, eos quos ipsi 

'. jtotXdxiov. — 5 Gr. 'louXnla ; leg. • Ulpiana '. 



— 48 — 

ne laedantur servamus, et ne surripiantur custodimus. Sufficit 
nobis surdis dicere ' Audite ', et caecis ' Videte '. Gaudete vero 
mecum et exsullate omnes, quod Christus quem negabam mihi 
sanationem ut prius fuit dedil. Ei"go scienlia ac sapientia nostra 
Romanorum ne diutius desipiat, sed Christum accipiat, eumque 5 
adoret ; qui Deus est a quo adiuvatur, nee quem ipsa conservat. 
Et, ut omni mundo nolum fial me in Deum veruni credidisse, in 
palatio l meo ecclesiam recle aedificandam curavi, ut ita onmes 
qui me cognoverunt prioris erroris nihil in corde meo mansisse 
sciant ». Tunc 8f)u.os e t ouyxX>jxos « Christus Deus est » clamaverunt 10 
quadragies ; el « Ecclesiae aperianlur » clamaverunt decies ; el 
« Qui Christum non timent Augusti inimici sunt » clamaverunt 
decies ; « Qui Auguslum sanavit Deus verus esl » clamaverunt 
tricies; « Qui Christum timet semper victor est » clamaverunt 
vicies; « Qui Christum non adorant urbe expellanlur » clama- 15 
verunt quadragies. Et, cum siluissent, dixit rex : « Inter Deum et 
humanitatem haec est differentia; quoniam humanitas subiecta ■ 
p. 69. est atque indigens, et Deitas * sui iuris et haud indigens, et super 
omnia regnat, et vult etiam perfectione libertalis hominum ab ea 
adorari et honorari. Ergo non invitos sed sponte homines chris- 20 
tianos fieri volumus, neque ob timorem hominum, sed ex animo 
perfecto ut magno christianoi'um socientur coetui orare qui paeni- 
tentiam agunt ». Et rursus cum ywvdu; diversas clamassent tacue- 
runl . Et rex ad palatium ' reversus est, lampadibus 2 et cereis' deduc- 
tus, atque universa urbe decorata. Et hie v6u.os statulus est: ne quis a 25 
cullu suo vi recederet, neve cultum quod nollet adorare cogeretur. 
Et fuit gaudium ac laetitia in omnibus ecclesiis; et lempla reliqui- 
arum sanctorum decorata sunt, et cuncti fideles qui relegati erant 
ut ad regiones suas redirent vocati sunt ; et regi cari propinquique 
facti sunt. Ceteras autem res quae factae et dictae sunt taceo nee 30 
refero, ne lectori molestus fiam. Quoniam vero poslulat historia 
ut de Helena regis matre quae acciderunt discas, haec in Bithynia 
fuit, cum duobus filii sui filiis, Constante et Constanlio Auguslis, 
ibi degentibus. Et, cum audiissent Iudaei regem disciplina insli- 
tutum esse et sanatum et chrislianuin factum, adpropinquaverunt 35 
eique indicaverunt eum non a Chrislo sanatum esse cum baptizatus 



1 itaXdxiov. — 3 Xx\indt%. — 3 xijptov. 



— 49 — 

esset, sed a Patre, quern ill i adorant ; et eunuchos qui ei haerebant 
donis corruperunt, eamque incitaverunt el ad regem filiurn suum 
Constantinum ita scripsit : « Victor ' ac potens inimicorum nos- 
Irorum et Auguste fili mi Constanline, maler tua Helena, salutem. 

5 Ratio vera veritatem non slalim repellit, nee fides vera unquam in 
ulla re damnum patielur. Itaque * a Deo est, mi fili, te eum cognos- * p. 70. 
cere et sanari meruisse, scilicet ab errore idolorum recedentem. 
[Ul] s autem credas Iesum nazarenum Deum esse in caelis, et filium 
Henedicti, error est, qui vir fuit a ludaea, el quia decipiebat 

10 comprensus esl, et senlentiam crucis accepit et mortuus est. El 
fidelitali luae sanatio hoc proposito tributa est, quia idololatriam 
rex primus eiurasli ; el Deus verus ludaeorum praeter se non esse 
deum ostendere voluil; et ipse tibi sanationem dedit, ut, dum 
idola non times, sed ab adoratione eoium recedis, ea adorata 

15 non posse prodesse, nee contumeliam passa maleficere [cognos- 
ce res] \ Morbus ergo te reliquit ubi ea reliquisti; et nunc, mi 
fili, si ad Deum omnitenenlem redibis, vires et robur quod non 
vincitur ac superatur ab eo accipies, et fortis fies ut David, et 
sapiens ut Salomon, et prophetae quibuscum Deus loculus est tibi 

2u auxilio erunt, et quidquid ab eo per eos rogabis impetrabis. Vale 
semper ac flore, aelerne Auguste ». Et ad haec responsum scripsit 
ei ita : « Domina mea aeterna, regina, mater mea Helena, Gonslan- 
linus Augustus. Qui omnia creat et saecula comprendit, et creaturas 
tenet etgubernal et vivificat,et potentia omnibus halitum vitaedat 

23 ul vivant, humanitatem etiam regibus honorem debitum praestare 
iussit, et, sicut imperium nostrum inter homines altum est atque 
excelsum, ita mandatum nostrum in eos regnat. Ideoque omnium 
hominum oculi et mentes et consilia * id quod nobis placet* p. 71. 
perficiunt, et id quod non probamus ipsi quoque respuunt. El 

30 nimirum, Augusta mater mea, non solum non turpe fit quod nos 
fecimus ac probavimus, sed et voluntas nostra aequa est et 
laudabilis, et quod nolumus turpe est et haud acceptum. El quae 
dixi ad dispensationem nostram pertinent ; ut Deum vero intelle- 
gamus a mente nostra procul est. Absit ergo haec audacia et a 

1 Hie inc. textus lat. a Wicelio (Moguntiae, 1544) editus sub nomine 

Disputatio Christianorum et Iudaeorum coram Imp. Constantino. 

Textus gr. harum epp. in P. Lat., VIII, 530, legi potest. — ' In ms. excidit. 
— * In ms. excidit ; gr. eiflivai IxotC* 

SYR. — C — v. 4 



— 50 — 

nobis pellatur; et doctores Iudaeorum ac clirislianorum apud nos 
congregati una conveniant,et coram nobis disputent et quaeslionem 
suam ante oculos nostros ostendant, ut disputationis veritalem 
fidemque argumentis ipsi inveniamus. Itaenim nobis ipsis c ipsis 
Sanctis Scripluris persuadere valebunt, el per nos iniindum 5 
universum ad fidem veram ducere, Vale In, mater mea, et bonis 
rebus abunda ». Turn doctores Iudaeorum congregati sunt, et 
eruditos quosdam elegerunl Homain cum Helena adscensuros, earn 
comitanles. Et summus sacerdos eorum illo tempore I'uit Issachar; 
et simulavit se infirmum esse, el ab it inere se exeusa-vil ; el duo- 10 
decim scribas pharisaeorum misil, qui lingua lalina el graeea el 
hebraica adprime perili ei'anl, el in dispulalione prospere se 
gerere debebanl. Et abb mense, urczxefoc quarla ', I'uit Ilomae 
Iudaeorum el clirislianorum concilium. El ab urbibus convenerunt 
episeopi xxiv, et a ludaeis congregali sunt sacerdoles cxx, quibus 15 
praeeranl principes duodecim, (|uorum nomina liaec: Abialhar el 
p. 72. lonas magislri, Godolias * el Annan scrihae, Doec et Cusich 
[doctores]*, lleniamin el Ariel vojuxoi, tubal el Thare principes 
pharisaeorum, Sihm el Zambri presbyleri . Iudaeorum. Zambri 
vero theurgus fuit ac magus, til tandem apparuil ; el multum eo 20 
confidebant se per eutn superaluros; sn\ spes houiinibus nixa 
vana est. Silvester aulem Deo coulidehal ; el "Iropliaeum in aywvi 
is cepil el coronalus esl. El, dicenlibus eh « Clirislianorum duo- 
decim eligantur dispulalioni duodecim doclorum Iudaeorum resli- 
tui'is, turn dixit Silvester :«Xonhominum mulliludine confidimus, 25 
sed ad Dei potentiam lantum confugimus, dum dicimus ' Surge, 
Deus, et lites tuas iudica'\ El, quando liominum auxilio desli- 
tuimur, Dei polenlia confirmamur ». El respondil Abialhar el 
dixit- « Hanc sententiam nosier prophela dixit. Ergo, si pro lesu 
contendis et disputas, noli de noslris loi|ui, sed de veslris sei'inonem 30 
redde ». Et respondit Silvester et dixil : « Omnia quae hie hodie 
dicentnr de vestris Scripturis contra vos loquemur, ne(|iie de 
nosiris victoria in Domino nostro lesu aperte elarebil, ubi de 
vistris ipsorum in disputalione superabimini ». El dixit rex: 
« Rectum et aequum est indicium (|uando suo quisque superari 35 
apparuit». Et dixit Abiathar : « Quandoquidem Deus dicit ' Videle 

1 Anno 315. — 2 In ins. excidit; gr. St«ctoxaXoL; cf. p. 5i, 1. 8. — ' Ps. 
lxxiv, 21. 



— 51 — 

et scite me esse,et praeler me non est Deus' ', quomodo vos dicilis 
oporlere Trinitalem adorare? el dico Deum nostrum, et Iesum 
(jiiem vos adnunlialis, etSpiritum sanctum. Ei*go, dum Trinitatein 
adoralis, liunc qui dixit 'Non est alius praeler me', necessario 

5 * respuilis 2 ». El dixil Silvester : « Nos unum Deum conlilemur, * p. 73. 
eumque limemus. Non aulem censemus v Deilatem eius facullate 
vacuam esse ul in filio a se orto laetelur ac gaudeal. Filiuin aulem 
dicimus emu de quo dixil rursus propliela vesler : ' Verbo 
Domini caelum Caelum est' \ El de Spiritu in quo speramus ipse 

10 propliela dixil : 'Spirilu oris eius omnes exercilus eius' \ Filium 
dicimus emu de quo dixit rursus in propliela, * Filius meus es, et 
ego liodie le genui ' '. Deus vero, quoniam omnium rerum causa 
est el ante lempora, non liahel lieri el liodie; el sicul esl olim in 
principio sine initio Deus paler esl el genuit. Sin aulem, cuinam 

15 dixil 'Facianuix liomiuem in imagine nostra ac simililudine ' s ? 
Si enim dixissel 'Facia m liomiuem in imagine mea ac simililudine', 
iusle confilendum essel r et vestigium eum imam esse hyposlasin fi . 
Ergo quia dixit ' in imagine nostra ac simililudine', manifestum 
esl eum Filium suum Dominum nostrum '' signilicasse ; fieri enim 

20 non polesl ul quidquam eo maius esse opinemur (juod eum adiuvel, 
ne(|ue imminulionem accipil, quod perfeetus esl, neque addila- 
menlum quod completus esl ». El dixil llabbi lonas : « Humana 
ralione tides non accipienda esl. In quern enim deum nobis 
credere suades, vir qui Patrem el Filium el Spiriliim ron!ileris?» 

25 El dixil Silvester: «Cum in Scripluris leges, invenies dixisse Patrem 
de Filio ' Filius meus es'; tunc inlcllcgrs quod dicilur nostrae 
Trinilatis confessioni baud alienuui esse, cum el de Spiritu audies 
dixisse propbelam oranlem : * Spirilum sanctum noli a me 
auferre' s ;*el rursus alium prophelam 'Spirilus a me procedet' 1 ; * p . 74. 

30 el rursus alium pmplielaui qui (licit : ' Spiritu oris eius omnes 
caeli exercilus' '" ». El dixit Conslanlinus : « Miror Iudaeos, qui, de 
Scripluris suis ex ouini parlesuperali,quaeslionem agere et verila- 
lem obscurare impudenler persislunl. Quare, cum de Palre et 

1 lletit., xxxii, 39. — 2 Ms. ' adoratis ' ; gr. itpooxpotSouoi ; vide praef. ad 
lextum, p. ii. — ? Ps. xxxui, 6. — * Ps. u, 6. — B Gen.. 1, 26. — ° Vel 'eum 
unam esse hyp. ac vesligium ' ; jrr. gvoj Ttpoaebitou fyvrj itapsx«v. Locus fortasse 
corruptus est. — 7 Gr. add. x. xf^v todxrjxa, quod contextus sequens requirit. 
— 8 Ps. li, II. — " Is., lvii, 16. — ,0 Ps. xxxui, 6. 



- 52 - 

Filio et Spirilu verbum verilalis de Scripluris salis cognilum sil, 
si quid acceplum eis manet, ostendant ludaei ». Et Godolias dixit: 
« De eo dicimus de quo scripsit evangelium eorum eum natum 
esse, et slalura ac sapienlia crevisse ', el a diabolo lenlalum esse, 
eladiscipulosuo lraditum,et vendiluin el comprehensum elsugil- 5 
lalum*et flagellatum, eosque eum deridisse, necnon acelum telle 
mixtum ei bibendum dedisse, el ei in capile coronam spinarum 
imposuisse,eumque veslibus eius nudasse,el sorlibus divisas esse, el 
cruci adfixum esse, et morluum el sepullum». El respond it Si Ivesler 
el dixit : « Haec omnia de Chrislo Deo nostro perfeclum iri 10 
prophelarum Scripluris anlea proclanialiiin est, ul slatini oslende- 
nius. Dixit enim de nalivilale eius prophela Isaias, 'En! virgo 
concipiet el (ilium panel, el nomen eius vocabilur Emmanuel ' '. 
Et eum cum hominibus conversalurum, audi rursus proplielam 
qui dicit : ' En ! Deus nosier, cui similis non esl alius. Yiam 15 
sapienliae invenil, et dedil earn lacobo servo suo, et Israel dileclo 
suo ; et poslremo super terra visus esl, el cum liominibus conver- 
salus esl' *. El eum a diabolo lenlalum iri, qui ab eo superalus 
esl, dicil Zacliarias prophela : 4 Vidi lesuin suininum sacerdolem 
P-75. slantem, el Salanam a dexlra eius slanlein ei adversalurum, *[el]"' -20 
ei dicil, Increpel le Deus qui Ilierosolyma elegil ' 6 . El eum 
comprehensum iri sapienlia Salomonis dicil : ' Dixerunl impii, 
Ligeinus iuslum quod nobis non convenit » ' T . El discipulum 
eius porro eum Iradilurum dicil psalmisla: 'Qui panel n ineuui 
comedil, is calcem conlra me suslulit' 8 . Eum aulem nudaluin iri 25 
et vesles eius divisum, ipse prophela dixil ' Yesles meas inter se 
diviserunl, el super veslilu meo sorles iecerunl' 9 . El eum a leslibus 
falsis insimulalum iri prophela porro dixil : ' Tesles iniquos conlra 
me comparaverunl' 1 ". El spinarum coronam ei imposilam esse dicil 
Ierernias: * I lie populus spinas peccalorum suoruin mihi impo- 30 
suerunt' ". Et eum fel comedisse et acelum bibisse dicil prophela: 
4 Dederunt cibum meum fel, el in silim ineam acelo me polave- 
runt ' ' 2 . Et eos eum derisisse dicil Ierernias: ' Faclus sum in derisum 
huic populo el ludibrium'". El eum ligalum iri, el in ligno a 

1 Luc, H, 52. — 2 Vox ^jjt hunc sensuin habere e p. 62, 1. 20, et 03, I. 1, 
videtur ; Ctun. (p. 481) i|inaix8ivxo£; Comb. om. - n Is., vn, 14. — 4 Hah., 
hi, 35-37. — s In ms. exeidit. — c Zach., hi, 1,2. - '• Sap., n, 12. - 8 Ps. 
xli, 9 - 5 ft. xxu, 19. — 10 Ps. xxvii, 12. - ll Locus ignotus. - l - Ps. 
lxix, 21. — " Lam., in, 14. 



— 53 — 

fudaeis crucifixum elicit Esdras : ' Ligaslis me, non ul palrem 
vest rum qui ex Aegyplo vos servavil, coram ^fiaxc iudicis claman- 
tes. Tradidislis me el humiliastis, Ha ul in ligno suspensus sim' '. 
El eum sepultum iri dic.il Ieremias'Sepulturaeiusvivent morlui". 

5 Die enim quo Dominus nosier lesus spirit um suum tradidit cum 
passus essel, sepulcra aperla sunl, el corpora multa sanctorum 
surrexerunl, et sol obscuralus est die, et facta est nox, el velum 
templi scissum est, el terra unique movit 2 . Et,siostendere valebis, 
o ludaee, in Script uris tuts haec omnia in prophetis non indicata 

10 esse et me mendacem arguis, vincis. Si autem vere a prophetis in 
Scripturis dicta alque indicata sunl, prophetis luis obtemperare 
le oporlel, eaque ul vera accipere, eliamsi* verbis meis conlrarius * p. 76. 
sis. El, si de eis dicis mentilos esse eos in eis rebus quas scripse- 
runt, cult urn luum ac fidem solvis; quod si vera esse confileris, 

t5 testes veritatis eos oslendis, el Chrislum Deum nostrum, quamvis 
invitus, iusle adorare debebis». El Conslanlinus dicit: « Si haec in 
Scripturis vestris indicata sunl, supervacuo, Iudaei, de Christi 
passionibus dolos exercetis, quae in eo secundum proclamalionem 
de eo in prophetis faclnm perfect ae sunt. Ideoque si quid aliud 

20 habenl oslendanl/quonianihaecrecteconsequenteracciderunl 1 ». 
Aunan dicit: « Quod de aliquo sanclorum scriptum est de lesu 
praedieal alque adnunliat Silvester; sed oslendal ea quod natus 
est el lenlalus, et comprehensus el probris laceralus, et illusus el 
crucifixus, el niorluus et sepullus de eo cuncta perfecla esse ». 

25 El dixil Silvester: « Necesse ergo ut cunctas Scripluras ileremus 
et libi inlerprelenuir. Verumlamen primum confitere eas esse 
Scripluras vestras, el nihil falsi eis inesse ». El dixil Aunan: 
« Quodcunque a prophetis dictum esl verum esse omnes dicimus; 
sed, quae de aliis dicta sunl, tu dicis alium esse qui eis convenial ». 

30 El dixil Silvester : « Ei-go alium oslende qui a virgine cum con- 
ceplus esset nalus esl et populos ad y6[uow luum convert it, el qui 
fel comedit el aceluni bibit, et cui spinarum corona in capile 
impositaesl, et qui crucifixus est et morluus et sepullus*. Et 
(iOnstanlinus dicit : « Si Aunan alium oslendere non potest qui 

35 haec suslinuil, scial se manifesto superalum esse ». Porro Doec 
dicit: « Promisit Silvester se de nativilale eius et lenlalione et 

1 Locus ignotus. — 2 Matth., xxvil, 50-52. - 3 Gr. Set yoBv x. xaoxa 
itxalwz x. xaxa Xiyov ix^Xt^m ; tat. ' Ista iuste deflnita sunt *. 



— 54 — 

• p. 77. passione rationes idoneas dicturum, * et aequum est eum promissa 

sua praestare ». Et Silvester dicit: « Quoniam prophet iam veram 
esse dixistis, confitemini primum Virginem concepisse, et Emma- 
nuel peperisse, quod interpretalur ' Deus noster nobiscum ' ». Et 
tacuit Doec. Et dicit Constantinus: « Non statim tacerel Doec, si 5 
exempla proferre valuisset ; et aequum est scire eum quae de 
Christo scripta sunt vera esse ». Et porro dixit Silvester : « Si alia 
habent, ostendant ». Et dixit Cusich doctor: « Non igitur nalivi- 
tatis rationem nobis explicasti ». Silvester dicil : « Noni**? in Scrip- 
turis legistis de limo terrae sumpsisse Deum, el hominem primum 10 
formasse? » El dixit Cusich : « Hoc quicunque legit scriptum esse 
meminit ». Et dixit Silvester: « El hoc, serpentis consilio hominem 
in mortem incidisse et a paradiso lapsum esse, eique cum labore 
ac doloribus panem edere destinatum esse?» Et dixit Cusich: 
« Ita est ». Et Silvester dicit: « ltaque propter transgressionem 15 
mandati ex Eden deliciarum pulsus est ». El dixit Cusich : « Ila 
est ». Et Silvester dicit: « Terra de qua factus esl Adam ittmm 
corrupta erat annon ? » Et dicit Cusich : « Virgo fiiil incorrupta, ul 
ita dicamus ». Et dicit Silvester : « Bene dixisli. Terra olim 
virgo fuit incorrupta; quoniam malediclum spinas Iribulosque 20 
emiltendi non acceperat, nee quisquam in ea sepultus erat, nee 
reptile ea alebatur ». Et dicit Cusich : « Haec ita sunt ». Et dixit 
Silvester :« Quia bene consensisti haec vera esse, oporlebat a 
Virgine Maria Adam novum nobis nasci qui serpentem tentantem 

* p- 78. pellere poterat, eum dico qui primum hominem vicit, * eumque a 25 

caplivitate liberare. Qui enim hominem in Eden vicit, ipse 
Dominum nostrum in deserto tentavit ;et, quoniam quia serpentis 
consilio comedil Adam cuncti nati eius morti subiecti sunt, ila 
propter Domini nostri ieiunium cuncti rursus vitam consequuntur. 
Et, sicut morti non subiecti sunt nisi qui ex ossibus et carne et 30 
sanguine Adam nascebantur, ila vitam aelernam in luce non 
consequuntur nisi qui ex aqua et spiritu nascuntur, et corpus et 
sanguinem Domini nostri Iesu Christi recipiunt. Ideoque ipse qui 
diabolum in tentatione vicit, is paradisum nobis reddidit, et 
porlam vitae quae a saeculo est nobis aperuit ». Et tunc Constan- 35 
tinus et ao'fxXri'zoq admirati clamaverunt et Silveslrum laudavemnt. 
Et surrexit Beniamin, et dixit : « Haud tempus est laudari Silves- 
lrum ; quoniam multa nobis sunt cum eo dicenda; et, quando 



— 55 — 

nobis satis de omnibus explicabit et defensionem iuste faciet, tunc 
et nos eum qui tandem in disputalione victor videbilur vobiscum 
celebrabimus ». Et dixit Silvester : « Hoc haud alienum est ut 
fautores iniquitatis iuslos impediant ; sed et, a veritate victis, 

5 iudicium verum inter se differre eis cordi est. Sed Ui eliam, 
Beniamin, die quod vis, ut scias Spiritum sanctum, qui in corde 
nostro est, tibi responsum dare paratum esse ». Et dixit Beniamin : 
« Gum de Chrisli nativitate et tenlalione eius et Iraditione, et de 
passione eius et morte a nobis interrogalus sis, de nativitate eius 

10 lantum pauca indicasti; el convenit ut de omnibus ostendas. Et 
ob id dixi haud tempus esse le ut victorem celebrari ; quoniam 
tunc laudatur aliquis, quando perfecte vicerit ». Et dixit ei *Silves- *p- 79. 
ter : « Confitere igilur me secundum verbum meum de nativitate 
eius bene de prophetis ostendisse, et sciam fortasse ita etiam et 

to de celeris passionibus eius te a me in iywyi sapientem factum 
iri ». El Conslanlinus dixit : « Aequa est interrogatio sacerdotis 
Silvestri, et oporlet le de eis quae ah eo de nativitate eius dicta 
sunt confileri an bene dicta sinl, ne rursus eisdem rebus deti- 
neamur ». El Beniamin dixit : « Tunc accipiuntur quae dicta sunt 

20 quando eis rebus quae eveniunt non vituperantur ». El dixit 
Silvester : « Die sequenlia ». Et Beniamin dixit : « Potestne fieri ut 
Filius Dei a malo tenletur, et esuriat et de lapidibus panem facere 
cogalur, et ad pinnam templi adscendendo ducatur, ut semet 
deorsum iaciat, et, cum regna et gloriam eorum videt, si ea 

25 exoptal, lenlalorem adoret? » 

El dixit Silvester: « Errasli et oblilus es me vobis iam dixisse 
eum qui Adam vicerit, quia consilio eius ex arbore comederit, a 
Christo qui esurierit conlemptum ac victuin esse. Et audi quomodo 
non natura Deitalis suae, omnibus necessitalibus passionibusque 

30 nostris superioris, Christum lenlalum esse dicamus, sed quia 
volueril et incorporatus sit, el in omni re unus e nobis faclus et 
in nostra similitudine praeter peccalum, et semet redemplionis 
prelium pro multis dederit. El, quia fieri non poterat ut nudus 
in Deilate sua tentaretur Filius Benedicti, idcirco nobis cognalus 

35 a Virgine factus est, el humanitatis nostrae simililudinem secum 
consociavit, et homo perfecte factus est, dum est Deus perfeclus, 
el in humanitate nostra ut homo dyava fecit cum tenlatore, el 
ieiunavil et vicil. Et animadverte hominem simplicem * cladem * p. 80. 



— 56 — 

Adam in lucta acceptam ad vicloriam restituere non valuisse, 
neque etiam cum Deo proprie certare potuisse lenlatorem, quod 
et creatura scabellum est sub pedibus eius. Et, si cut hominem 
primum filium virginis terrae incorruplae vicil lenlalor, el. nos 
ad mortem ex eo nali sumus, ila ab homine secundo, Filio Yirginis 5 
Mariae, Chrislo in quo ' oninis plenitudo Deilalis corporaliler 
habitabat' ', ut script um esl, viclus est, et ceteros Adam natos 
vitae quamvis invitus resliluil; de (|iia re Dominus nosier fesns 
Christ us dixit : ' Qui non ex aqua et Spirit u sancto nascilur, vitam 
aeternam non habel' 2 . Et, ul homo in rarne nascilur et morle 10 
praedilus est, aliam etiam nalivilalem in Spiritu nascilur, et vita 
aeterna praeditus est ; et hanc nativilatem illo tempore Dominus 
noster nobis donavit. Et malum victuin esse animadverte; el, cum 
semel in Adam primo vicisset, a Chrislo ler superatus est. Et, qui 
semel in Adam vicil, semel quidem superari sal is eral ; coram 15 
autem secundo ter superatus esl. Cum enim super pinnam lempli 
post ieiunium el famem si aret Christ us, et 1 mains ei terrae regna 
ostendisset, ul vanam gloriaiu exoplarel, qui ieiunio vicil, neque 
de lapidibus panem fecit, neque angelos vocavil, eum iam super 
brachia eorum suslenluros ne pede suo ottenderelur ul viclorem, 2<* 
ut nobis typuin * pulcitifti ostenderel ul in vesligiis eius vaderemus 
neve malus nos elicerel et TtoXixeia ulla una vel duabus virlutis 
quae in nobis invenilur lanluin eHerremur vel superbiremus, el 
in hoc rursus eum superavil. Solenl enitn homines, ubi aliquis 
p- 81. ieiunii abstinentia *utilur, ab eis honorari "', scilicet a regibus 25 
et primoribus terrae, auri munera et donorum honores ei pro- 
mitlentibus; sed bonum ei est non adlici et eflerri, sed hos 
quidem redarguere, hos autem admonere, et his blandiri*, et 
nocentes ipsum etiam cavere, dum sapienler agit ne rursus cadat. 
Et idcirco Dfls noster lesusChrislus el hoc tempore el iam manifesto 30 
in lucta vicit, cum pecunia et adulalio ei a tentatore oflerrenlur, 
eumque rogaret ut fieret veritatis inimicus, eique tolum mundum 
promilteret si caderet eumque adorarel. Sed audiit ' Vade retro 
me, Satana. Scriplum est: Dnum Deum tuum adorabis eumque 
solum coles' 7 . Vide me in eis quae narravi totam ralionem 35 

1 Col., II, 9. — ! Ioh., Hi, 5. — 3 Clausulis aliquot omissis duas tentationes 
confudit noster. — * xbwoq,. — 5 Sic syr. — 6 Vox fortasse comirta. — 
7 Matth., iv, 3-10- 






- 57 — 

passionis tibi oslendisse. Sed crede nunc, o ludaee, ut tu quoque 
lenlatorem vincere possis, el Chrisli victoria nobiscum frui, eo 
(jiiod in eum credideris et fact is luis iustificalus eris ». Et rursus 
of^o; et rex el pri mores valde laudaverunt, eumque ob haec 

5 celebraverunl et laete siluerunt. Et clamavit Ariel, et dixit : « De 
Scripluris suis se nobiscum disputaturum promisil ; et en! nostris 
nos in disputalione vincit ». 

Et dixil Silvester: « Meminil Augustus el qui hie stant me a 
principio promisisse me omnem dispulalionem nostram deChristi 

10 passionibus et nalivilale eius e Scripluris vestris facturum, quae 
de Ctiristo anlea script ae sunt ». Et dixil Augustus : « Ariel earum 
rentm quae dictae sunt immemor factus est, et ad iterationem 
sermonis dispulalionis nos reverlere voluit. Quare taceat, ne ut 
pravus poenam accipial, aut ut errans culpam ». 

t5 El lobab ■ pharisaeus dixil : « Miror, ubi * de Christi tentalione *p. 82. 
lanliim demons! cavil Silvester, sapienliam vest ram quasi de 
omnibus rebus dixissel ac vicisset, nunc laudare. Restat enim 
nobis cum eo quaestio magna, el oportet eum earn scrutari. Dico 
auleni de eo quod a discipulo suo venditus el traditus est, et de 

20 illusione eius, et de eo quod eum nudaverunt, et de spinaruin 
corona quani Jiccepil, el de cruce eius et morte et sepultura ». Et 
dixil Silvester :« Meminisse debes, o ludaee, me dixisse Deitalis 
natura fieri non potuisse ut Gbristus pateretur, sed eo quod a 
Virgine Maria incorporatus sit, ut dicil in Script lira promisisse 

25 Deum Abraham : 4 Fn semine tuo benedicentur omnes populi' *, et 
promisisse David, ' De fruclibus ventris tui super sedem tuam 
collocabo ' \ In hoc ergo nomine perfeclo quern adsumpsit dicimus 
eum passum esse ac traditum, et tentalum esse ut diabolum 
vinceret, et passiones passionibus suis in carne subicerel, et 

30 mortuum esse ut mortem dissolveret et deleret ». Et dixjt lobab : 
« Ergo duo sunt Filii Dei, unus qui a Virgine natus est, ,et alter 
qui a Palre omnitenenle generalus est ». 

Et Silvester dixit : « Unus Filius est Ghristus. Sicut enim Filius 
Dei invisibilisest, ita Filius Dei reverahomo visibilis absque muta 1 

35 tione factus est, ut nobis hominibus salutem perfectam darel ». Et 
lobab dixit : «Quomodo fieri potest r ut in homine quem adsumpsit 

1 Ita hie et infra ubique scr. est, sed p. 50, 1. 18, * Iubal ', et ita gr. et 
lat. ubique. — * Gen., XXH, 18. — * P$. cxxxi, 11. 



— 58 — 

patiatur ' ? » Et dixit ei Silvester : « Exemplo 2 quodam in hac re 
commoneri te oportet, ut scias, cum * e duabus naluris unio fiat, 
unam in iniuriam incidere, et alteram hac superiorem esse ». 

p. 83. *Et dixit lobab : « Nullo modo poles mihi de his rebus expli- 
cando mihi persuadere ». Silvester dixit : « Iudaice haec dixisti, 5 
quod priusquam ipse quidquam de his rebus a me audias mihi 
respondisti me non valere promissa mea praeslare ». Et dixit 
lobab : « Fieri non potest ut quisquam exemplo me doceat e 
duabus rebus, cum in una fuerint, et simul nascantur v , et simul 
crucifigantur, unam earum solam iniuriam pati ». 10 

Silvester dicit: « Ergo si quo exemplo de hac re argument urn 
tibi facere potero, coram his primoribus te victurn esse confiteris ». 
Constantinus dicit: « Invitus nolensque ut consentiat condemna- 
bitur 1e arguente, cum duae naturae in unum unilae sint, unarn 
earum pati, et alteram passione superiorem esse ». Et dixit 15 
Silvester: «En! ut exemplo ntar purpura regal i. Fuit haec lana, 
quae conchylii sanguine mixta est, et ab eo colorem hune 
purpureum accepil. Quae ergo cum carminaretur ut aut in lila 
deduceretur aut stamen ex eo cum lorquerelur lieret, quaenam 
contortionem accipiebat, delist purpurae regalis qua tincla est, 20 
aut lana tantum prima, quae etiam priusquam tingeretur exsis- 
tebat? Et manifest um est ergo non pulcritudineni oc^laq, regalis 
hoc passam esse, sed hanc lanam quae contempta erat prius- 
quam excresceret ac nasceretur (?) \ Et, his rebus ita agnilis, 

p-84. oportet nos hominem lanae comparare, *et colorem purpureum 25 
Deo Verbo, qui unitus erat et carne atque anima praeditus, et 
in nativitate et in passione et in cruce, cum ipse natura sua 
divina non laederetur, aut passioni omnino subiceretur ». El, 
cum rex atque universi haec exempla veritatem esse clamassenl, 
dicit Thare pharisaeus ; « Hoc exemplum mihi non sufficil, quo- 30 
niam in ipsa lana color simul carminatur, et simul netur ». El, 
cunctis eum docentibus, cum omnia simul accipial color, ipsuin 

1 Gr. naoxsiv xov ivBp. xov dvaXrjqpOevxa exxog xou avaXa|ipdvovxog aOxov. — 
2 Hie inc. exc. de catena gr. sumptum quod a Mai (Script. Vet. Nora Coll., 
VIII, it, 26) editum est. — :1 Cetera huius clausulae a Leont. Byz. (P. Gr., 
LXXXVI, cot. 1836) citata sunt. — *Gr. xaxaoxeflijvai. — 5 Aliter vertere non 
possum ; gr. npo xf)g {JaaiXixiJg dtgiag dv xqi xixxsoGai ; lat. ' que nascendo 
extiterit '. 



— 59 — 

omnibus superiorem esse, et lantum lanam carminationi et 
contortioni et ceteris subiectam esse ac servire, dicit Silvester: 
« Peto a vobis, filii mei dilecli, silete paulisper, ut aliuni exem- 
plum idoneum dicam, quod hie ludaeus reprehendere ac vitu- 

5 perare non valebit ». Et adiecit et dixit :« Audi, Thare. Potestne 
ai*bor, cum radius solis super ea est, secari ? » Et dicit Thare : 
« Potest ». Silvester dicit : « Nonne vides cum secetur ferri 
ictum solem super arbore expansum primum accipere, sed 
radium cum in ea et cum ea sit non secari nee scindi valere? 

10 Ita et Deitas non recedebat, nee secabatur vel patiebatur, sed 
in passionem incidit eique subicilur r lignum quod ' scindi ac 
teneri potest. Et haec quidein exempla, o ludaee, ut homo 
vilis dixi. Quod vile est enim in his rebus a vili dictum est, 
quod prae dispensation divina obscurum ac parvum est, ea 

15 autem quae revera acciderunt quantum fieri potest fidelibus 
indical. Xeque ul qui dispensationem comprehendam haec com- 
plete dixi; na I lira enim crealorum *naluram increatam intelleclu * p- 85. 
comprehendere non potest. Idcirco enim sibi suscepit ul a 
nobis incarnarelur, ul nos per adoptionem Deilatis suae natura 

20 dignos ci usque, parlicipes faceret, el naluram noslram sibi adu- 
navit * ; unionem autem dico inconfusam et immutatam, et 
incoiTiiplam, quam ipse solus compertam habel » \ Tunc uni- 
vei-sus ofipoc, ipsorum ludaeorum eum cum clamore celebrabanl. 
Et, volenle Auguslo dispulationis ayum Onem facere, turn dixit 

25 Silvester: « Silun el Zambri soli reslant; r el si et hi de dispu- 
talione recusaverint (?) ipsi v quidquid volunl atque opinanlur 
dicere, famam contra nos spargent nos aut eos sprevisse aut 
rafionihus eis non occurrisse ». Et dixit Silun: «Itene facis quod 
obiectionem (juae a nobis orta essel contra te documentum 

30 futuram intellexisti. (juare hoc lantum est quod a me dicetur. 
Si de Chrislo, quern venisse dicis, anlea prophetaverunt prophe- 
tae, causas earum rerum quae scriptae sunt, iniuriae et humi- 
liationis et passionum el mortis, ordine nobis ostende, ut nos 
etiam confileamur eum esse de quo dixit Moses, ' Prophetam 

35 vobis constiluet Deus mihi similem : eum audite ' 5 , et Daniel 

1 Gr. 6 xaOditep gtiXov. — 2 Gr. Svtbcng. — 3 Hie expl. exc. ap. Mai. — 4 Locus 
fortasse corruptus ; gr. toOxoug ovv iocv &napv7]a(Oft89a. — s Deut., XVIII, 15. 



— 60 — 

venlurum esse Christum el occisum iri ' \ El dixit Silvester: 
« Sensum earum rerum quae iarn dicenlur auditores scrutari 
opus est. Ergo a vobis pelo, filii dilecti, ut verbis meis animad- 
vertalis. Non enim huius inlerrogalioni tanlum sermonem reddam, 
sed propter lucrum sahilare fidelium. A principio, quando 5 
mundus faclus est el homo primus creatus est, el a paradiso 
Eden exiil et in vallem humilem lerrae dolorum el lahoris el 

p. 86. passionis expulsus esl, * ex ipsa hiimanilalis massa loquor 2 
Abraham fidelem inventiim esse el Dei promissionenironseeiilum, 
qui ei dixerit: 'In semine luo onmes populi benedicenlur' 1 , ul 10 
in libro Urailha * scriplum esl : ' Quando dividebat Altissi- 
rnus populos qui in filiis Adam disseminali eranl, slat nil 
terminum populis numerum angelorum Dei ; el facta esl port in 
Domini populus eius, filii lacobi, funis heredi talis Israel '"». 
Et adiecit Silun, el dixit : « lla dicta sunt ». El Silvester dicil : 15 
« Quare Abraham eleclus esl quia (idem accepil, el per proniis- 
sionemgeneravil Isaac, el Isaac lacobum; el hi lres(juicrediderunl 
Deo absque culpa placuerunt,el Dominus omnilenens eis promisil 
se nomen suuni in eis nominalurum el in semine eorum, eo quod 
dicit : ' Ego sum Deus Abraham, el Deus Isaac, el Deus lacobi. 20 
Hoc esl nomen nieum in saeculum, el haec esl memoria mea in 
generationes' 8 . El acciderunl causae quae plures longioresque sunt 
quant ut cunctas narremus. Yerumtamen filii Abraham in 
terrain Aegypli descenderunl, el Pharaonis sub dicione facti sunt. 
Et Deus foedus suum cum eis factum recordalus est, eosque ex 25 
Aegyplo manu forti el brachio excelso eduxil, el pedibus suis per 
medium Mare Bubrum Iransierunl ; et Pharao el exercilus eius 
ante oculos eorum in aquis marinis mersi ac su (local i sunt. El 
Moses eis v6|iov dedit ut tauros et vitulos et agnos el capros el 
lurlures et pullos columbarum sacrificarent, quibus anlea etiam, JW 
impulsu inali, homines passim idolis sacrificare solebanl. Ideoque 
necesse erat a Virgine sancte nasci Chrislum, qui Agnus immacu- 

' p. 87. latus vocatus est, qui fulurum erat ut pro *salute universi hominum 
mundi sacrificaretur. Hie ergo a Virgine nalus est, ut nos ab ulero 
ecclesiae renasceremur ; et tenlatus est ut nos redimeremur; et 35 
vinclus esl ipse ut nos a vinculis peccali malediclionis solverel; et 

1 Dan., ix, 25, 26. - * Sic syr. — s Gen., xxu, 18. — v Gr, nevxaxsoxtp ; 
cf. p. 8, I. 10. -*Deut.. xxxu, 8, 9. - 8 Ex., in, 15. 



— 64 — 

illusus est ul nos ab illusione daemonum liberaret ; et venditus 
est ut nos emeret; et sese humiliavil ul nos extolleret; el ab 
hominibus comprensus est, at nos a caplivilate liberarel ; el 
nudatus est ul nudilalem Adam, qua mors intravit, tegerel; el 

5 spinarum coronam ei imposuerunt, ut spinas ac Iribulos maledic- 
tionis, quam ob transgressionem mandati ab Adam factam terra 
accepil, eradicaret ; etfelcomedit etacetum bibit, ul nos in terrain 
laete ac melle fluentem inlroduceret ; et tandem in Golgotha cruci- 
fixus esl, el sacrificatus est, ut peccata mundi universi delerel 

10 alque ainoverel. Et his rebus cunctae mali arles irritae factaesunl. 
Vilulum enim pro vilulo, et arietem pro ariele machinalus esl el 
invenit adversarius, sed agnum immaculalum non invenit. Et 
morluus esl ut mortis dicionem dissolveret; et sepullus est ut 
sepulcris iustorum benedicerel et mortuos resuscilaret eo quod 

15 a mortuis surrexit; el in caelos adscendit, ul non solum paradisum 
quern homo amisil ei restituerel, sed etiarn caeli fasligium alque 
habilalionem. Sedil igilur a dexlra Patris, ul, dum fidelium 
peliliones accipil, venirel morluos vivosque iudicalurus, et uni- 
cuique secundum facia eius redderet. Haec est fides ac proclamalio 

20 nostra. In his rebus quae tibi cum veritate non congruere videnlur 
et a me dicta sunt rursus roga ', o Iudaee ». Et Silun dixit: 
« Contileor vero te quidein in sermone tuo perfecte omnia a * primo * p- 88. 
ad ultimum consequenler narrasse et mihi satisfecisse ; et nobis 
aequum ac iustum est ut in Christum valde credamus ; sed nihil 

25 novum facit perversitas nostra, quae omnia semper contra nos 
facit el machinatur ». Tunc Zambri ei indignalus est, et saepe ei in 
vultum inspuit ; el dixit : « Si rationibus humanis et exemplis utilur 
Silvester et vincit, en ! iam nos patrum noslrorum v6jiov relinquere 
debemus, et virum magum sequi, qui consensu pal rum noslrorum 

30 comprensus ac iudicalus est. §ed audi me, domine rex, et taurum 
robustum gregalem hue venire iube, ul polentiam magnam Dei et 
nominis eius coram le hodie in eo oslendam. Verborum enim 
dispulalionem facere nolo ; sed factis vincere paratus sum », Et 
taurum quaerere inceperunt. Et dixit Irenaeus unus e auyxX^Tou : 

35 « Taurum habeo in grege ab urbe haud mulltnn distante, qui 
robuslus est el validus, quemque centum viri vix hie adducent ». 
Et tunc Silvester regem et primores orare incepil ul taurus veniret; 
1 Sic syr. 



— 62 — 

et eum comprehendi et venire iussit. Et, dum venit, Silvester et 
Zambri clispulalionem inter se fecerunt: « Quare lauro libi opus 
est? » Et dixit Zambri, qui theurgus erat: « Quoniam nomen Dei 
noslri nulla nalura sustinere potest ; et patres noslri quondam, 
cum tauros robustos sacrificarenf, nomen eius in aures eomni 5 
susurrabanl, et cadebant, el ad sacrificium occidebanlur ; quia 
nihil quod vivit id audire el vivere valet ». 

El dixit Silvester: « Et tu quomodo absque auditu hoc nomen 
didicisli ? » ' El Zambri dixil : « v on charla * nee menibrana, nee 
lignum el lapides id in se delineari ferunl, sed slalim cornim- 10 
p. 89. punlur ac dissolvuntur ». Et * rex Zambri mansuele blanditus 
dicit : « Et tu quomodo id didicisli ? » El dixit Zambri : «: Septein 
dies ieiunavi, el solus fui;el lunc aquam currenlem (?) in Xexavr,v 
novam argenleam infudi, el benedixi ; et digilum villi super ea 
hoc nomen scribenlem ac delineanlem, a mane ad vesperam; el 15 
rnemoria ac menlemeaid didici. Et cur r verbis incitalis'opus est». 

El, cum haec dicerenlur, laurus per viros robustos el funes 
cornibus eius et collo iniectos in ipsam aulani regiaru adductus 
est. Et, cum vidissel eum Zambri, superbe se gerehal el gloriose 
loquebalur el Silveslrum sugillabat ; el dicit : « Xunc videanlur 20 
substanliae verborum tuorum vehemenlium, el argumenluui ora- 
lionis luae politae, el factis ea coram rege el primoribus eognos- 
camus, cum nomen Dei tui in aurem tauri dices el cadel ; el tunc 
credemus in eum nos et rex et mililes eius. Sin aulem, dico el (It; 
et vincere et crede tu et rex et qui adsunl ». El, ul Ha dicamus, 23 
eis rebus quae a Zambri dtctae sunt mulli e nostrae partis ac 
fulei adseclis lurbali sunl. 

Silvester vero anirnose stabal; el alacriler dicit : « Eliam &.yme^ 
magni daemonum Deo adiuvanle superantur ». Verumlamen fiilei 
initio lenlaliones el cerlamina haud pauca (idelibus fiunl, ut 30 
experimenlo probentur. Cuncli aulem qui aderant consenserunt 
ut Zambri nomen Dei sui in aurern lauri diceret ut promisit. Et 
adpropinquavil et susurravit ; et laurus mugivit el Iremuil ; et 
morluus esl, el oculi eius exsilierunt. Et lunc Iudaei adpropin- 

1 Gr. add. post alia : Xiyei aoxtp 6 (Joco.. 'AvxYtvtbcnttov o5v s|ia6s£ xo 
ixuax^piov xouxo xou 6vd|xaxog ; quod contextus requirit. — 2 x<iptT)C- — 3 Gr. 
|idxpou£ aveiXtxxeiv Xa^upfvOiov \6yooz (sic). Legendum fortasse f<^vfio«^.QD 
(crebris), ut coni. Smith ; sed vide p. 2, I. 19(textum, p. 4, 1. 6) et in tomo 
altero textus, p. 36, I. 23 ; p. 49, 1. 5 ; p. 100, 1. 26. 



— G3 — 

quaverunt, et cum Silveslro forliter rixabanlur, eurnque suggilla- 
bant*el probris lacessebant. El fldelium coetus divisus esl, el >. 90. 
alius alium adiuvabal, ob ca quae accideranl ; el fuit clamor ac 
lumullus circa duas horas. El inlerea Silvesler genibus nixus 

5 precatur, el Deum Chrislum imploral, el opem rogat ; el tandem 
surrexit, el regeni oravil ul 5fj|iov admonerel, ut a clamoris 
confusione silerel. El, cum siluissenl, in locum excelsum adscendil, 
et clamavil, el dixil : « Audile, priucipes ac primores, el popule 
qui liic ades. Ego Dominum noslrum lesum Chrislum proclamo, 

10 qui caecis dedil ul viderenl, el surdis ul audirenl, et mutis ut 
loquereulur, el claudis el labidis ul amhularenl, el leprosis ut 
inundarenlur, el paralylicis ul slarenl, el morluis ul viverenl; el 
km- iilniii'ii in ul vobis nolum lierel hoc nornen quod Occident et 
oixidal uiali esse, nou Dei ; et, si Dei fuissel, taurum non occiderel, 

15 sed vivilirarel; el hie, omnium qui vivunl advei*sarius esl ut eos 
iulerficial, eosque vivilicare non valel, (juia vitam'in byposlasi 
sua non luibel ». El Zambri lunicam suam discidil, et regi dixit : 
« Domine, nun verbis ego Silveslrum vici, nee socii mei qui 
ante me rum eo dispulaverunl, sed factis; el maieslalem luarn 

io ei uegandi Tiap^acxv non dare aequum esl ; quoniam onme 
alieuiim el novum stalim loquilur, el contra nos verba eflundil, 
nee silel, dum imperio I no moleslus ill ». 

El dixil Silvesler: « Audi Scripluras luas, ludaee, quae dicunl: 
' Videle el scile me Deum esse; el praeler me non est alius. Et 

2~i ego inlerliriam, el ego viviticabo ; ego feriam et ego sanabo' '. 
Ideoque inlerdum inlerficil,el inlerdum vivificat. Die ergo nornen 
eius in * alteram lauri aurem susurrans, el vivat ; et tunc omnes *p. 91. 
(Tediums ». Et dixil Zambri: « Xoiwie dixi, doruine rex, verbis 
uemiuem Silveslrum vincere? lube euin non verbis sed el faclis 

:'»<» ipsuiu (|uo(|iie ali(juid novum rniraculi in nomine Dei sui nobis 
oslendere ». El Silvesler dixil : « Visne, o Zambri, me ipsum in 
nomine Domini noslri lesu Christ i vocare, et taurum suscilare 
eurnque vivere V » El dixit Zambri : « Hoc facere non vales, nee si 
pennis ul aquila volare possis». Et dixit rex: «Miror pervei"sitalem 

33 tuam, quae superius dixit :' Relinquantur verba et appareanl 
facta'; el hie nunc promitlit se faclis effeclurum id quod tu fieri 
non posse dixisli. Ergo aequum iustumque est hunc nos el te Deum 

1 Deut., xxxn, 39. 



— 64 — 

verum confiteri, qui mortuos suscilare ac vivificare valet ; adver- 
sarium vero consequenter exislimemus qui occidit et vivificare 
non potest ». Et Zambri se ipsum condemnare incepit, dum per 
regis diadema ac vicloriam iurat : « Si polerit Silvester hoc facere 
ut Christi nomine laurum vivificet el suscilel, omnes statiin v6|iou 5 
consueludines relinquemus, et eum Deum esse credemus, el 
chrisliani fiemus ». Tunc Silvesler manus ad caelum sublevavit 
tempus haud exiguum, et genibus porro nixus cum fletuDominum 
nostrum obsecrat. El surrexit el ad caelum speclavit, el dixit: 
« Ego voce alia in nomine lesu Christi voco, ul hie populus, qui 10 
hie adest el audit, laurum hunc nomine mali morluum esse, nunc 

* p. 92. vero invocalione nominis sancti Domini noslri lesu Christi *vivere 
sciat. Fac ergo, Dornine nosier, servum luum audias ; postulal 
enim (et hoc tempore opportune) magnam nominis lui laudali 
polenliam omnibus fidelibus oslendere ; el graliam luani obseero 15 
atque imploro ul dexlra tua, quae omnia facere valel, hie laurus 
surgal ». Et, cum haec dixissel, lauro adpropinquavil, el vocavil: 
« In nomine Domini noslri lesu Christi, qui diebus Ponlii Pilali 
ciucilixus esl, surge el inansuele adsla ». El in lauro anima eius 
coiiirnola esl, el per loluin corpus quassus esl, el Iranquille 20 
surrexil. El adpropinquavil, el cunclos nodos ac ligamina funium 
qui in eo eruut solvit. El dixit ei : « I ad gregem luuin inansuele, 
neve quenquam laeseris, necleeliam laedelvel occidet quisquam, 
sed die quern Dominus nosier vult morle tua morieris ». Et, cum 
haec dixissel, spalium ei fecit, euinque dimisil; el taurus ordine 25 
liberlalis placidae discessil. Tunc omnes ludaei anle pedes eius 
provoluti ab eo petebanl ul pro eis precarelur, ne quid eis 
acciderel (piod ob malitiam suam mererenl. El ipsa regina Helena 
mandavit;el vela remola sunt, et coram cunclo S^jiw exiil ; et 
prensalis Silveslri genibus, ul lempus ei ad paenitenliam darelur, 30 
eum orabat. Et quoniam quae fecit plura sunt qttam ul narremus 
ea praelermiltimus, quoniam in memoria alia historiae ecclesias- 
licae 1 scripla sunt. Yerumlamen ea ipsa bora mulli in nomine 
Christi Domini noslri a daemonibus mundali sunt, clamanlibus 
ac dicenlibus : « Vicit Silvesler ». El, quoniam principio adhar 35 
haec facta sunt, azymis multi ibi Romae baplismo adpropinqua- 

*p. 93. verunt, et ex illo tempore, *Dei auxilio, exhorlalione regis chris- 

1 exxXTjaiKsxix^. 



-65- 

tianilas in urbe Roma crescebal in nomine Domini nostri Iesu 
Gliristi, cui et Patri eius et Spiritui sancto gloria et honor et 
adoratio el celsitudo in saecula saeculorum Amen ! . 

HiSTORIA SANCTI SlLVESTRI FINITA EST. . 

5 ITEM CAPUT VIII, REVELATIO RELIQUIARII STEPHANI, PRINCIP1S 
MARTYRUM IN ClIRISTO, ET NlCODEMI, ET GAMALIEL, ET HaBHIBH 
FILII EIUS, DIEBUS TlIEODOSII REGIS, EX EPISTULA LUCIANI PRES- 
BYTERI KEPJIAR GaMLA 1 . 

Deus misericors gratia sua voluit cornu fidei in Domino 

10 noslro Iesu Christo rursus magis exlollere, et rui*sus proclama- 
lionem nuntii qui in evangelio est confirmare. Voluit vero ultiinis 
diebus per meam ipsius exiguitatem de servis suis Sanctis revelare, 
dico de illuslri ac bealissimo et marlyrum principe Stephano, qui 
est princeps diaconorum sociorum suorum, et dignus fuit qui 

15 regnum caeli evidenler videret, et Nicodemum 2 cuius memoria 
in evangelio bona est, itemque de Gamaliel cuius in Aclibus * est 
menlio, [quij * disciplina vopou Dei illuslris fuit, et I.Iabhibh 
lilium 2 eius, cuius in Scripturis non est menlio, qui autem 
extra Scripturas cum Sanctis numeratur, ut eliam visio quae 

20 exiguitati meae revelata est me cerliorem fecit ; ut, cum * audie- * p- 94. 
lis et credelis, precibus vestris acceplis mihi adiutores sitis, et 
Deum laudetis, qui visiones revelat hominibus peceatoribus, 
* quorum primus sum ego ' 5 . Inilium vero visionis ita est. Cum 
ego in loco sancto qui baplismo separalur, ubi armarium gazarum 

25 depositum est, dormirem, die qui praeparationem antecedit, hora 
S a noclis, niilii revelalum est. Haec autem facta sunt mense kanun 
priore, 3° die eius, indictione 14 a , bnaxela. dominorum nostrum 
regum viclorum, Honorii x, el Theodosii etiam vi 6 . Dum ego 
adhuc vigilo el in lecto meo oro, vidi, et en ! senex quidam, qui 

1 lluius ep. lexlus gr. a Papadopoulos-Keraineus ('AvaX. 'Iepoo. oraxoXoyfag, 
V, 30) editus est, et duo textus latini in P. hat., XLI, 807 seqq., et ap. 
Mombritium, Sanctuarwm, II, 271, 481 (correctiones a Nau, Rev. de t'Or. 
Chret., XII, 441). Fragm. vers, syro-palaestinensis a Scbulthess (Abh. d. 
Ges. d. Wiss. zu Gottingen, phil. hist. Kh, Neue Folge, VIII, 102) editum 
est. Alius textus versionis qua noster usus est ap. Bedjan, Acta Mart, et 
Sanct., Ill, 188, reperitur. — 9 Sic syr. — 4 itpdgeig. — * In ms. excidit. — 
B I Tim., I, 15. — ° 3 dec. 415, qui erat dies Veneris. 

syr. — c — v. 5 



-66 — 

statura laudabilis erat, et stola * alba amictus erat cuius stolae 
fibulae 2 (?) aureae erant, et in cuius calceo eranl vincula aurea, 
qui dextra etiam baculum aureum tenebat. Venit aulem et prope 
me stetit, meque excitavit; et ter me nomine vocavil, et dixit 
mihi:«Luciane, Luciane, Luciane»,elegodixi: «Quises, domine?» 5 
Is autem dixit mihi: « Surge, Hierosolyma slatim adscende ; et 
episcopo sancto eius urbis die, 'Quamdiu inclusi sumus neque 
aperis nobis, et certamina nostra ac Iriumphos quae pro Clirisli 
fide gessimus proclamas ? Et tempore sacerdolii tui praeserlim 
revelari debemus. Tu igilur stalim aperi nobis ul per le 3 Deus 10 
ostium misericordiae loti mundo aperiat. En ! eiiini niundus 
perire compellitur propter peccala mulla quae in eo collidie 
perpetrantur, nee nos includi oportet. Nee lantum sollicilus sum v 
p. 95. quantum pro eis qui mecum depositi sunl, qui * mullo Iionore ac 
gloria digni sunt, magis curam ago. El locus in quo sumus 15 
despectus est ; et tempore pluviae ossa noslra aqua madenl, el 
tempore aestus calore solis uruntur ; el ossa nostra plane defects 
runt, quae a praetereunlibus conculcantur et ab indignis conlu- 
meliam patiunlur ' ». 

Respondi autem ego,vilis Lucianus, el dixi ei : «Quis enim es lu, *J 
domine? Et qui sunt ei qui lecum sunt f, Et in quo loco vos 
invenire possumus? » Is aulem dixit mihi : « Ego sum Gamaliel, is 
qui Paulum nutrivit, et v6(iov Hierosolymis docuil. Qui vero iuxla 
me nunc depositus est Stephanus est sanclus qui a ludaeis cruci- 
fixoribus lapidatus est, et diem el noctem exlra urbem in via Cedar 25 
abiectus remansit, secundum mandatum summorum sacerdoluin 
impiorum, ut besliis agri et avibus caeli cibus essel. Ego vero 
Gamaliel, quoniam viri clariludinem sciebam, et sperabam mihi 
quoque partem fore in resurrectione eius, noclu surrexi, el arcessivi 
eos qui in Clirisli fide eranl, eosque rogavi eisque supplicavi ul 30 
saltern corpus sancti ferrent, et ad nieum vicum, qui nomine meo 
Kepliar Gamlfi 5 vocatur, et ab urbe viginli milia passu urn et 
dinudium distabat, portarent, et sic super ossa eius secundum 
morem quadraginta dierum solennia facerenl ; el expensae quae 

1 otoX^j. — ! xAeifa; gr. fafmdiia (vide Dlt.ance, s. v. y<*HH«K ' a t- A 
' gemmulae *, B ' cruces intextae '. — J Gr. ?j|id>v; lat. A * nos ', B * nostram 
orationem '. — 4 Gr. add. Bi*4jt£, quod sensus require i-e videtur. Ita lat. et 
fragm. syro-pal., quod hie incipit. — s Sc. ' vicus cameli '. 






-67- 

de sepultura eius futurae essent mandavi ul de meo fierent ; el sic 
in meo sepulcro depositus est, quod etiam nondum perfectum 
erat. Secundus vero qui in sepulcro depositus est Nicodemus 
cognalus meus est * qui ad Salvatorem nostrum noctu venit et * p. 96. 

5 catechizatus est, ita ut aqua et Spiritu renatus sit, et profectus est, 
et a Simone et Iohanne Domini nostri discipulis baptismum accepit. t 
Et, cum sum mi sacerdoles et pbarisaei audissent, ei valde irati 
sunt ; et consilium inierunt eum occidere, sicul Stephanum sanctum 
occiderunt, propter meum vero ipsius lionorem hoc non fecerunt ; 

10 sed eum anathematizaverunt, et omnem eius subslantiam tempi i 
nomine iniuria diripuerunl, eumque ex urbe eiecerunl, el plagis 
duris morli proximum reliquerunl. Ego vero Gamaliel el hunc 
quoque secreto tuli, et ad meum vicum eum adduxi, ubi tu, 
Luciane, gradu presbyterii fungeris, dato mandato ut alimentum 

15 eius ac vestilus de meo fieret, donee is etiam post paululum 
obdormivil, et in Dei confessione perfeclus est ; et hunc etiam iuxta 
Sleplianum sanctum deponendum curavi. Et terlius qui prope me 
deposilus esl l.Iabhibh est Alius meus minor, qui mihi dileclissimus 
erat, qui annos xx nalus in v6fwp doctior erat quam ego, el Scrip- 

20 turas divinas memoria reddebat ; qui mecum Christi proclamalioni 
credidit, el uno die sanclo baplismo illuminali sumus, quern ab 
apostolis accepimus. El, cum audiisset uxor mea Elemnfi el filius 
meus maior, valde nobis irali sunt, el a societate nostra lite facta 
recesserunt ; et ad vicum malris suae profectus est, qui vocalur 

25 Kgphar Seqya 1 . El, poslquam e mundo exierunt, ibi sepulli sunt; 
quoniam haud digni fuerunt qui nobiscum in hoc ipso sepulcro 
deponerentur ; quoniam Dei voluntas fuil ». Et post haec ego 
Lucianus * a somno meo surrexi, et Deo gralias egi ; et nocte * p. 97. 
reliqua eurn oravi, el dixi : « Domine Deus saeculorum, si a mise- 

30 ricordia tua haec visio mihi missa est, manda ut iterum et lertio 
mihi reveletur)). Etieiunare incepi velut diebus stalutisac Sanctis. 1 
El proxima praeparatione eadern hora noclis qua mihi apparuil, 
el eodem veslilu vir idem ad me venit, el dixit mihi : « Luciane, 
quare contempsisli neque Hierosolyma adscendisli, ad lohannem 

35 episcopum eius urbis, eique omnia quae libi dixi narrasli ? » Ego 
aulem respondi, et dixi ei : « Ignosce mihi, domine ; quoniam ob 

1 So. * vicus irrigationis '. — * Hit expl. frajrm. syro-pal. 



— 68 — 

Unam visionem Dei sacerdolem excilare, et populum porro lanlum 
lurbare non poleram. Audivi enim Scripturam divinam dicenlem: 
' In ore duorum el Irium leslium slabilomne verbuni ''. Sed hoc 
Dominum nostrum rogavi, ul, si ab eo liaec visio ad mc missa esl, 
mihi iterum et terlio repelerelur. Idcirco, doniine, advenlu luo » 
iteralo me laelificasli; si vero terlio repelcs, melius fades ». Is 
aulem manu innuil, et voce dixil : « Terlio repelivinuis, lerlio 
repetivimus » 2 . Et, cum profeclus essel ul per oslium exirel,rursus 
reversus est et dixit mihi : « Presbyler, aliquid iiliud lihi dicere 
habeo». Etego dixi:«Loquere,domine». El is dixil niilii: «Quoniam W 
in menle lua dubilas, et dixisli : 4 Si pos quaeram iuveiiiamw eos, 
sed qualluor eorum in uno loco dcposiios ? El quoiuodo ossa 
Stephani sancli ab ossilms celerorum discernere valebo?\ non 
ila sumus ul lu pulas, sed unusquisque noslri propriam hahel 
thecam ». El ego rursus dixi : « Quomodo, doniine ? » El is dixil l."> 
p. 98. mihi : « Animadverle * et libi oslendam ». Et manuin suam ad 
caelum porrexit; et Ires calallios aureos mihi oslendil, el unuui 
argenleum; et calalhorum aureorum duo rosis albis pleni eranl, 
el terlius aureus rosis rubris plenus oral ; el calalhus quarlus 
argenleus croco suaveolente plenus eral, el calalhorum aureorum 20 
uni conliguus eral, el ut gemini videbanlur, el reli(|iiis all lores 
eranl. Calalhum vero aureum qui rosis rubris plenus eral adexlra 
ad orientem constiluit, el qui rosis albis ad seplenlriones ; el 
celeros duo porro geminos mihi oslendil supra seplenlrionalein 
pendentes, el ab eo circa tres cubilos dislanles. ±~> 

Et dixit mihi : « Vitlestu? hos calalhos ? », el respontli, el dixi : 
« Video, doniine ». El is dixil mihi : « Hi calalhi de ossibus noslris 
indicant, et de loco nostro. El qui rosis rubris plenus esl ipse esl 
calalhus domini Stephani sancli ; quoniam ipse solus e nobis 
martyr fuil. Etqui contra Ttp-awTrov luutii domini Nicodemi est; qui :ju 
fuil in Ghrislo confessor. El duo qui in uno loco pendent sum us 

et filiii- meus ». Ego aulem rursus ausus sum, el dixi ei : 
« Quare, mi doniine, calalhus uniis argenleus croco plenus esl? El 
quare aller rosis plenus esl? » Et dixil mihi : « Calalhus argenleus 
iilii meiest; quoniam corpora purus eral, el anima nilidus, ut 35 
argenlum purum ; et in lemplo Dei educalus esl, el mulierem 

1 II Cor., xili, I. — * Aliter verti non potest; gr. ouyyvcohv ; lat. A 
' acquiesce mihi \ B ' ignosco '. 



— 69 — 

nunquam vidit, nisi malrem suam ; el hac de causa croco plenus 
est cuius odor suavis ». * El, post haec, rursus surrexi, et Deo * p. 99. 
gralias egi, qui ipse solus sapiens est ; et rursus in ieiunio adsiduus 
fui dum completionem visionis lertiae exspecto. El praeparalione 

5 proxima, noctu eadem hora, vir idem Gamaliel admirahilis coram 
rne stetit, dum mihi minalur atque irascilur : «Quare igitur negle- 
xisii nee profectus es et episcopum cerliorem fecisti ? Crede vero, 
nisi ibis eique dices, habere te id quod non vis tolerare ». Ego 
autem respondi, etdixi ei : «Mi domine, iam tibi dixi me Dominum 

10 nostrum rogasse ut ter me adventu revelationis luae dignum 
haberel. Nunc vero, quod me confirmasti, revelalionem vestram 
proclamare iam non morabor ». Et, eo stante ac mihi minante, 
vidi quasi in urbem raplus sim, et Dei limenli episcopo omnia 
narraverim. El in ipsa visione dixit mihi episcopus : «Si ila vidisti, 

15 dilecte nosier, el ila quoque tibi revelalum est, oportet me magnum 
bovem plauslrarium inde sumere in cullum ac laborem ». Is vero 
dixit mihi :« Ila esl. Quoniam urbi plauslro ministralur, et plaustro 
magno unus bos deficit, et nomen eius Slephanus, qui apud le 
est, oportet igitur urbem eum sumere ; et tibi duo reliqui boves 

20 et vilulus in cullum sufficiunl ; et quod necessarium est in vico 
luo praebebimus ». El, cum episcopus haec dixisset, vidi rursus in 
visione ipsum Gamaliel qui veneril, et me manibus meis prehen- 
deritel in vicum meum adduxent, et mihi dicerel, «Si nos invenire 
vis, quaere nos in loco qui vocalur locus Beith-*Gabhraye ', quod *p. 100. 

25 interpretatur ' n'ql' 2 giganlum ' ». El, cum visio lertiae vicis mihi 
apparuisset, e somno meo experrectus sum, et de loco percontatus 
sum, el rogavi ' quis esset, cum nemini visionem revelassem. Et 
profeclus sum solus et inquisivi et vidi, et en ! locus magnus et 
lalus, et dives, et in medio eius erat tumulus quidam, in quo me 

30 eos invenlurum pulabam. 

El, post haec, ad urbem adscendi, et a presbyteris rogavi " 
quomodo agere deberem. Ei vero mihi dixerunt : « Yides terrae 
molus et pluviae defectum conlinuo fieri ; et visne rem de visione 
quae tibi revelata est celare ? >'e igitur dicere tardaveris ; quod 

1 Ms. ' 'Ebhraye (llebraeorum) ' ; gr. AeAeyaPpCa. — 2 Bedj. «NQ'l'» ; lat. 
' possessio ' (vide not. ad text.) ; gr. AafxotxaXCa. — ' o»A . saepius significat 
' rogavit ', quam significationein lexica ignorant; vide P. Or., XVII, p. 39, 

n. 2. 



— 70 — 

ita misericordia toli crealioni fiet ». El tunc me duxerunt, et 
episcopo de me dixerunl. Js vero rne vocavit, et ""dixit mihi an ' 
haec ita essent. Ego autem visionem priniam ei narravi, el 
secundam et dimidium lerliae, dum hisloriam bovis reserve etnie 
aliquid ab eo auditurum exspeclo. Is vero respondil, el dixil: 5 
« Benedictus es, Domine Dens nosier. Si ila vidisli, dilecle nosier, 
el nostris diebus Deo de sanclis suis revelare placuil, oportel ine 
Slephanum sanclum inde sumere, qui prineeps esl Chrisli diaco- 
norum, alhlela 2 iuslitiae, qui dignus fuil qui regnum caeli aperle 
viderel ». El sic ego ei de fine visionis narravi, poslquam id quod in 
fulurum erat ul fieret ab eo didici, el, ul anlea apparuil, ila eliani 
p. 101. vidi, auditu r qualluor hominum (?)\ El * mihi desoendere permisil '' 
et in loco illo fodere, el siniul alque invenissem locum ilium 
observare, el deinde ad cum per hominem quondam fidiim 
nuntium litleris millere. Ilaque, postquam niandaluui accepi, ad l,*i 
vicum profeclus sum, el praecones adseendere feci, ul omnes viri 
mane ad locum fodiendum convenient. Eadem vero node dominus 
Gamaliel mihi apparuit el dixit mihi: « Presbyter, noli le faligare 
el in lumulo illo fodere; quoniam non ibi sumus; lumulus enim 
in testimonium lucius posilus esl. Sed a seplenlrionibus vici, 40 
iuxla viam, nos quaere ; el a lumulo cubilos quadringenlos 
sepluaginta quinque melire ». Necnon et monacho eliam alii 
simplici .apparuit cui nomen Mellesi (?) \ Apparuit vero ei eadem 
necte dominus Gamaliel ; el dixit ei : « Yade, die presbylero 
Luciano: * ISoli le fruslra in ipso tumiilo faligare; (pioniam non 25 
sumus ibi; sed vade ad seplentriones vici' », el oslendil ei locum 
quern exiguitali meae etiam ostendil. Et oslendil nobis in eo duo 
lectos aureos humiles et ununi allum ; et leclus alius duo viros 
continebat, unum senem et unum adulescenlem. Slrali vero eranl 
ila. Leclus alius omnibus veslibus lucidis slratus erat, quasi 30 
r ad(ines (?) baptismi 6 in eo iacerent ; et alter veslibus lucidis 
regalibus ornabatur. Mature vero surreximus, et ad tumulum ire 
volebamus ; et monachus ille nos prohibuit eo quod dixil nobis : 
« Sic et sic mihi revelalum est ut tibi hodie dicam ». Ego aulem, 

1 Sic textus. Bedj. ' me rogavit an '. — i &8Xtjx^c. ~ ' Vel ' quarto '. Textus 
corruptus esse videtur. Nihil simile in gr. aut lat. stat. Bedj. ' visione 
quarta'. — l Syrus vocem enixpe+ev (commisit) male intellexisse videtur. 
— s Gr. MsyiOtog. — 6 Gr. veo^p«Bx£ox(ov. 



— 71 — 

cum audissem, r visionem revera ab eo esse ' cognovi. Et, quamvis 
res ita se haberet, ad ipsum tumulum profecti sumus, et in eo 
fodimus usque ad horam tertiam ; et * columnam saxeam ibi *p- 102. 
invenimus, et in ea inscriplionem hebraicam inscriptam. Et 
5 virum adduxJmus qui linguam hebraicam legere sciebat ; et dixit 
nobis : « Ita hie scriplum est, ' Hie est ager luctus iustorum ' ». 
Et sic tumulum reliquimus et ad locum ilium profecti sumus 
ubi eadem nocte nobis apparuit 2 ; et fodimus, et omnia clare 
invenimus, ut nobis ostendit. Inscriplionem etiani ibi invenimus 

10 ita inscriptam : Keliel n Nasoam * Gamaliel I.labhibh ; quod 
interprelatur Keliel a lingua syriaca Stephanus, et Nasoam Nico- 
demus. 

Eadem vero nocte fuit terraemotus magnus, ita ut ossa domini 
Stephani saltaverint ac salierint ; et odor suavissimus de theca 

15 eius exibat, ita ut nos omnes ad somnum attraheret, et usque 
ad decern milia passuum circa odor pervenerit. Sanatio autem et 
curat iones factae sunt illo die eis qui ibi adfuerunt. Et, cum ego 
ad episcopum nunlium misissem, apud ossa sanctorum remansi. 
Is autem, cum advenisset, in Domino nostro gavisus est ; et 

20 mandavit ut. sanctum et illustrem dominum Stephanum Hieroso- 
lyma portarent, eumque in Sion deponerent ; et se martyrium 
ubi inventus est, aliudque in urbe, ubi ossa sancti et Dei amici 
requiescunt, aedificaturum promisit. Quamobrem vos rogo, omnes 
qui auditis, me in precibus vestris Sanctis atque acceptis ad Deum 

25 recordamini, dum praeterea secundum vires vestras partem etiam 
habetis et fratres adiuvatis, qui de martyrio sancti laborant, in 
honorem ac gloriam Domini nostri, et requiem ossium sanctorum 
ac verorum martyris primi * et illustris Mar Stephani et comilum * p. 103. 
eius ; qui congregali sunt in martyrio Kephar Gamla partem 

30 habituri, ut fruges bonas habeant in Christo lesu Domino nostro ; 
cui gloria et honor in saecula saeculorum. 
Caput viii fixitum est. 

ITEM CAPUT IX DE DOCTORIBUS SYBIS INDICAT, ISAAC ET DaDHA, 
QUI DIEBUS ARCADII ET TlIEODOSII REGUM FIDELIUM FUERUNT. 

35 Isaac doctor terrae Syrorum apparuit, qui erat de coenobio 

1 Gr. &z aXifiiii athoo saxlv ^ Spaoig. — 2 Sic etiam gr. — 3 Sc. 'kelil 
(corona)'. Nomina gr. litt. scr. esse videntur et in litt. syr. reversa. — * Sc 
' naseh 'am (victor populi) ' ; lat. A 'Nardam ', B 'Nasoom' (v. 1. ' Nasuam *). 



— 72 — 

quodam quod est monaslerium Occidental in m. El hie sludio suo 
et Romam adscendit, et ad alias urbes perveniebat. El sunl ei 
libri lucro omnimodo pleni de sanclis Scripturis, post Ephraim 
et discipulos eius. 

Et Dadha ilem monachus erat probalus, de Samqe vico 
dicionis Amidae ; el, propter caplivilalem ac famem quae eius 
diebus in regione facia est, a populi principalis ad regem missus 
est, et magnifice receplus est. El huic eliam, quod ' vidimus (*?), 
sunt volumina trecenla plus minus de omnibus rebus quae, a 
divinis Scripturis exlrahuntur, et de sanclis, el madhrase*. 
Caput ix quod de doctombus syris Isaac et Dadha ixdicat fixitum est. 



10 



PRINCIPIUM INITI1 LIBRI II. 

Post Historiom Ecclesiaslicam n Eusebii Gaesariensis, et Socrates 
et Theodoretus in operibus quae deinceps fecerunl, usque ad 
annum 32 u,n regni Theodosii minoris, gesla ac res quae passim 15 
p. 104. acciderunl, quae discere sluduerunt e codicibus el epislulis * el 
uTionvTjiiaxwv, el sermone vivo quae perscrulali sunl, scripserunl, 
in commonilionem et lucrum prudentium, proul poluerunt. 
Ideoque exiguilas mea eliam in esercilalionem fraterni talis, et 
commodum eorum qui doclrinam amanl, el fuleliuni confirma- 20 
lionem, et Domino ac Deo noslro Christo volenle et adiuvante 
et verbum poteslatis danle, consilio luo, magister sludiose, fraler 
noster, et si ut cum eloquenlia verilalem sine perlurbatione 
ac reprehensione scribam precaberis, prout rogasli scribere 
incipiam. Dum enim quam maxime aslricle, ne opus producalur 25 
et lector lassus fiat, et auditor taedio adficialur, ea quae ex 
ura>nvr)ndfcT<i>v et rcsrcpaYpivwv, vel ex epislulis scire potui refero, 
veritatem quae explorala est, dum huius libri II scribendi milium 
facio veritatem resurrectionis corporum diebus Theodosii regis 
septem adulescentium qui in spelunca eranl in regione Ephesi, 30 
ipsa eliam &7io|Avig(Aaxa quae syriace inventa sunt hie litleris mando, 
et in sanctorum memoriam et in Dei gloriam, qui omnia facere 
potest, et deinde capitulorum modo rapide, ne narratio earum 
rerum quae in rcsrcpaYnivotg passim inventis semel separatim 

1 Vel ' quern ' (de antiquiore auctore repetition ?). — "Gommentaria metrica. 



— 73 — 

scripta sunt longa sit, ea quae decern reliquis annis vitae Theodosii 
acciderunl in hoc libro ut ita dicam scribam, Constantinopoli de 
Eulyche archimandrita, et Flaviano summo sacerdote, et synodo 
xxxi episcoporum, et xxn archimandritarum qui xaBaipeoiv ipsius 
5 Eutychis fecerunt, qui congregali sunt ; itemque de synodo 
secunda *Ephesi habita, quae de Flaviano facta est diebus Dioscori * p. 105. 
et luvenalis ' et Domni, et cxxvm episcoporum cum eis; et deinde 
iibrum III incipiam. 

Caput l quod de resurreclione a mortuis indicat septem pue- 

10 rorum qui in monle Anklas craw/ in regione Ephesi sito, qui 
diebus Decii regis impii in eo inclusi sunt, et post annos cxc 
diebus Theodosii regis filii Arcadii fidelis in signum mirabile 
el confirmalionem resurrection is a mortuis corporum hominum 
resuscilati sunt. 

15 Caput J i xaBatpsoiv exponit Eutychis archimandritae phanta- 

siaslae s qui eral in urbe regia; quae a Flaviano summo sacerdote 

urbis, et xxxi episcopis qui cum eo in urbe adfuerunt, et archi- 

mandrilis xxn, qui eum gradu summoverunt, facta est. 

Capul in narralione rapida alque aslricla de eis rebus docet 

20 quae in synodo secunda Ephesi habita acciderunl, de Flaviano 
et Eulyche, qui ambo scripserunt et 7ce7cpaY|ieva earum rerum 
quae acciderunl et libellos 5 ad summos sacerdotes et ad Leonem 
qui Itomae eral miserunt ; et responsum scripsit eosque 4 adhor- 
talus est ul ea quae gesta erant coram sacerdotibus probarenlur, 

25 et vicariis suis quos de his rebus cum epislulis misit. 

Caput iv oslendit qui fuerint summi sacerdotes post synodum 
primam Ephesi habitant, quae propter Nestorium congregata 
est diebus Theodosii * regis et Caelestini Romae, necnon Cyrilli * p- 106. 
Alexandriae, et lohannis Antiochiae qui postremo advenit, et 

30 luvenalis Hierosolymorum ; quibuscum erant etiam episcopi cxciii, 

qui Nestorii xaBodpeoiv fecerunt, et loco eius Maximum inslitue- 

runt ; et post eum fuit Proclus ; et, post eum, Flavianus ; et 

deinde Anatolius. 

Caput v 5 , epistula Procli viri fidelis ad Armenios, in qua est 

1 Ms. ' Ioviniani '. — * (pavraoiaoT^g. — 3 XCptXXou — * Ms. ' nosqae '. 
— 5 Ms. * iv finjtum est '. 



— 74 — 

explicatio verax et prudentibus utilis ; quae in hoc capite quinto 
bonum iudicavi ut infra litteris consignetur, in memoriam huius 
doctoris Procli summi sacerdotis et in exercitium fratrum. 
Capita quinque finita sunt. 

ITEM CAPUT I 67cojivTjjtaxa septem martyrum qui resuscitati 5 

SUNT DOCET, [QUl] ' IN SPELUNCA MONTIS ANKLAS, IN EPHESO REGIONE 
SITI, INVENTI SUNT 2 . 

Cum mille anni post Romam condilam completi essent, et 
if&vzz mille annorum in ea celebrati essent et bestiae multae 
p. 107. *in theatro 5 occisae essent diebus Philippi regis et filiorum eius, 10 
qui tandem post annos septem regni sui a Decio occisus est qui 
contra christianos persecutionem grandem fecit, cum Olympiade 
257 a regnasset, Carthagine urbe Byzantium Thraces descend it, et 
Ephesum urbem ; et ecclesiae regionis clausae sunt, et dissipali 
fideles ; et sacerdotes fralresque timuerunt, et a conspectu eius 15 
recesserunt. Cum vero Decius Ephesum intrasset, cor eius 
sublevatum est, et aras in medio oppido aedificare incepit. Et, 
cum in ipso paganismo vehemens esset, oppidi primoribus 
mandavit, et populi idolis sacrificabant ; et corpora eorum 
sanguine victimarum polluebat ; et coetus densi ab omni loco in 20 
medio oppido Ephesi cottidie congregabanlur ; el fumus nidoris 
victimarum urbem obscurabat ; et vapor thuris" incendii nidoris 
a medio oppido adscendebat, et muros qui eos cingebant celabat. 
In eadem igitur turba festali tristi, quae ibi in paganismo 
congregata erat, dolor fuit fidelibus, et capita eorum demissa 25 
sunt, dum ob persecutions timorem vultus suos celanl et inge- 
munt. Et die 3° rex subito mandavit ut christiani comprende- 
rentur ; et Piomanos* qui regis mandalum exsequebantur pagani 

1 In ms. excidit. — 2 De Actis Septem Dormientium vide n. ad textum. Guidi 
praeter textum Dionysio adscriptum versiones alias orientates addidit, et uni- 
cuique versionem italicarn adiunxit. Textus Dionysii dictus a Redjan (Acta 
Mart, et Sand., 1, 301) denuo editus est cum variationibus a Wright 
suppletis. Textus syr. alius e cod. Berol. Sachau 321, f. 179 v«, cum versione 
germanica ab Allgeier (Oriens Christ., nova ser., VI, 2 (1916)) vulgatus 
est. Vide etiam bibliographiam. Textus gr. a M. Huber (Beitrag zum 
Siebenschl&ferlegende, 1904-5) editos nonnisi per excepta ab eodem {Die 
Wanderlegende v. d. Siebenschlafern ; Lipsiae, 1910) et a P. Peeters in 
Anal. Boll., XLI, 369 (1923) data novi. — 3 Matpov. — i Sc. « milites'. 



— 75 — 

Iudaeique comitabantur, el fideles a lalebris etrecessibus trahendo 
exlrudebant, eosque Iraclabant, el ad locum ubi coetus ad 
sacrificium cum rege congregali eranl adducebant. Qui autem 
crucialus ac rnorles limebanl, a veritate et celsiludine fidei 

5 lapsi sunt, ct coram omnibus sacrificare adnuerunt; el, cum 
fideles de his audirenl, propler perditionem animae eorum 
dolore adficicbanlur. Qui autem conslanler se gerebanl, * et * p. 108. 
in rupe vcrilalis quae non quatitur animose pro Christo 
slabanl, ' tela ardenlia mali ' ' el crucialus alque angores in 

in corporibus suis quasi in sculis tolerabant, et corpora eorum 
pcrdchanlur, el quasi slercus in faciem lerrae eiciebanlur, el 
membra carnis eorum secabanlur, el in turribus pinnisque 
inurorum susprndebanlur, el capita porro columnis ligneis in_ 
porlis urbis per lolnni cireuilurn adfigchanlur ; axes vero carni- 

l.*i vorae omnimodao super oppidum volilabanlur, eadavera el corpo- 
i-ii in viscera porlanlrs ac comedenles ; el moeror magnus super 
fideles exlensus oral, el adlliclio accrha menli prudenlium infixa 
eral, el lerror ac nielus onirics opprimebal. Knit enim haec 
luclalio mirabilis, el dyoiv (|iii speclanlibus terroris plcnus eral, 

2i) el eeMamen slupendum quo superi inferique obslupueruul. 
Parieles aedilicii querebanlur propter (acinus alrox quod intra 
eos fiebal ; el lecla porro acdilieiorum eiulabanl nun ob vocem 
passionis quae infra se praevalebal se hmniliare cogerenlur. 
IMaleae urbis ob rhrislianos per cos dislraclos adfliclae eranl ; 

25 el lacrimae in oculis praevalebanl, c|iii avium agmina super cada- 
vcribus dileclorum siiorum videbaul ; el uiuri urbis propler sanc- 
lorum corpora quae super eos iacla eranl in eo fuerunt ul caderenl. 
Kl (|iii est moeror vel adfliclio quae hac vehemenlior eral, cum 
fideles alius apud aliimi confugerenl tit ab hominibus immiseri- 

30 cordibus servarenlur, palres libems suos eiurarent, et liberi eliam 

* pal res suos non confilerenlur, amici autem ab amicis suis *p. 109. 
discederenl, et fides quae in Christo est in angustia haberelur, 
el illustres lirmilale agnoscerenlur, el fideles experimento constan- 
liae sicut an rum in fornace, inler cruciatus diversos a persecu- 

35 toribus in/lidos, in hac tenlalione probarenlur? Haec autem sunt 
nomina puerorum qui elTugerunt *. Achillides autem et Diomedes 

1 Eph., VI, 16. — * Haec clausula, quae sensum interrumpit, de marg. 
fortasse irrepsit, sed idem in 14611 legitur. 



L 



— 76 — 

et Eugenius et Slephanus et Probatius et Sabbatius et Cyriacus, 
seplem pueri periti filii primorum urbis, qui fide Filii Dei firmi 
erant et passionem crucis eius in corporibus suis porlabant, cum 
haec cottidie viderent, ingemebant et pasisione npoa&nwv suorum 
contristabantur et nitor vultuum eorum obscuratus atque immu- 5 
talus est ; et ante portam regis vigilia et ieiunio et oratione 
ulebantur, [quoniam] ' mililes [erant] ' et palatini, et inter 
oppidanos principes ac clari. Et tempestale sacrificiorum quae a 
rege et coelibus celebrabanlur ill! fideles lempus surripiebant et 
domum archivorum 2 inlrabant, et proni cadebant et capitibus 10 
suis pulverem iniciebant et ingemebant cum oratione ad Deum, 
ut tempus malum praeleriret. Observaverunt autem sodales 
scholae s eorum, et tempestale sacrificiorum, ubi omnes coram 
110. idolis apparebanl, ingressi invenerunl eos in domo * solos, corpo- 
ribus in pulvere proslralis, et vultibus ad solum demissis, et ob 15 
fletum lacrimarum oculorum luto formato. Et sludiose adpropin- 
quaverunt eosque coram rege iniquo accusaverunt, et dicunt : 
« Auguste rex aeterne, pax maiestatis tuae etiam longinquos 
sacrificio deorum adpropinquare facit ; et en ! propinqui maies- 
tatem tuam spernunt et mandalum tuum contemnunt, et te 20 
decipiunt eo quod religionem christianorum furtim celebrant ; 
et princeps eorum est Achillides e generibus uroxpxwv, et sex 
socii eius filii principum clarorum, et milites huius oppidi ». 
Turn rex infremuit, et misil eosque cbmprehenderunt, et coram 
eo adduxerunt, lacrimis eorum adhuc in oculis permanentlbus et 25 
crine capitis eorum pulvere consperso. Et dixit eis rex : « Quare 
inter sacrificia deorum quae eis offerebamus apud nos non 
commorati eslis, nee vos cum principibus populoque oppida- 
norum vestrorum consociastis ? Sed iam adpropinquate et dis 
sacrificia perficite ». Tunc Achillides respondit et dixit : « Est 30 
Deus occultus cuius caelum et terra plena sunt, cui sacrificia 
confessionis noslrae secreta et aperta offerimus, et cuius essenliae 
tus laudis linguarum nostrarum facimus. Ergo tus fumi polluti 
nos coram idolis non offerimus, et nidore foedo qui coram 
daemonibus offertur spiritus nostros puros et corpora nostra non 35 
inquinamus ». Et, cum rex interrogationum serie cum omnibus 
loqueretur, et confessionem professionis eorum didicisset, man- 

f In ms. excidit ; e ' dion. \ 14641, etgr. addidi. — 2 <£px^- — 3 ox°^- 



// — 



davit et £<bvat eorum sectae sunt ; et dixit : « Quoniam regno 
deorum nostrorum disomies estis, en ! magnificenlia mililiae 
maieslalis noslrae alieni eritis, donee *opporlunilalem habebo et *p. ill. 
inlerrogalionibus verborum vestrorum coram me sagaciler proba- 

5 bimini. Opporlunitalcm vero do vobis ut sapientes fialis et 
vivalis ». Kt eos a conspeclu eius extrusernnl, dnm r collaria ' 
ferrea eis iiiic.iunl \ Kl Decius rex ad alia oppida cxiil, dioionem 
suam visitalurus el atl ui'bein Kpliesiim revci'surus. Kt Acliillidcs 
ei usque socii opporlunilalem liabuenml opeiis iuslitiae perli- 

10 ciendi ; el argenlum alque an rum de domn pairuluin siioruni cepis 
I'unl, el eleeiuosynas seerelo el aperle feeeruut. Kl inler sc nmsu- 
luerunl, el dieunl : « Xosmel a loco liabilalo oppidi separemus, el 
ad monlem eamus; ibique coram Deo eonlinuo apparcniiius cum 
supplicalione absque perlurbalione mundi, ul u)>i rex reverlelur 

15 animose coram eo slemus, el quod Deo plarilum est faciamus ». 
Et boc consilium seplem perfecerunl; et nuinmos ai-gcnli residuos 
marsupio iniecerunl ac secum ceperunl, el ad speluueam adscen- 
derunt quae in monle Anklas est ; el ibi dies aliquot fuerunl 
cum oralione et supplicalione pro salulc vilae suae, et ceteris 

20 fralribus suis fidelibus. Dionysium vero socium suum, c|iii 
aduleseens sapiens ac celer erat, sibi curalorem fecenml. Kl, 
cum vestes suas ox^jiaxt mendici commutasset, argenlum suum 
secum sumebat et ad urbem descendebat, el de eis rebus quae in 
palalio * regis fiebant discebat, et ex argenlo quod apud eum 

25 erat pauperibus eleemosynas dabat, et panis alimentum emebat, 
et ad socios suos adscendebal, eosque de rebus quae in urbe fiebanl 
certiores fecit. Kt dies adfuit, et Decius rex Ephesum ilerum 
advenit, et TCoXiTouivoix; * sacrificare iussit ; et Achilliden et socios 
eius, * de quibus sollicilus erat, perquirebat ; et omnibus fidelibus *p. i if. 

30 qui in urbe remanserant fuit pavor, el a conspectu eius eflugerunt. 
El Diouysius etiam, qui tunc adfuit, pavidns factus est et ab urbe 
efFugil ; et aliquantulum alimenti secum sumpsit, et ad socios 
suos in speluncam rediit, eosque de regis ingressu certiores fecit, 
el eos iussos esse ac quaesitos esse ut cum uoXtxoiiivoig sacrili- 

35 carent. Et, cum audiissent, pavidi facti sunt, et precibus enixis, 
quas Deo faciunl, adsidui erant. Et surrexil Dionysius, et aliquan- 

1 xoXXdpiov. — 2 Gr. £it$pav x& xXoi& x& otStjpa i% xfflv xpaxV)Xa>v auxaiv. — 
3 tcoAoExiov. — * Sic pro itoA.ixEuo(i£vouc. Similiter infra. 



- 78 — 

tulum alimenti quod emerat etattulerat instruxit eisque apposuit; 
et eis supplicabat ut alimentum sumerent et roborati ad 
pugnam tyranni accingerentur. Et vullus suos sustulerunt, atque 
una consederunt cum fletu et passione, et alimentum sumpserunt. 
Vesperis tempestate, dum inter se colloquuntur et sollicitudine 5 
atque aerumna opprimuntur, una sopiti sunt et obdormierunt. 
Et Deus cura sua et praescienlia mortem subito placidam ac 
lenem mandavit, miraculi causa quod fulurum erat ut post 
tempus revelarelur, in spem resurreclionis a morluis, et in lucrum 
(idelium ; et una obierunt, et inscientes requieverUnt, dum 10 
Christum confitentur, et argentum eorum apud eos reposilum 
manet et pariter humi iacent. Mane vero diei rex eos requisivit, 
et in palatio ' quaesili sunt, et per lolum oppidum, el non inventi. 
Et dixit rex primoribus suis : « Discessu horum septem atlules- 
centium multum adfliclatus sum. Putaverunt enim maiestalem 15 
noslram eis iratam esse, propter transgression is eorum prions 
delictum. Et misericordia nostra delictum eorum qui Iransgre- 
diuntur et ad deos converlunlur non recordatur ». Responderunt 
'p. 1 13. primores, * et regi dixerunt : « Propter adulescentes contumaces, 

rex, noli contristari ; quoniam adhuc, ut audivimus, audacia 20 
qua prius utunlur ; et tempus invenerunt, el argentum al(|ue 
aurum in plateis urbis distribuerunt, el ipsi delituerunt ; el ex 
illo tempore nobis non visi sunt. Et, si coram maieslale lua 
requiruntur, parentes eorum adprehendantur, eique nobis noti- 
tiam de eis praebebunt ubi laleant ». Et, cum rex haec audiisset, -5 
furore commotus est, et parentes eorum arcessivit eisque dixit : 
« Ubi sunt hi conlumaces filii vestri, qui in maiestalem noslram 
conlumacia usi sunl el mandatum nostrum contempserunl el 
deos contumelia adfecerunt ? Et, nisi eos adducetis, debelis pro 
audacia eorum mori ». Responderunt parenles eorum, el regi 30 
dicunt : « Maiestatem tuam timendam obsecramus, domine. Nos 
qui mandatum maieslalis tuae non contempsimus, el deorum 
timorem non reliquimus, quare pro conlumacibus morleni 
incurremus, qui argentum aurumque nostrum praedali sunt ac 
distribuerunt ? Et en ! ut audivimus, in spelunca montis Anklas 35 
latent, loco qui ab urbe nostra baud modicum distal. Et 

1 naXaitiov. 



-79- 

miratione utimur utrum vivant an mortui sint his diebus quibus 
nobis non visi sunt ». Turn rex cum intellexisset parentes eorum 
a conspectu suo dimisit ; et meditabatur quidnam fidelibus 
faceret. El consilium iniit quasi a Deo motus esset oris speluncae 

5 illius lapidibus obstruendi, in sepulturam corporum sacrorum ac 
sanctorum ; nee datum est ei corpora quae requieverant movere, 
quae a Deo praescientia eius conservabantur, ut ceterae humani- 
tati nostrae resurreclionis praedicatores fierent. Et dixit rex : « De 
illis conlumacibus mando ut, propterea quod mandata mea 

10 conlempserunt et deos contumelia adfecerunt, *gloriae maiestalis 'p. tu. 
noslrae extranei fiant, neve amplius in mundo videantur, sed 
speluncae os lapidibus integris obstruatur, et vita eorum crucielur, 
et inter miseriam moriantur in carcere aeterno » ; cum putaret 
rex et oppidum universum hos pueros in carcere suo vivere. 

15 Athenodorus vero et Rabhnos (?) ' regis eunucbi \ qui christiani 
erant, et ob regis timorem se celabant, inter se consuluerunt, et 
dicunt : « Confessionem horum fidelium fratrum nostrorum in 
tabulis plumbeis scribamus, et tabulae in theca aenea reponantur, 
et inter lapides in ore ipsius speluncae deposita sigilletur, ut casu 

20 forlasse Deus ante adventum suum aliquid mandet eo quod 
spelunca aperietur, et corpora horum sacrorum ob testimonium 
in tabulis scriplum honorentur ». Et, cum haec perfecissent, 
spelunca obstructa est. Mortuus est autem et rex Decius post 
annum unum et menses tres, cum filio suo apud Berula 1 occisus ; 

25 et regnavit post eum Gallus et Olusianus, ut chronicon refert ; 
et factum miraculi futuri usque ad annum 38 um ipsius regni 
Theodosii regis r filii Arcadii *, et Olympiadem 34 am , post annos 
centum nonaginta 5 plus minus, produclum ac conservatum est. 
Anno 38° regni Theodosii quaestio vitae mortuorum a disputato- 

30 ribus el doctoribus sedulo agilabatur, cum hi a libris Origenis de 

corruptione corporis * dicerent elementa eius quando dissoluta *p. lis. 
essent cum ceteris parlibus uniuscuiusque elementorum magno- 
rum e quibus composita essent commixta esse, nee surgere 
cot-pus alque iterum ex eisdem elementis coniungi ita ut corpus 

35 uniuscuiusque nostri in prototypo eius in resuscitatione agnos- 

1 Gr. Bappoc, OiapPoj, Tooftvog ; 'Dion', 14641 * Warbos * ; Mich. 'Douinus' ; 
Cod. Berol. « 'rbxws ». — * Litt. * fideles ' ; gr. xooPucouXipioi x. morof ; cf. HI, 
iv. — 8 Sc. Abrytum. — * Ms. ' post A ' ; cf. p. 73, 1. 12. — 8 Ms. 4 20' ; cf. 
p. 73, 1. il. 



— 80- 

catur, sed speciem solam spiritaliter, sicut mutationem in monte 
speciei Domini nostri Iesu Ghristi et Mosis et Eliae qui tribus 
discipulis apparuerunt, et alii verba sua et a propheta Ezechiele 
comprobarent ac confirmarent qui de vita mortuorum scripsit ', 
et a Resurrectione Christi Dei nostri, primogeniti e mortuis *, 5 
qui corpus suum Tliomae ostenderit idque tetigerit et dixerit : 
« Vide et cognosce me esse; et spiritus carnem et ossa non 
habet, ut vides et tangis me habere » 3 , itemque ab apostolo qui 
de semine ad Corinthios scribat corrumpi in terra moriens, et 
ipsum vivere et surgere \ itemque a scriptis Methodii episcopi 10 
Olympi \ et Eustathii Antiochiae, et Epiphanii Cypri. Et dubitabat 
rex et conturbababur verbis disputationis quae alia alia inseque- 
bantur. Et turn Deus misericors, qui non vult quenquam a via 
veritatis perire °, mentibus aegri medicinam praebere quaesivit, et 
resurrectione dormientium qui ad hoc tempus, praescientia eius, 15 
conservabantur vitae promissionem revelare, et lucem in filios 
ecclesiae coruscare facere, et in Theodosium regem consolalionem. 
Et subito Deus in mentem Adolii 7 (?) illius vo[jly)<; domini quae 
p. 116. speluncam continebat in qua confessores *obierant imposuit ut 
pecori suo septum ibi studiose aedificaret ; et servi operariique 20 
diem ac duo ibi laborabant, et lapides ex ore aliorum sepul- 
crorum revolvebant, et ex ore speluncae illius in aedificalionem 
septi. Et nocte diei secundi, cum oslii speluncae os perruptum 
atque apertum esset, Deus vivificator dormienlibus, qui in ea 
inclusi erant, septem adulescentibus, vitam inspiravit atque 25 
instillavit ; et gaudio et nitore upoawTcwv suorum se erexerunt 
et consederunt, et sicut mane omnis diei alius alium salutabant, 
cum nota mortuorum in eis non appareret ; vestes enim 
eorum in corporibus eorum ita erant ut quando obdormierunt 
amicti erant \ et corpus et caro personae eorum nitida erat ac 30 
firma, [et] 9 quasi a vespere ad mane dormissent et experrecti 
essent putabant, et cura ac sollicitudo vesperis in eis vigilabat, 
cum Decium regem de eis cogitare censebant. El tristitia ac fletu 
alius alium intuiti sunt ; et Dionysio curatori suo dixerunl ut de 

1 Ez., xxxvn, 12. — 2 Col., i, 8. — 3 Luc, xxiv, 39. — * 1 Cor., xv, 
36-38. — 5 Ms. * Olyinpiae ' ; cf. p. 10, 1. 9. - c Cf. 11 Petr., hi, 9. — 7 Ms. 
4 (H)elladii ' ; gr. et cet. text. syrr. ut supra. — 8 Ita sensus ; vide not. ad 
textutn.. — 9 ln ins. excidit ; e ' Diox. ' et 14641 addidi. 



-8i - 

eis rebus quae in urbe heri accidissent eos certiores i'aceret ; 
eisque rettulit. Et respondit Achillides, et dixit eis : « Fratres, 
omnes coram ()7]|iaTt Christi staturi sumus ; sed ne hominum 
mortalium iudicium tremamus, neve (idem quae nobis est in 

5 Filio Dei eiuremus ». Et curatori suo dixerunt: « lam hora est 
ut alimentum nobis in tempus debitum compares ; et ad urbem 
vade in robore Domini nostri ; et simul de eis rebus quae a Decio 
de nobis mandantur inquire, * et cito veni quod esurimus ; *p. 117. 
quod parvum fuit alimentum quod nobis attulisti, nee nobis 

10 vespere suffecit ». Et mane diei, dum subobscarum est, curator 
spelunca exiit, et in manu sua argentum erat ab impressione 
monetae ' ante ducentos annos facta ; et, cum lapides vidisset 
depositos, miratus est, neque in animum induxit quid ei acci- 
disset. Et de monte descendit et per invia iter faciebat, ne quis 

15 eum agnosceret. Et, cum ad portam urbis pervenisset, oculos 
sublevavit et vidit, et en ! signum crucis super ea infixum erat 
et attonitus est ; et furtive respiciebat idque silenter intuebatur. 
Et reputavit, et ad aliam portam circumiit; et ita vidit et 
obstupuit. Et totam urbem extrinsecus ambivit, et insigne 

20 crucis portis eius impositum invenit ; et urbs in oculis eius 
transformata erat, aedificiis diversis quae ei nunquam visa erant. 
Et progrediebatur et mirabatur ; et mentem suam colligebat, et 
corpus suum tangebat, dum dicit : « Fortasse somnium est ; quod 
en ! heri kisigne crucis secreto abscondebatur, et hodie ante 

25 oculos hominum rca^Tjata apparet ». Et, cum per plateam 
transiret, multos audiebat qui, cum inter se colloquerentur, in 
nomine Christi iurabant ; et dicebat : « Quidnam est hoc ? Nescio. 
Fortasse non est Ephesus quod en ! aedificiis suis et consuetu- 
dinibus etiam transformata est ; et aliam urbem non cognovi nobis 

30 propinquam. » Et virum quendam rogavit, et dixit ei : « Huic 
urbi quomodo nomen se habet? » Et dixit :« Ephesus ». Et 
putavit aliquid sibi accidisse, et se mente errasse et desipuisse ; 
et in animo habuit statim exire et sociis suis narrare. Et, dum 
exire festinat, eis qui panem vendebant (t/jhmlti mendici adpro- 

35 pinquavit, et argentum extraxit, eisque dedit; * idque contemplati * p. H8. 
sunt, et viderunt monetam f esse antiquam ; idque ab alio ad 

SYR. — C — V. 6 



— 82 — 

alium transtulerunt, dum susurrant et dicunt : « Hie vir ' 
thesaurum invenit, qui a multis annis absconditus erat ». Is vero 
eos de se susurrantes seque contemplantes intuebatur, et ob 
timorem suum contremiscebat ; putavit enim eos eum agnovisse 
et ad domum regis Decii eum adducere velle, quia vultui eius 5 
etiam adpropinquabant eumque intuebantur. Et tremefactus dixit 
eis : « Argentum vobis datum est nee panem quaero accipere ». 
Et manus ei iniecerunt eumque adprehenderunt, et eum roga- 
verunt : « Unde es ? Thesaurus enim regum priscorum a te 
inventus est. Sed bstende nobis et tibi participes simus ; et de te 10 
celabimus, ita ut te in iudicium mortis non tradamus ». Is vero 
anima sua obstupuit, et dixit : « Et id etiam quod non timebam 
mihi in terrorem additum est ». Dicunt ei illi homines : « Intellege 
thesaurum non absconditum remansurum, o adulescens ». Et 
conturbatus est, nee scivit quid eis diceret. Et pallium eius 15 
prehenderunt, et cervici eius circumiecerunt. Et, dum eum 
trahunt, fama per oppidum cucurrit : « Quidam hie captus est 
qui thesaurum invenit ». Et multitudines se efluderunt, et ad 
eum venerunt ; et vultum eius intuebantur, et dicunt : « Hie 
adulescens extraneus est, neque a nobis unquam visus est ». Et 20 
is putabat se parentes et cognationem J in urbe habere, et velut 
insanus hunc et ilium intuebatur, dum sibi fingit se familiarium 
suorum aliquem visurum et non est. Et fama ad episcopum 
divulgata est et AvButcoctov, qui casu apud eum fuit secundum 
voluntatem Dei qui eos convenire fecit, ut thesaurus vitae 25 
mortuorum ceteris populis per eos revelaretur; et mandaverunt 
*P- ^9. ambo ut * adulescentem ilium et argentum caute adducerent. Et, 
dum eum ducunt, hue et illuc spectabat, eumque ut insanum 
irridebant. Is vero censuit eos eum ad regem Decium perducere. 
Et, cum ad ecclesiam pervenisset, r summus sacerdos et dcvBuroxxo; 30 
amentum de manu eius ceperunt, idque mirati sunt ' ; et dixerunt 
ei : « Ubi est thesaurus unde argentum manibus tuis tenes ? » 
Et dixit adulescens : « Thesaurum nunquam inveni, ut vos de 
me putatis, sed a nummis huius oppidi est argentum ; et quid 
menti meae accident nescio ». Et dixit 4v0utoztos : « Unde es et 35 

1 Mich, (qui hunc locum e Zach. citat) « puer '. — ! fivo$. — 3 Mich. 
* stupor eum occupavit, et factus est ut surdus. Oravit vero et summits 
sacerdos ' (sic). 



— 83 — 

cuius filius ? Et quis te cognovit ? Veniat testificetur de te ». Et 
dixit [« De Epheso sum » ; et dixit] ' nomen parentum suoruih ; 
nee quisquam eos cognoverat neque eum. Et dicit 4v867caia; : 
« Mendax es, nee Veritas tibi inest ». Is autem stabat caputque 

5 demittebat, et tacebat. Et dicunt, « Insanus est ». Alii autem 
dicebant « Ipse se pueriliter gerit ut ab dtv&ptyjs evadat ». Et 
dixit dtv8u7caxoc; : « Quomodo te aestimabimus, insane ? Aut 
quomodo tibi credemus 1 quod en ! impressio et moneta ? et 
inscriptio quae in argenlo est ducentos annos excedit, a tempore 

10 Decii regis, nee monetae 2 temporum nostrorum quae accipituf 
ac datur similis est. Et vis tu adulescens nos senes sapientesque 
Ephesi decipere ? Ergo mando ut vinculis tradaris, donee confite- 
beris ubi sit thesaurus quem invenisti. » Turn Dionysius pronus 
cecidit, et dixit : « Unum quod vos rogo dicite mihi, et 

15 omne quod in corde meo est vobis revelabo. Decius rex qui in 
hac urbe erat ubi est ? » Et dixit ei episcopus : « Non est 
hodie rex in terra cui nomen Decius, nisi * unus qui ante * p. 120. 
ducentos annos plus minus mortuus est ». Et pronus iacens 
dixit : « Ergo, domine, me vertigines tenent, et sermo meus a 

20 nullo homine credetur. Surgite, mecum venite, et socios meos 
vobis ostendam qui in spelunca sunt montis Anklas ; et ab eis 
discetis nos a tempore Decii regis qui hue ingressus est iam 
multos dies ibi fuisse. An vero haec urbs Ephesus sit nescio »'. 
Et percepit episcopus novam esse revelationem quam Deus in 

25 mundo oslendisset ; et cum dtvBuTcdtTip et nobilibus et primoribus 
oppidi et multiludine festinavit, et iumentis insederunt, et cum 
adulescenle ad speluncam pervenerunt. Et, dum per ostium 
ingrediuntur, a parte meridiana eius thecam aeneam sigillatam 
invenerunt, eamque aperuit et tabulas ex ea extraxit, et legit : 

30 « A conspectu Decii regis persecutoris hi adulescentes fugerunt, 
et in hac spelunca inclusi sunt, Achillides, Dionysius, Eugenius, 
Stephanus, Probatius, Sabbatius, Cyriacus ». Et, cum scripturas 
legissent, mirati sunt, et Deum laudaverunl et alta voce ei gratias 
egerunt. Et ingressi invenerunt illos confessores nitore sedentes, 

35 et itp6aii>TOx eorum luci similia, et ceciderunt eosque humi 
adoraverunt ; et didicerunt etiam a sermone eorum vivo de 

1 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — * (lov^ta. 



-84- 

omnibus rebus quae acciderant. Et continuo litterae ad regem 
missae sunt quae haec omnia quae supra scripta sunt ordine 
indicabant. Et studio commotus est dum Deum laudat ipse et 
summi sacerdotes et primores, et cito Ephesum pervenerunt, et 
urbs ei obviam exiit, et x^P a C episcopus et primores, et ad 5 
speluncam venerunt ; et confessores obviam regi alacriter prodie- 

p. 121. runt et *eo valde gavisi sunt. Et rex intravit, et pronus ante 
pedes eorum cecidit, eosque amplexus est, et in cervicibus eorum 
flevit, et coram eis humi consedil ; eosque intuebatur, et loque- 
batur et Deum laudabat et dicebat : « Faciem vestram intueor 10 
ut regem Christum, ubi Lazarum vocavit et sepulcro exiit. Et 
mente mea iam audio ac video adventum gloriae eius, cum 
mortui ei obviam sepulcris exibunt, ut nictus oculi, cornu quod 
per archangelum de caelo sonabit ' absque mora ». Et dixit 
Achillides regi : « Ergo in pace permane hac ipsa perfectione 15 
fidei tuae ; et Christus lesus Filius Dei maiestalem tuam a 
perturbationibus mali custodiet. Verumtamen noveris propter te 
Dominum nostrum nos a pulvere excitasse ante diem magnum 
resuscitationis, nos qui ut infans eramus qui in ventre malris sui 
quiescit, neque honorem aul contumeliam senlit, aut vivos aut 20 
mortuos. Ita nos etiam silebamus et quiescebamus ut dormientes 
vita carentes ». Et postquam haec dixit, rege ac nobilibus eos 
in'uentibus, sopiti sunt omnes et obdormierunt, et capita sua 
ere fulserunt, et spiritum suum tradiderunt, mandato Dei. 
rex super eos cum fletu stetit, et vestitum suum regium super 25 
eos stravit, et seplem thecas aureas corporibus eorum fieri iussil. 
Et eadem nocte ei in somnio apparuerunt eique dixerunt : « E 
pulvere corpora nostra resuscitata sunt, neque e magnificentia 
auri. Igitur in eodem loco super pulvere nos relinque in spelunca; 
quoniam Deus nos iterum ab eo suscitabit ». Turn rex mandavil, 30 

p. 122. et tesseras aureas ibi infra eos fecit, * eosque ibi reliquit, ad 
hunc diem, templo magno super ipsam speluncam in honorem 
aedificato, et domo in qua preces et officium super corpora 
eorum fierent. Et in concilio episcoporum factum est festum 
magnum in memoriam eorum, et eleemosyna magna pauperibus 35 
regionis a rege data est ; et sacerdotes qui vincti erant liberati 

1 1 Cor., xv, 22. 



— 85 — 

sunt, et alii profiler causam transgressionis. Kt cum gaudio regem 
Constant if lopolim comitatl sunl, dum Peum laudant eique bene- 
dicunt. Amen el amen ! 

CAPUT II l)K IIAKKKSJ EUTYCHIS PRKSBYTKRI ET xaSatplaeti); KIDS. 

5 Eutyches presbyter quidam et archimandrita ex eis qui 
Constantinopoli habitabant inclusus diebus Theodosii regis ', hie 
visiiabalur cum quasi propter verecundiam et Dei timorem mulli 
<|tii in ipsa urb«' aderant ad eum convenirenl, el praesertim 
mililes 2 palalii * doclrinae amanles ; quoniam illo tempore 

10 Nestorius qui ex pulsus erat ob foeditalem doclrinae iusle vilu- 
perabalur ; qui de incorporalione Dei Yerbi sordide opinabalur 
ac docebal, <'t duas naturas post uninncm separatim intellegehal 
in Christ o Deo noslro, et prioritalem infantis qui in Virgine 
conceplus ac furiiialus est opinabalur, el hunc lesum el Christum 

15 vocabat, et Deum Verbum poslea in eum supervenisse pulabat, 
propemodum ul Paul us Samosatensis, el ut doctrina Diodori et 
adseclarum eius, cui sludebal ac consentiebal et quam diligebal ; 
semper Virginein aulem sanctam Mariani slalim Deiparam vocare 
recusabal, ul dm- 1 ores veri qui ante eum erant, Alhanasius el 

20 Gregorius, el Pasilius et lulius * el ceteri, sed et eos reprehen- 'p. 123. 
debat, ul epistula leslificalur (juam ab Oasi ad clericos et cives 
scripsil*. Idcoquc, cum mulli doctrina eius offensi essent, et 
synod us etiam Kphesi congregata esset cxcui centum nonaginta 
liiuin 3 episeopuriuti, et doclrinam eius scrulata esset, eumque 

25 secundum onlinem canonum ecclesiae ler vocasset ut defensionem 
facerel et iuU'rprelaliones suas reprehenderet, et lesum Deum 
Verbum qui iiicarnatus est imam hypostasin ac naluram sicul 
doctores sanctae ecclesiae probate docenlconlileretur, et noluissel, 
ut Socrates eliam haec breviler de eo scribit B , Tzenpa^iva aulem 

:mi fuse, et ob banc vamam xaBaLpea^eius facta essel diebus Caelestini 
el Cyrilli el In vena lis priusqiiam adveniret lohannes Antiochiae 
et episcopi qui cum eo craw/ qui cunctati sunl, tempore nimirum 
fere quod praescus erat, cum Eutyches unam naturam in Christo 
confirmare vellel, veritatem corporis a Virgine orti, quod Deus 

1 Ita clausula iiicompleta relicta est. — * Sensu civili. — - 1 naXotiiov. — 
' (X Rev. de I'Or. chr., XV, 275. — ? Ita num. in textu iteratus est. — 8 Socr., 
VII, xxxiv. 



-86 — 

Verbum in ea et ab ea adsumpsil, repudiabat, et colloquio 
suo cum eis qui ad eum commeabant hie Eutyches dogma ' 
haud accuratum adfirmabal, cum haud exercilatus esset, sed ut 
aera * qui venti vi corpus induat et imber vel nix fiat, vel ut 
aquam quae aere * sicco glacies fiat mullos docebat [fuisse] \ 5 
Et, cum fama doctrinae eius foedae pervulgata esset, ab Eusebio 

• p. 124. episcopo Dorylaei qui * in urbe adfuit investigate est, et Flavianum 

summum sacerdotem de ea cerliorem fecit et scriplum el dedit. 
Et ab episcopis xxxi qui ibi adfuerunt, et archi mandril is xxn 
ter vocatus est ut veniret et de opinionibus suis defensionem 10 
faceret, easque retractaret, el scriptum verae ronfessionis daret. 
Et primo quidem noluit, dum modo dicit se regula obstriclum 
esse ut in inclusione in saeculum sit, et nums se aegrotare 
et tussi dolere, et senem esse, cum rnilitum palalii K familiarium 
suorum auxilio confideret. Et rex de his rebus didicil. Poslremo 15 
auleni, cum decretum esset ut xaOaipeais eius fieret, coactus est 
et ad concilium episcoporum pervenit ; et voluntatis suae perfec- 
tione opiniones suas non retraclavil, sed dicere solebal : « lit 
duas naturas in Christo doeetis, ila dico ». Et en ! haec omnia 
diserte apud Tzenpaypiva. eius synodi fuso sermone ordine scripta 20 
sunt. Et ut nos sermonem non producamus, sed paucis verbis 
multa comprehendamus, ut dixit sapiens \ ea ilerum separalim 
narrare eaque hie scribere supersedemus. Facta est ergo xa8atpeoi; 
eius. Et inquisitiones contra eum faclae, et SiaXaXiai, et praesertim 
in eis rebus quae [ab] 6 Eusebio Dorylaei cum eo dicebanlur, 25 
daas naturas post unionem diserte docebant, paene ut in Meslorii 
doctrina ; et 5iaXaXt& Flaviani eadem opinabalur. El, cum 
Eutyches Flavianum et Eusebium et socios eorum qui eum gradu 

* p. 125. summoverunt declinasset, libellos 7 * Romam misit, ad Leonem 

summum sacerdotem eius urbis, dum obsecrat ut de eo gesta 30 
in alia synodo explorentur, [et] 6 responsum accepil. El, cum 
Flavianus et socii eius audissent, ipsi quoque scripserunt, el 
TteTtpayiiiva de Eutyche ad Leonem miserunt ; et is fecit epistulam 
ad Flavianum quae vocatur Tomus, in qua sunt capila multa 
quae a doctoribus dogmaticis 8 vituperantur, quae illo tempore 35 

1 &6Y(ia. — * otyp. — 3 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — * raxXcittov. — 
s Sir., xxxv, 8. In textu syr. a Lagarde edito non invenitur. — 6 In ins. 
excidit. — 7 Xfp*XXoi. — 8 SoyiiaTtxdg. 



— 87 — 

a Dioscoro eisque qui cum eo erant reprehensa sunt, et rursus 
a Timolheo magno eius successore, et operibus multis aliorum, 
quae hie rursus citare et scribere praetermittimus. 

CAPUT III BREVITER DE SYNODO SECUNDA EPHES1 HABITA INDICAT, 
5 PROPTER FLAVIANUM SUMMUM SACERDOTEM ET EUTYCHEM MONACHUM. 

Congregate est ergo synodus propter Flavianum et Eutychem 
secunda Ephesi, praesenlibus eis qui vicarii Leonis cum epistula 
eius niissi sunt ; et ad earn convenerunt clxxxviii episcopi, 
quorum principes, duces eorum, sunt Dioscorus Alexandriae, et 

10 luvenalis Hierosolymorum, et Domnus Antiochae ; et nenpaypha. 
de Eutyche quae Constantinopoli facta sunt explorata sunt, et 
relegatus est Flavian us et Eusebius. Et clamor ab episcopis ibi 
collectis factus est, et anathematizaverunt quicunque dicat duas 
naturas in Christo post unionem. Et facta est porro ibi quaestio 

t5 de.eis rebus quas scripsit Theodoretus * Cyrrhi in reprehensionem * p. 126. 
duodecim xe<paXauov quae fecit Cyrillus contra Nestorium, qui 
antea eiectus est, et de epistula Hibha Edessae, quam ad Mari 
Persam scipsit de Cyrillo et propter Nestorium, et de eis rebus 
quas in interpretationibus suis de lesu Christo et Maria dixit, ut 

20 eius ipsius diaconi accusatores eius testificati sunt. Et Iohannes 
urbis Ge$os ' etiam et socii eius et alii gradu summoti sunt: 
Eutyches vero archimandrita receptus est quoniam Ephesi libellos* 
paenitentiae synodo ibi habitae fecit, et fidem veram confessus 
est. Fecit autem synodus Constantinopoli pro Flaviano Anatolium 

25 et dissoluta est. 

CAPUT IV quod ocaxaoraotv summorum sacerdotum indicat a 

SYNODO PRIMA EPHESI HABITA DONEC TlIEODOSIUS REX MORTUUS 

EST DIEBUS VALENTINI, EIQUE SUCCESSIT MaRCIANUS, QUI SYNODUM 

ClIALCEDONIS BlTHYNIAE CONGREGAVIT ANNO 764 ALEXANDRI GrAE- 

30 CORUM. 

Quoniam vero xaxaoraaiv summorum sacerdotum a synodo 
prima Ephesi habila donee Theodosius mortuus est operi nostro 
consentanteum est narrare, sunt hi. Romae, post Caelestinum, 
factus est Leo annos xxi et dies insuper xliii. Et Alexandriae, 

1 Sc. Aegearum ; vide n. ad IX, xxi. — * XCfisXXoi. 






post Cyrillum, Dioscorus annos vm et menses m. Et Constanti- 
nopoli Maximus annos 11 et menses n ; et, post eum, Proclus, 
annos u et menses 11 ; et, post eum, Flavianus annos vi ; et, post 
eum, Anatolius, annos vm. Antiochiae, post Iohannem, Domnus ; 
et, post eum, Maximus. Et Hierosolymis, luvenalis, annos xxxvi, 5 
* p. 127. * qui idem tribus synodis adfuit ; quoniam tempus annorum eius 
productum est. 

CAPUT V IN QUO EST EPISTULA PROCLI SUMMI SACERDOTIS IPSIUS 
CONSTANTINOPOLIS AD ArMENIOS, [QUAE] ' PRAESTANTISSIMA EST ET 
VIRI FIDEM INDICAT. Et IN MEMORIAM [EIUS] ' EAM HIC EXSCRIPSIMUS 10 
IN UTILITATEM FRATRUM NOSTRORUM F1DELIUM*. 

Epistula Procli. 
Mysterium fidei verae, dilecti mei, dilectio est et confessio 
pura dubitalionis expers Trinitatis aequalis quae non dividitur 
neque additamentum accipit, et mens firma quae fide sua 15 
ergo Deum nullo paclo variattir, fide quam non in tabulis 
lapideis ut in typo ' tenemus, sed in tabulis cordium nostrorum * 
quasi mysterio portamus, tabulis quae cruci adfixae sunt, et 
aspersione sanguinis Dei exscriptae. Nee credere tantum nos 
oportet, sed etiam virtutes currendo insequi, et mores fide 20 
dignos. Virtus enim omnibus eligenda est, praesertim eis quorum 
animae pulcritudo vita odibili libidinum haud eorrupta est. 
Species enim virtutis multae sunt. Etiam pagani enim errOre 
suffocati et intellectu gubernatore spoliati de virtute scripserunt, 
"p. 128. sed in eis rebus quas doctrina sua scripserunt * naluram appa- 25 
rentem ac continenter fluentem solam tetigerunt ; a perceptione 
autem vera et a virtute recta aut temporis spatio oculis 
hebetes facti sunt aut errore caecati \ Dicunt enim illi doctrina 
sua quattuor esse virtutis species, hoc est, iustitiam et temperan- 
tiam et sapientiam et fortitudinem ; quae, etsi pulcra esse 30 
videntur, infra tamen gradiuntur, et in terra sunt. Dicunt enim 

1 In ms. excidit. — * Haec ep. graece in P. Gr.. LXV, 856, et latine in P. 
Lot., LXVII, 409, legi potest. Textus syr. eiusdem vers, in Add. 14557, 
f. 161 v«, unde a Bedjan (Le litre d'Heraclide, p. 596; Parish's, 1910) editus 
est, et alius vers, in Add. 12156, f. 63 r<>, exstat. Usque ad ' dignos ' (1. 21) 
noster textus cum his nihil commune habet, et inde ad ' caecati ' (I. 28) 
valde ab eis discrepat. — 3 vhw>$. — * II Cor., Hi, 3. — 5 Sic clausula in syr, 
constructa est. 



— 89- 

forlitudinem cerlamen esse cum natura dura, et temperantiam 
victoriam de passionibus, et sapientiam regimen illustre urbium, 
et iustitiam divisionem rectam. Mundum quasi v6|Mp ordinaverunt 
et const ituerunt, et iniuriam ab utraque parte cohibuerunt. Quod 

5 vero hoc visibili praestantius et.altius est non intellexerunt, nee 
describere etiam potuerunt ; sed caecitate mentis suae ipsi 
virtutem constrinxerunt, eamque in hoc quod videtur tantum 
incluserunt. Christiani 1 vero quorum oculi cordium fide eorum 
illuminati sunt, quorum magister ac doctor est beatus Paulus, 

10 virtutem dixerunt esse id quod ad Deum elevet, et quae in terra 
sunt ordinatim regat. Hie igitur ipse in omnibus rebus beatus 
Paulus multas aestimavit esse virtulis species 1 , de tribus autem 
illis praecipue proclamavit, quae sunt fides et spes et dilectio\ 
Fides enim id quod natura humana altius est hominibus dat, 

15 * eumque qui corporis natura passionibus abundante adhuc *p. 129. 
indutus est spiritalibus commiscet. Eius enim quod angeli et 
potestates spiritales propter magniludinem eius nescierunt fides 
scientiam dedit hominibus, qui humi ambulant, et in pulvere 
volutanlur, et regni throno * eos adpropinquare facit, eosque de 

20 ilia natura quae initio ac fine caret, et radio e se emisso tene- 
brarum caliginem anima expellit, et, postquam cunctam obscuri- 
tatem ac densitatem de corde abstersit, tunc id quod invisibilitate 
sua comprehenditur, itemque incomprehensibilitate sua videtur 
perspicue videndum praebet certiores facit. Spes vero non ut 

25 in soinnio, potest aliquis dicere, sed fortiter ex hoc tempore quae 
futura sunt ostendit, et quod futurum est sine dubio in mente 
confirmat quasi videretur, et, ut dicere licet, quod aliquis 
exspectat ante oculos eius depingit. Spes enim omni impedimento 
altior est, et quod exspectatur ei qui id exspectat sine obstaculo 

30 adpropinquare facit. Dilectio autem omnium mysteriorum nostro- 
rum principium est. Ipsa enim Deo Verbo suasit ut, dum semper 
in terra est, et omnibus propinquus est et cum omnibus est, 
eoque et caelum etiam et terra plena sunt, incorporaretur et per 
corpus veniret ; r et, dum Deus est, homo etiam factus est. Quod 

35 suum est propter se conservavit, et nobis similis propter nos 
factus est. s Ambae igitur altera alteri congruunt; fides enim 

1 Gr. lat. et 12156 om. — » Gal., v, 22, 23. — 3 I Cor., xm, 13. — 
♦ 9pivoc- — * Cet. textus om. 



-90 — 

dilectionis speculum est, et dilectio eliam fidei perfect io esl. 
Credimus igitur Deum Verbum sine mutatione incorporalum esse, 
et iuste credimus. Hoc enim salutis nostrae fundamentum est 1 ; nee 

•p. 130. natura eius * mutationem accipitnequein Trinitate additamenlum 
facit. r Etenim ita etiam credimus. 2 Omnis igitur christianus qui 5 
fide et spe et dilectione non dives est, non est id quod nominalur, 
sed, elsi videatur corpus suum subiecisse et animae suae passio- 
nibus liberatus esse, coronam vicloriae non meretur ; quoniam 
ox^M-a visibile virtutis conservavit, victorum autem coronatori 
non adpropinquavit, qui fide et spe et dilectione pro virtute 10 
fortiter luctati sunt. Fides igitur secundum id quod diximus 
omnium rerum bonarum principium est. Sine fraude igitur 
conservetur, neve earn falsitate cogitationum humanarum inquine- 
mus, neve vocibus lurbantibus confundamus, neve etiam inter- 
pretatione eorum qui sapientes esse videntur ; r quoniam fides non 15 
interpretatur — fides mysterium est. 2 Maneat igitur intra termi- 
num evangelii aposlolorum, neve quis interpretatione sua cum fide 
luctari audeat qua salvatus est, quamque per lilteras linguae 
suae in baptismo confessus est. Fidei enim altitudo omnem 
impetum et impudentiam et audaciam repellit, non solum 20 
hominum, sed etiam omnem naturam spiritalem. Et bealus 
Paulus testificalur eo quod clamat : « Si nos aut angelus de 
caelo vobis praedicabit praeter quod recepistis anathema sit » 3 . 
Ministrandi enim causa statutus est angelus, non doctrinae 
proclamandae ; et ei qui in eo quod mandatum est non perslat, 25 
sed id quod natura eius altius est tentat poenam adfert ; sed, 
etsi naturae suae allitudinem ostendat, proclamations eius novitas 
ne accipiatur. Quod igitur accepimus sine dormitione custodiamus, 

•p. 131. et * fidei nostrae luce oculus animae nostrae semper aperlus sit. 

Quid enim nisi hoc de Scriptura divina accepimus, Deum verbo 30 
suo mundum e nihilo creasse, et creaturam quae non esset ad 
essentiam produxisse, et r imagine sua ac similitudine hominem 
fecisse, eumque * naturae v6|i<p honorasse, et libertati porro 
mandatum dedisse, eique utilitatem eius ostendisse ut eleclione 
boni malum fugeret ; et inclinationem hominis ad malum 35 

1 Gr. add. &XX& x. dyaitffifiEv xdv di'^fiSg ?7) v x °u 806X00 (topqptjv XafJdvxa ; 
ita lat. et syrr. — * Cet. om. — J Gal.. I, 8. — ' Gr. xd Xofixiv £fflov ; ita 
lat. et 12156 ; 14557 ' hominem '. 



— 91 — 

voluntale effeclam inobedientem Paradiso expulisse ; nernon per 
patres ei patriarchas et per v6(iou; et indices et prophetas 
Opificem nostrum naturam nostram instruxisse ul peccato absti- 
neret, et bonum curaret et exerceret ; postremo autem, cum 

5 peccalum voluntate nostra in nos regnasset, quoniam v6jxo; 
naturae corruptus esset, et v6|io<; scriptus contemptus esset, et 
prophetae ut homines de actibus monuissent, sed corporis nostri 
humanitatem e profunditate malorum non sustulissent, ipsum 
Deuni Verbum, qui sine initio ac sine fine sit, et incomprehen- 

10 sibilis, et invisibilis, et omnipotens, Deum Verbum venisse et 
incorporalumesse — valebat enim quod voluit fieri ? Incorpoi atus 
est igilur r Deus Verbum, qui unus est e Trinitate '. lncorporatus 
est autem quod voluit ; et e Virgine natus est quod se revera 
hominem factum esse ubique ostendere voluit. Non enim dixit 

15 evangelisla eum hominem perfectum intrasse, sed de naturae 
initio dixit eum carnem factum esse J , et ad nativitatis principium 
recti rrisse. Quemadmodum enim homo qui naturaliter nascitur 
* perfeclione actionis completus non statim procedit, sed ipsum * p. 132. 
semen naturae primo corpus fit, et postea gradatim post multum 

20 tempus vim passionum adsumit, et totius actionis, ita Deus 
Verbum ad ipsum initium ac radicem nativitatis recurrit. Deus 
igitur. Verbum homo perfcctus factus est, ea ratione ut naturam 
immutabilem miraculo quod eflecit, quod in cor nunquam 
adscendit, non imminuerit. Sed haec fide discimus, neque 

25 inquisitione comprehendimus. Et homo factus tot urn genus 3 
hoininum corpore suo salvum fecit, el peccati debitum persolvit, 
eo quod ut homo pro omnibus mortuus est ; eum autem qui 
malum mortis dominium tenebat, qui est Satanas*, ut Deus mali 
osor destruxit. N6p,ou vero r possibilitatem ostendit 5 eo quod 

30 omnem iustitiam complevit 6 , et naturae nostrae pulcriludinem 
eius pristinam dedit, et eo quod homo factus est naturam terra 
ortam honoravit, r seque eius formatorem esse ostendit 7 . Unus 
igitur est Filius. Trinitatem enim quae in una essentia est ado- 
ramus, el quartum in hunc numerum non introducimus ; sed 

35 unus est Filius qui a Patre suo genitus est, sine initio r et sine 

1 Cet. om. — 2 1oh., i, U. — s t4voc. — A Hebr., u, ti. — s Lat. 'quod 
erat impossibile fecit esse possibile ' (Rom., vm, 3). — 6 Matth., hi, 15. — 
7 14557 ' cuius formator est '. Cet. similem sensum dant. 



— 92 - 

fine \ per quern saecula facta esse * eredimus, qui ex ilia radice 
est, qui sine fluxu e Patre suo emieuit *, Deus ' Verbiiui qui 
sine discessu a Patre procedit, el manet ut est ; etenim, el[si| 
r homo factus est et ' in terra visits \ lameii al> eo qui eum 
genuit non discessit. Voluil igitur Deus Verbum euin quern 5 
formavit salvuui facere et in utero habitavit, qui universae 
naturae porta communis est,eumque salvum fecit; j el haliilatimie 

p. 133. sua] R utero benedixit *, et exilu suo eum sigillavil, sunque supra 
naturam nativilate de se ipso ostendit se. supra nilionein inmr- 
poratum esse. r In superis onim et in inferis qui scianl quoinodo in 
incorporatus sit non sunt. ' Non igilur alius est Clirislus et alius 
Deus Verbum — absit !. Nat lira enim divina duo lilios ne:-cil. 
Unicus igitur ab uno genilus est ; ubi enim parciilum roil us 
non est, ibi dualitas nalorum non invenilur. « In nomine lesu 
Christi omne genu Uecletur, quod in caelo est et in terra el sub 15 
terra »*. Si enim Christus alius est, neque ipse est Deus Verbum, 
Christum hominein simplicem esse avayxrj est ; et quomndo 
natura sublimis caelestium genu flectunl^ct nomen eius adoranl \ 
r nisi Deus est de Deo H ? aut quomodo prophelaruin voces 
accipiemus clamanles, « Deus in terra visus est et cum bominibus 20 
conversatus est » 9 ? De incorporatione enim eius dixit cum visum 
esse, et eum conversation esse de conversatione eius cum 
hominibus Tine saeculorum n indicavit, qua ipsa 'is qui magni- 
tudine sua excelsus est " omnipotentiam suam oslendil, et, ul 
omnitenens r cui omnia facilia sunt 8 , id quod esl pi*opler se i'5 
mansit, et quod voluit profiler nos factus est. Si qiiihus vero 
causa oflensae fiunl pamii, et reclinatio in praesepio, el corporis 
augmentum, et dormilio in nave, et lassiludo in itinere, el lames 
quae interdum fuit, et quaecunque ei qui revera homo factus 
est acciderunt, scianl se nlpote contra passioncm eius discordes an 
dispensationem negare;qnandoautem dispensationem ncgaverint, 
incorporationem non credere ; quando autem incorporaliouem non 

p. 134. crediderint, *vitam suam perdidisse. Si enim 'a fundalione mundi 

1 Cet. om. — * Hebr.. i, ± — *Ibid„ 3. — * Bar., hi, 38. — 6 hi ms. 
excidit: e gr. et 14557 atMitli. — 6 Philipp., ii, 10. — 7 Sic syr. - * Cet. 
om. — 9 Bar., 1. c. — ,0 Gr. inl xaipoB, el ila lat. et 12156. — " Gr. 6 d^eovo^ ; 
lat. ' (cuius) sine invidia bonitas'. Legendum fortasse oaAtAiX^ ('honitate 
sua '), 



— 93 — 

nultus homo natus sit qui talem nativitatis viam gressus sit \ 
contentiosi r novi Iudaei * nobis ostendant ; et turn fatuilas 
importunitatis eorum manifestabitur. Quod si hoc naturae com- 
munis milium est et Deus Verbum homo revera factus est, 

5 quomodo, cum dispensationem nobiscum confitentur, passiones 
negant ? Unum igitur de duobus sibi eligant, ut aut, cum 
passiones negant, dispensationem negent, ut cum impiis cen- 
seantur, aut, si lucrum accipiunt quod a dispensatione fit, 
passionum eos non pudeat. Miror vero caecitatem cordis eorum 

10 qui noviter erroris viam calcaverunt. Ego enim e Sanctis Scripturis 
unum Filium novi, et iuste didici, et unam naturam 3 Dei Verbi 
qui homo factus est credo ; et idem passiones sustinuit, et 
miracula fecit ; et ipse a Patre suo ante omnia genitus est, et 
ipse tine saeculorum incorporatus est, r et e Maria Deipara natus 

15 est; 2 et eum esse r super omnia Deum * confitemur, neque 
alienum quidquam in Deitatis naturam introducimus ; in 
Trinitate enim unius essentiae 5 nihil superfluum est 6 , sed 
idem Dominus lesus Christus, per quern omnia facta sunt, 
et ipse passiones nostras sustinuit, et infirmitates nostras acce- 

20 pit, ut dixit propheta \ et idem miracula fecit et pro nobis 
passus est. Sed fortasse r contentione sua novi illi Iudaei 2 contra 
nos tumultuabuntur, dum rationes aranea debiliores fingunt : 
« Si Trinitas una essentia est, ergo passionis expers est Trinitas. 
Et * Dominus noster lesus Christus 2 in Trinitate * numeratur, * p. 135. 

25 r et ipse est 2 Deus Verbum. Ergo passionis expers est ; et qui 
crucifixus est alius esse invenietur, neque ipse Deus Verbum, qui 
passionis expers est ». Vere « telam araneae texunt » 8 qui ita dicunt ; 
et super aquas scribunt qui haec nova argumenta meditantur ; 
et, « cum putarent se sapientes esse, stulti facli sunt, et cor 

30 eorum haud inlellegens obscuratum est » 9 . Oculus enim hebes 
ipsum radium solis pure intueri non valet, et mens aegra fidei 
celsitudinem non recipit. Quid igitur dicimus? Secundum ratio- 
nem Deitatis Trinitatem unam esse essentiam, et passionibus 

1 Gr. ££a>X(a07]OEV and ysvdasctjg xdouoo elg x6v fttov avOp. ixipav napa xauxTjv 
q;6os<»c paWaag 68ov ; ita lat. et 12156. — 2 Cet. om. — 3 Gr. Onioxaoiv; 
ita cet. — * Syrr. cet. ' Filium '. In gr. et lat. clausula om. est. — 8 Gr. t$ 
0p<5vip ; ita lat. et 12156; 14557 * throno essentiae '. - 6 Seqq. ad. 'est' (I. 21) 
in gr. et lat. om. sunt. — ' Is., liii, 4. — 8 ls., lix, 5. — 9 Rom., i, 21, 22. 



— 94 — 

superiorem esse. Cum dicimus Filium passum esse, naturaliter non 
dicimus eum passum esse ; natura enim eius passionibus superior 
est \ sed, cum confitemur Deum Verbum unum e Trinitate incor- 
poratum esse, intellegendi facultatem damus eis qui fide rogant, 
«Quare incorporates est? ». Quoniam r homo qui Dei imagine consti- 5 
tutus est, cuique libertas absoluta data est, ipsa libertate erravit, 
et consilio deceptoris ductus est, et se errori dedit, et libidinum 
passionibus servus factus est, passionibus quae in omnes compo- 
sitos dominantur — passiones sunt quarum finis est mors, — quas- 
que inter creatos nemo est qui aboleat, ' Deus Verbum passiones 10 
quarum finis est mors 2 abolere voluit. Voluil ' aulem r incorporari 
et compositus fieri, hoc est, homo perfectus, in omni re nobis 
similis, praeter peccatum ; quoniam ' ut natura incorruptibilis 
p. 136. r et inadprehensibilis et invisibilis ' passiones acciperet fieri * non 

poterat. Omnes enim passiones omnium compositorum certamina 15 
sunt — apud naturam enim allam Deitatis, quae sola omnibus 
rebus superior est, compositio deest. Passio igitur eo pervenire 
non poterat, ubi compositio etiam non invenitur. Voluit igitur 
Deus Verbum passiones in naturam passibilem regnantes abolere, 
ut antea diximus, quarum arx erat mors, et corpus e Virgine 20 
factus est, ut novit Deus Verbum, et homo factus est perfecte, 
r dum est Deus super omnia. Non enim suum reliquit et nobis 
similis factus est ; sed dum est Deus homo factus est ; 3 ita 
enim ei placuit. Sponte 1 igitur se exinanivit in forma servi l , r et 
homo factus est et sponle pro nobis passus est, * quamquam 25 
Deitas eius nullo modo inclusa est ; ilaque onine genus 3 lioniinum 
salvum fecit. Idcirco Gabriel etiam, dum potentiam atque 
auctoritatem eius qui natus est adnuntiat, Mariae dicil : « Ipse 
populum suum a peccatis eorum salvum faciei » \ Populus vero 
non est hominis sed Dei, nee potest homo mundum a peccatis 30 
liberare, quoniam ipse etiam in corruptione mundum intravit, 
sed necessario idem, non in duo divisus — absit ! — sed, dum unus 
est, eo quod e muliere natus est, se revera hominem esse ostendit ; 
eo autem quod sine coitu fuit, et genetrici suae virginilatem 
consen'avit, se Deum esse indicavit. Mundum igitur salvum fecit 35 
Dominus Iesus Christus, qui in mundum venit «et cum hominibus 

• Cet. oin. — * Rom., vi, 21. — 3 Cet. om. — ' Philipp., ii, 7. — 5 y*wz. 
— 6 Matth., i,21. 



- 95 — 

conservatus est » ', r ut * sanctae Scripturae testificantur *. Si autem * p. 137. 
Christus homo est, neque est ipse Deus Verbum, quomodo a 
principio omnia creavit, cum non esset ? Si enim homo creaturis 
iunior erat, constat Christum eos qui ante eum futrunt in 

5 exsistentiam hon protulisse ; et quomodo Paulus clamat et dicit, 
« Unus est Dominus Christus, in quo omnia facta sunt » * ? Si enim 
omnia per Christum facta sunt, constat Christum esse ipsum 
Deum Verbum. Et testificatur evangelista dum dicit: « In principio 
erat Verbum ; et Verbum apud Deum erat ; et Verbum Deus 

10 erat. Hie erat in principio apud Deum, et omnia in eo facta sunt » *. 
Si igitur evangelista clamat omnia in Verbo facta esse, et Paulus 
hoc interpretatur et dicit : « Unus est Dominus Iesus Christus, in 
quo omnia facta sunt », constat Christum esse ipsum Deum r super 
omnia 5 . Si vero adversarii voces Scripturarum contra nos citabunt 

15 in quibus homo vocatus est, Petri dicentis : a Iesum a Nazareth 
virum » °, et Pauli dicentis : « In viro in quo Deus praefinivit ut 
crederemus » 7 , et ipsius Domini nostri de se ipso dicentis : « Cur 
me occidere quaeritis virum ? » 8 , sciant se aut propter segnitiem 
suam ad Scripturae intellegentiam non pervenisse, aut propter 

20 malitiam suam id quod bene scriptum est secundum pravitatem 
suam pervertere. Etenim Christus vere homo factus est, sed 
factus est cum antea non esset, sed tantum Deus. Sicut enim 
Deus est increatus, ita* idem est revera homo, r hypostatice et vere * p. 138. 
sine mutatione, et sine passione et 9 sine phantasia l0 . Nee corpus 

25 Domini nostri de caelo esse confitemur, et quicunque ita dicit 
excludimus ; sed confitemur de Spiritu sancto id esse, et Altissimi 
potentia, quae in Virginem sanctam, Mariam Deiparam, illapsa 
sit. " Quod si Virgo Deum non peperit, neque admiratione digna 
est ea quae sine corruptione mansit. Quod si linguae prophetarum, 

30 cum mysterii nostri incomprehensibilitatem antea proclamaverunt, 
clamabant « En ! virgo concipiet et filium pariet, et nomen eius 
vocabunt Emmanuel » 12 — quod est « Deus noster nobiscum », — 
quare genetricis eius gloriam praecidunt r quia is qui natus est 
condescensionis modo [natus est] qui est Deus super omnia " ? Sed 

1 Bar., hi, 38. — 8 Cet. om. — s I Cor., vm, 6. - * Ioh., i, 1-3. - 8 Gr. 
A&fos ; ita lat. et syrr. - 6 Act., II, 22. — 7 Ibid., xvii, 31. - 8 Ioh., viii, 40. 
— 9 Cet. om. — 10 <pavraota. — " In cet. nulla Eutychianismi mentio est, et 
textus a nostro valde discrepat. — '* Is., vu, 14. — " Cet. om. Uncis inclusa 
in ms. exciderunt. 



- 96 - 

fortasse adversarii hoc contra nos dicent : « Quodcunque nascitur 
ei quae id peperit eiusdem est naturae. Si igitur ea quae peperit 
homo est, homo etiam necessario est qui natus est ». Bene dicitis, 
o socordes; sed turn proles ei quam dolores feriunt eiusdem est 
naturae, quando is qui nascitur secundum naturam prpgreditur. 5 
Partus vero naturalis corruptio est ab initio ; quoniam coitus 
etiam corruptionem antecedit. Qua autem hoc dedecus ne in cor 
quidem adscendit, sed miraculum factum est quod non exprimitur, 
qua partus extra naturam fit, ibi qui nascitur Deus est. Gonfitemur 

•p. 139. [igitur] 1 *eundem esse qui mundos creaverit et v6(iov dederit, 10 
et Spiritum etiam in prophetis dederit, et fine temporum, propter 
vitam et salutem hominum, incorporatus sit et homo factus, et 
r Spiritum apostolis inspiraverit, eosque* in vitam populorum et 
gentium emiserit. Fugiamus igitur, fratres mei, turbidos erroris 
rivulos ; doctrinas dico cum Deo contendentes, hoc est, insaniam 15 
Arii qui Trinitatem dividit quae non dividitur, et audaciam 
Eunomii, qui naturam quae non comprehenditur sub scientia 
includit, et vesaniam Macedonii qui Spiritum sine discessu 
separatum 1 a Deitate separat, r cum ceteris haereticis errore 
eorum perditis, 4 praesertim hanc doctrinam novam et blasphe- 20 
miam fabricatam Nestorii *, quae blasphemia sua Iudaeos multum 
exsuperat. Prisci s enim Filium qui r ab aeternitate et a saeculo 
cum Patre suo * est infitiantur et radicem fructu eius spoliant ; 
r doctores autem qui hodie sunt, 8 praeter eum qui r ab aeternitate 
et a saeculo * est, r qui propter salutem nostram homo factus est, 25 
doctrina sua ' alium introducunt, ita ut naturam incorruptibilem 
r et unicam quae ab uno est 1 multorum filiorum patrem consti- 
tuant. Nos igitur cum Paulo dicamus « Christus est qui duo unum 
fecit » 8 . Iudaeos enim et paganos per baptismum in unum 
hominem novum creavit, et potentia sua id quod libertate sua 30 
divisum erat unum fecit. Timeant igitur sententiam doctores illi 
impietatis, quod, si id quod divisum erat in consociationem 
venit, Unus tamen qui duo unum fecit, quod ad eos attinet, 

* p. 140. divisus est. Sed iam multitudinem * verborum omittamus, et ad 

compendium verae doctrinae veniamus. Quisquis scire vult ipsum 35 

1 In ms. excidit ; e gr. et 14557 addidi. — ■ Cet. ' apostolos '. — J Ita 14557 ; 
cet. • procedentem '. — * Cet. om. — 5 Gr. ol jiiv ; ita cet. — 6 Gr. ot 86 ; 
ita cet. — ' Cet. om. — 8 Eph.. II, 14. 



— 9? - 

esse solum revera Filium unicum, qui essel antequam fierefc 
Abraham 1 , qui idem fine temporum incorporates sit, Paulum 
roget et ipse r voce sua 2 tonabit dum iuste ostendit eum qui e 
Iudaeis in carne natus sit ipsum esse Deum qui a saeculo est. 

5 Cum enim Iudaeorum ingratitudinem, et populi cum Deo 
certationem diceret atque ostenderet, et radicem quae est 
Abraham 3 et semen quod est Christus Dominus nosier, ita dixit : 
« Quorum fuit adoptio » — Deus enim per prophetas suos clamabat 
« Israel filius meus et primogenitus meus est et gloria mea » * ; 

10 glorias enim immensas a crebris miraculis carpebant, et a 5i<x0tj- 
xwv 3 ad Abraham factis quae de populi multitudine et de bene- 
dictionibus indicabant, — « et legislatio » — quae in monte Sinai 8 
data est, quae Dei digilo scrip la est, — « el promissa*> — turn terra 
Palaestinae turn proniissmn in semine Abraham populos bene- 

15 dictum iri, 7 — « e quibus palres » — qui nocte erroris orti sunt, et 
ut stellae fidei, — «e quibus lesus * Christus r in carne apparuit qui 
est Deus super omnia 6 » °. Neque hoc tantum dixit et satis. Et- 
enim neque e quo nativilas de Maria esl, ex illo tempore est 
initium Dei Verbi, qui esl sine initio, r et sine fine ,0 . Quis est 

20 igitur hie Chrislus ? qui a Tatre ante saecula genitus est, 
quemadmodum mens creatoruin non comprehendit, et fine 
temporum incorporates est, et e Maria 8 Virgine r Deipara homo 
factus est ", qui r in ventre * et 8 in spelunca conlentus est ut ipse * p . 141. 
scil, qui in praesepio iacebat, qui carne crescebat, qui usque ad 

25 inieriora lerrae descendil, et qui sponle omnes hominum passiones 
sustinuit, ut homo faclus esse crederetur, neque alius est 
praeler eum qui descendil, sed idem est, qui descendit et 
qui adscendil. Non enim prius adscendit sed descendit; non enim 
incremenlfO factus est Deus — absit! — sed dispensatione factus 

•■* u esl homo ; hoc enim genus li hominum indigebat. Neve a me hoc 

1 Ion., viii, 58. — ' Gr. -rijv eooiptiav ; ita lat. et 12156: 14557 
oui. — » Ms. ' Pater ' ; e ceteris correxi. — * Ep., IV, 22. xal fj 86ga 
pars citaiionis ex ep. ad Roin. est, sed error in cod. gr. stetisse videtur. 
— 3 at Staftf^xai pars citationis est. — 6 Gr. tat. et 12156 oin. — 1 Gen., 
xxn, 18. - K Get. oin. - 9 Rom., IX, 4, 5. — l0 Gr. AXX' sOGtic i*V)Y*Y« t* 
xaxa aapxa, tva Oitoorjjiaivijxat x^)v xaxa actpxa qpayiptoatv, 4XX* od xaxa x^v 
Btdxrixa y£wi]0iv. Ita cet. Hoc sensui necessarium est. — " -Gr. ftrrffltli ; ita 
cet. — » y4vo{. 

syr. — c — v. 7 



- 98 - 

audiveris aut ab alio, sed a Petro et a Paulo, Petro cum dicit : 
« Tu es Christus Filius Dei vivi » ', et Paulo item, qui revelatione 
de Filio a Patre didicit et dicit : « Cum voluit Deus, qui me a 
ventre matris meae segregavit, et me gratia sua vocavit, Filium 
suum per me revelare » *. Hie te vere docebit quis sit Iesus 5 
Christus, eo quod clamat et dicit : « E quibus Christus in carne, 
qui est Deus super omnia, benedictus in saecula saeculorum ». 
Quern calumniae aditum non expellit, eis qui calumniam amant, 
verbum Tetri et 3 Pauli! Dixit eum enim ' Christum ' ut osten- 
deret eum hominem vere factum esse. Dixit eum ' qui a Iudaeis 10 
in carne fuit', ut ostenderet eum non e quo incorporalus sit ex 
illo tempore tantum esse. Dixit eum ' qui est ', ut eum sine initio 
esse verbo suo nobis indicaret. Dixit eum ' qui super omnia est ', 
ut eum rerum creatarum Dominum proclamaret. Dixit eum ' qui 
est Deus', ne propter a^na et passiones ut naturam eius 15 
*p. 142. incorruptibilem negaremus induceremur. Dixit eum *'benedic- 
tum ', ut adoraremus ut omnitenentem, neve eum ut conservum 
aestimaremus. Dixit eum 'qui in saecula', ut ostenderet eius 
qui verbo suo omnia creaverit, r quae videantur et quae non 
videantur, 3 in eis Deitatem glorificari. Habemus igitur Christum 20 
qui est Deus super omnia; quern adoremus et ad haerelicos 
dicamus, « Qui in se spiritum Christi non habet, hie eius non 
factus est. Nos enim mentem Christi habemus»\ Et idcirco « reve- 
lationem Dei Salvatoris nostri, Domini Iesu Christi, exspectamus » 5 , 
qui ipse bonorum operum actoribus victoriae coronam relribuet, 25 
infitiatoribus vero audaciae eorum retributionem. r Videte aulem, 
fratres mei, * ne quis vos verbo impietatis spoliet, et G scientia 
falsa 1 vos a simplicilate et sinceritale purae pulcriludinis fidei per- 
vertat. Sed rursus vobis verbum Pauli recilo, « Videte ne quis vos 
philosophia vana traditionis hominum spolieL » 8 , vanarum rerum 30 
inventorum 9 , qui non ut docent prophetae et apostoli docuerunt, 
sed sapientia animae suae erraverunt, et post interprelationem 
mentis suae profecti sunt. Idcirco doctrina eorum Dei ecclesiae 



1 Matth., xvi, 16. Citatio et mentio Petri in cet. desunt. — 2 Gal.. I, 
15, 16. - 3 Cet. om. - * Rom., vm, 9 ; 1 Cor., n, 16. — 8 Tit., li, 13. 

— 6 Haec in cet. aliter expressa sunt. — 7 I Tim., VI, 20. — 8 Col., H, 8. 

— 9 Cf. Rom., I, 30. Pro seqq. ad « emit ' (p. 99, 1. 1) habet gr. x. oo xorc&Xp. ; 
ha cet. 



- 99 - 

offensa est, quam sanguine suo pretioso emit l . « Fundamentum 
enim aliud » fidei verae « nemo potest ponere, praeter id quod 
positum est » J , r unum esse Deum Patrem omnitenentem, ci unum 
esse Dominum Iesum Christum, in quo omnia facta sint, qui ab 

5 aelerno et a saeculo cum Patre suo sit, de eo et eiusdem naturae, 
et unum Spirilum sanctum Dominum et vivificatorem qui a 
Patre procedat, et cum Patre et cum Filio adoretur et glorifi- 
cetur\ State igitur in uno spiritu et in una anima, *et pro fide *p 143. 
contend ite, « neve in ulla re ab eis qui ex adversa stant terrea- 

H) mini* 4 ; sed traditionem custodite quam a patribus nostris beatis 

accepistis 3 , qui ex omni creatione congregati sunt, operalione 

Spiritus sancli, et fidem veram et immaculalam nobis proclama- 

verunl, quam a finibus terrae usque ad fines terrae habemus. 

epistula quam scr1ps1t beatus proclus, ep1scopus constantinopolis, 
15 ad Armeniam magnam Persahum de vera fide fjnita est. 

Vixit autem Theodosius ut chronicon indicat annos l. Ex eis 
regnavit annos xlii, quoniam annos vm nalus regnavil. Et gesla 
Iriginta duorum annorum regni eius in Historia Ecclesiaslica 6 
Socratis narrata sunt ; et reliquorum decern annorum porro 

20 compendii modo in hoc libro II superius notata sunt. Morluus est 
ergo Olympiade 308 a , et regnavit post eum Marcianus. Et anno 
764, secundum computum Graecorum Alexandri, synodum dlxvii 
episcoporum Chalcedonem congregavit ; quorum gesta in hoc 
libro III infra exarato, et in capilibus quae in eo sunt quam 

25 brevissiine scribemus, maximam partem ex opere Zachariae viri 
diserti qui id graece scripsit ad virum quendam Eupraxium 
vocalum, qni in domo regia habitabat, et in regis ministerio 
versabalur. Corpus vero sancli Iohannis episcopi Chrysostomi 
vocati ab l&picu; relatum est, *el Constanlinopoli pompa hono- *p. 1U. 

30 ratum. Et Eudocia regina, Theodosii uxor, Hierosolyma orationis 
causa profecta est et reversa, et deinde mortua est. Zirzericus 7 
autem Carlhaginem Africae expugnavit et in ea regnavit. Et 
Iohannes orpaTirjXaTYjs a servis Arebindi 8 occisus est ; et terrae- 
niolus passim fuerunt. Et deinde Theodosius mortuus est. 

1 Act., xx, 28 ; I Petr., i, 19. — 2 1 Cor., in, 1 1. — ? Gr. 8 6 *oxlv I. Xp. ; 
ita cet. — * Philipp., i, 28. — 5 Reliqua in eel. discrepant. — 6 SxxXijaiao- 
tix-^. — 7 Sc. Gaisericus. — 8 Sic textus. 



- 400 - 

IN1TIUM LIBRI HI, quasi ex opere Zachariae viri fidelis qui ad 
virum quendam Eupraxium nomine, militem ', et in regis 
ministerio versatum graece scripsit, ea commemorat quae in 
synodo acciderunt quae post Theodosii mortem, diebus Marciani, 
Chalcedonem congregata est, anno 764 secundum computum 5 
Graecorum, episcoporum dlxvii quasi studio et epistula Leonis 
Romae ad regem et Pulerchiam * uxorem eius mma, et Dioscorum 
Alexandriae Gangra Thraces ' relegavit, et Pretorium * eius loco 
fecit, et Leonis epistulam quae Tomus vocatur accepit. El cetera 
gesta quae Hierosolymis vel Alexandriae vel in aliis locis vita 10 
Marciani acciderunt, quae est sex anni et dimidium, en ! separatim 
hie notata sunt, in libris bis duodecim qui infra sunt et in 
capitibus quae in eis sunt \ Caput i ea docet quae in synodo 
Chalcedonis acciderunt, usque ad rcpoa^covrpcv regis Marciani ad 
episcopos ibi congregates. Caput ii de Dioscori ad urbem Gangra 15 
i^opiai indicat, et Pretorii eius loco y(sipoxoviaz, et eis rebus quae 
145. Alexandriae eius introitu acciderunt. Caput in ea docet *quae in 
Palaestina propter Iuvenalem Hierosolymorum facta sunt, qui 
cum promissa sua transgressus esset a Dioscoro separatus est, et 
synodo consensit ; et, quod Hierosolymitae hoc audissent, et 20 
monachi Palaestini, Theodosium eius loco fecerunt, monachum 
quendam qui zelo [sjynodo aderat et ad Palaestinam pervenit et 
quae Chalcedone acciderunt indicavit. Caput iv Petrum comme- 
morat SfiTjpov filium regis Iberorum, qui a Gazensibus prehensus 
est et ad Theodosium Hierosolymorum adductus, qui eum fecit 25 
eis episcopum, virum mirabilem. Caput v de Theodosii Hieroso- 
lymorum a regis minis fuga indicium praebet, et de Iuvenali, 
qui cum exercitu Hierosolyma reversus est, cuius introitu multi 
occisi sunt. Caput vi de Samaritano quodam caeco nuntiat, qui 
sibi portionem sanguinis eorum qui occisi sunt illevit, cuius 30 
oculi aperti sunt. Caput vii indicat Christum visione Petro ibero 
Gazae apparuisse eique dixisse ut recederet et ipse etiam sponte 
expelleretur. Caput vin de Salomone quodam monacho docet, 
qui dolum excogitavit et apud Iuvenalem Hierosolymorum intravit, 
et pulverem qui cmupi'Ba complebat capiti eius iniecit eique 35 
increpavit. Caput ix indicat Theodosium Hierosolymorum pre- 

1 Sc. aulae (sensu civili). — 2 Sic textus ubique. — 3 Sic textus. 



— 101 — 

bensum esse, et in domo in qua esset calx inclusum, et in ea 
vitam finiisse. Caput x de haeresi lohannis Rhetoris ' qui ex 
Alexandria fail, indicium praebet, eamque a Timotheo Alexandriae 
anathematizatam esse, qui post [Pretorium] 2 factus est episcopus. 

5 Caput xi, de Iohanne silentiario a rege Alexandrian! misso. 

. Caput xii de * Anthimo et Severo et Olybrio, et Leone iuniore *p. 146. 
indicat, et eo quod septem annis regni eorum accidit, Liber xm 
de regno Marciani indicat, et de concilio episcoporum quod 
Chalcedonem venit, et eis rebus quae in concilio acciderunt 

10 usque ad regis ad episcopos 7tpoa<pu>v7jaiv. 3 

CAPUT I EIUSDEM LIBRI DE EIS REBUS QUAE IN SYNODO ACCIDERUNT 
INDICIUM PRAEBET, [QUASI] * EX OPERE VIRI CUIUSDAM CU1 NOMEN 
ZACHARIAS, QUI GRAECE AD EUPRAXIUM ITA SCRIBERE INCIPIT. 

Quoniam tibi acceptum acgratum est, Christum amans Eupraxi, 

15 ut, dum in domo regia degis et in regis ministerio versaris, et 
id discas quod sanctae Dei ecclesiae Marciani regno accidit, 
et qui sint qui alius post alium Alexandriae et Romae et Constan- 
linopoli et Antiochiae et Hierosolymis summi sacerdotes facti 
sint a tempore concilii Chalcedone habiti, quod quasi ob causam 

20 Eutychis haeresim Nestorii introduxit et auxit et universum 
orbem conturbavit et malis malum addidit, et duas haereses 
alteram alteri opposuit, et terram habitabilem discidiis implevit, 
et traditionem fidei apostolorum confudit, et ecclesiae efrcaljiav, 
et tunicam Christi perfectam desuper contextam in myriadas 

25 fragmentorum scidit, igitur nos, dum duas has haereses anathe- 
matizamus, et omnem foedam doctrinam spuriam quae contra 
Dei ecclesiam surrexit, et contra s fidem orthodoxam trium syfio- 
dorum sanctarum, quae * veram doctrinam perite custodierunt, » p. 147. 
historiam 6 quam nos scribere incitasti tunc adgrediemur. POst- 

30 quam obiit sanctus Cyrillus Alexandriae, qui contra multas 
doctrinas spurias aywva fecit easque detexit, thronum 7 post eum 
accepit Dioscorus vir pacabilis et i^wviox^g, quamquam etiam 
Cyrilli facililalem et napfaaiav non habebat. Hoc tempore 
Theodoretus et Hibha, qui in synodo secunda quae propter 

1 0V}Tcop. — * Ms. om. ; textus comiptus est. — a Sic textus. Caput 1 libri 
111 hie itenim describitur. — * In ms. exctdit ; e praef. libri addidi. — B Mich. 
' recipiitius '. — s loropfa. — 7 8pdvo$. 



— 102 — 

Eutychem et Flavianum diebus Theodosii Ephesi congregate est 
cum Flaviano Conslantinopolis et Eusebio pulsi sunt, quia 
Theodoretus Cyrrhi duodecim reprehensiones in Cyrilli contra 
Nestorium xey&kaia conscripsit, et llibhfi Edessae epistulam ad 
Mai'i Nisibis, in qua Cyrillum viluperabat, et ambo doctrinam 5 
Theodori et Diodori sustinebant, ' Theodoretus ad Leonem Romae 
adscendit, eumque de omnibus rebus cerliorem fecit ; et dono 
quod [« oculos sapientum » ut dicitur] 2 « occaecat » 3 [, jxaXXov] * 
oculos animae [omnis hominis qui ad id abripilur, el verbis 
dolosis] 2 eum subiecit. [et ira contra Dioscorum el celeros 10 
episcopos veros implevit ;] i et epislulam ad Flavianum fecit 
quae Tomus vocalur, et quasi conlra Eulychis doclrinam script a 

p. 148. est. Scripsit autem Leo et *Theodorelum regi Marciano benigne 
commendavit, et Pulerchiae uxori eius, qui Neslorii doctrina 
deleclabatur et ad earn inclinaveral. Et misil Neslorium ab l."i 
IfypiaQ Oasis per lohannem tribunum l vocal urus, et Domtheum 
episcopum qui cum eo erat concivem Marciani 5 . El accidit ut, 
cum reversus esset ut veniret, Virginem sanclam Deiparani 
irrideret, et diceret: « Quid, Maria? iNinu poslhac Deipara 
vocaberis?». Et slalim rectum Dei iudicium ei supervenil, ul et 20 
Ario olim accidit qui in Filium Dei blasphemavit. Ergo de 
iumenlo cecidil, et Neslorii lingua secla est, et os eius vermibus 
scaluit, et in via mortuus esl ; el Dorotlieus eliain qui cum eo 
erai mortuus est. El, cum didicissel rex, conlrislalus esl, el de 
eis rebus quae acciderunt meditabalur, et haesilabat. Verumlamen 25 
lilterae regis Marciani Dioscoro et lnvenali per lohannem Iribu- 
n oi * dalae sunt, quae eos ut congregarenlur vocabant ; et 
tohannes de eis rebus quae Neslorio et Dorolheo acciderunt eos 
cerliores fecil. Et, cum episcopi ex omni loco se parassenl, qui 
ut iNicaeam convenient privno vocati eranl, rcpovoia eis non 30 
permisit, quoniam rex iterum mandavit, et Chalcedonem congre- 

p. U9. gati sunt, ne * Nicaea aposlalis locus congregalionis fieret. 
Nestorii ergo fautores regem insligaverunt, dum ei auclores fiunt 
ut Theodoretus synodo adsidue praesideat, et cunctae res eius 
arbitrio in ea statuantur. Et, cum Chalcedonem coissent, intrabat 35 

1 Clausula aliter continuatur. — 8 In ms. deest ; e Mich, addidi. — 
' Deut., xvi, 19. — *Tpipoovo£. — 5 Nomen urbis Marcianopolis male intellexit 
auctor. 



— 103 — 

Theodorelus et in ea cum roxp^yjoia degebat, ut episcopus 
honoralus ; qui paulo ante sacerdolio per eos amotus eral. Et 
propter hanc arroganliam qua vir usus est indignabatur atque 
iratus erat Dioscorus et episcopi nonnulli, nee, cum canones ab 

5 eo et ab llibha, opere vicariorum Leonis qui Roma venerant et 
eos adiuvabant, contemni viderent, propter regni polentiam impe- 
dire potuerunt. Et, cum Dioscorus fidei doclrinam in synodo 
proclamaret, et luvenalis qui cum eo erat,et Thalassius Cappadox, 
el Analolius et Amphilichius ' Sides, et Eusebius Ancyrae et 

10 Eustalhius Byreti 2 — et cum eis et Eusebius Dorylaei quasi 
miraculo consensil, — qui doctrinam Nestorii duarum naturarum 
auxilio lohannis Germaniciae confirmari et constabiliri viderunt, 
qui mullum conlra eos certabat qui dispulalione ibi facta 
dicebant unam naturam incarnalam e duabus oportere nos 

15 (Uirislum confiteri, ut ceteros patres, neque alienum quidquam 
innovare el fidei adicere, propterea lohannes Germaniciae, et 
celeri Nestorii adseclae, quibus praeerat Theodoretus, Dioscori 
xaOatpeotv fecerunt quia dixit: « E duabus naturis aequum est 
ul Christum incorporatum esse credamus, neque oportet * nos *p. 150. 

20 duas post unionem confileri similiter Neslorio » 5 . Et Analolius 
porro urbis regiae episcopus verbis ila clamavit : « Propter 
(idem Dioscorus non amovetur, sed quoniam cum sum mo 
sacerdole M;lr Leone non communicat » \ Et post mullorum 
clamorem et ea quae dicta sunt, quae in 7ce7cpaY|Ji£voi<; synodi 

25 ibi congregatae nolala sunt, tandem episcopi coacti sunt, et 
Dominum noslrum lesum Christum in duabus naturis definierunt, 
el Toimun Leonis laudaverunl, eumque columnam orthodoxam 
vocaverunt 5 , qui duas hypostases et duas naturas, et proprietates 
alque operationes earum declaral. Et, cum haec ila facta essent, 

30 homines qui paulo ante, diebus beati Theodosii, in synodo 
secunda Ephesi habita — sacerdotes qui congregali erant — saepe 
clamaverunt : « Qui dicit duas naturas in duo seca » 6 , vi flagilati 
sunt ul subscriberenl. Et, cum per Iohannem principem silentia- 
riorum Dioscoro nuntiarenl ut his rebus adsenliretur et subscri- 

35 berel et Ibronum 6 suum reciperet, animose dicit : « Si sanguis 

1 Sic toxtus ubique. — 2 Sic ubique. In Cod. Theod., VII, xm, 11, et passim, 
nomen in aliiuiibus codd. ' Byrilo ' vel ' Byritho ' scr. est. — 3 Mansi, VI, 
692. - Md., vii, 104. - 5 Ibid., 113. - ° Id., VI, 637. - 7 8p<5vo € . 



— 104 — 

manuum eius in chartam * fluet statim abscisarum, hoc non 
faciet Dioscorus ». Et ob hanc causam Gangra in iijoptav pulsus 
est, quoniam Nestorii fautores de eo adfirmant eum sicut 
Eutychem censere. Et idoneum mini visum est, mullis exposi- 
tionibus eius praetermissis, quae loquebatur ac scribebat turn 5 
ad Domnum Antiochiae, turn in synodo ipsius Chalcedonis, 

■p. 151. quae de viri fide teslificantur, *fidem eius ut Alhanasium 2 
et Cyrillum * et ceteros doctores * fuisse, hie [eliamsi pauca] * 
ex eis rebus exscribere quae ab i^opia.^ ad Secundinum 
scripsit, dum ita dicit * : « Ut e rebus necessariis mulla 10 
praetermittam, haec nola facio, ne quis dicat corpus sanctum 
quod e Maria Virgine per Spiritum sanctum adsumpsit Do- 
minus noster, ut ipse novit, corpori nostro alienum et extra- 
neum fuisse. Et, cum hoc ita sit, Paulum mendacem faciunl 
qui dicunt Christum corpus nostrum non sumpsisse, quoniam 15 
dixit « Non ab angelis cepit, sed a semine domus Abraham » 
— cui Maria baud aliena erat, ut Scripturae nos docent, — el 
« Oportebat eum in omnibus rebus fratribus suis similari » 5 ; 
et qui in omnibus rebus similis est nostrae naturae nihil omisit, . „ 
quoniam nervis, et crine, el ossibus, et venis, et venire, et corde 20 
et renibus, et iecore et pulmone, et, ut cunrta simul dicamus, 
ex omnibus rebus quas nos possidentis conslilil caro anima 
praedita Salvatoris nostri qui e Maria cum hac anima ralionali 
atque intellegente natus est, sine semine viri et voluptale ac 
concubitu somni. Si enim haec non ita acciderunt, ut effutiunt 20 
haeretici, quomodo frater nosier nominatus est. si corpore 
nostro corpori alieno usus est ? et quomodo rursus verum 

p. 152. est quod Patri suo dicit : ' *Nomen tuum fratribus meis nolum 
faciam ' 6 ? Talia sentienles ne a nobis repellamus et respuamus. 
Factus est enim nobis similis propter nos apud nos, non phan- 30 
tasia 7 et simulacro, secundum haeresim Manichaeorum, sed 
|i£XXov verilate, e Maria Deipara. Ortus est nobis [ut] 8 voluit, et 
quia ad nos pervenit vas quod fractum erat renovavit, et ut 
Emmanuel agnitus est, qui propter nos pauper factus est, 

1 XtyTQi- — * sic syr. — * In ms. excidit ; e Mich., addidi. — * Haec 
(in ep. Timothei Alex, citata) in Add. 12156, f. 49 v°, alia vers. syr. 
exstant. Aliunde haec ep. incognita est. — 5 Hebr., ii, 16, 17. — 6 P$. xxi 
23. — 7 ^avxairia. — 8 In ms. decidit. 



— 105 — 

secundum verbum Pauli, ut nos humiliatione ! eius divites 
fieremus *. Dispensatione nobis similis factus est, ut nos miseri- 
cordia eius ei similes fieremus. Homo faclus est, neque id quod 
natura ad eum pertinet Dei Filium esse perdidit, ut nos Dei 

5 filii gratia fieremus. Haec sentio ac credo ; et, si quis non ita 
sentit, fidei apostolorum alienus est ». Et, cum in hac confessione 
ab initio vitae versaretur hie vir aposlolicus, amotus est et in 
££optav pulsus, quia imaginem duorum vultuum quae a Leone 
et concilio Chalcedonis statuta est adorare noluit, et quia cum 

10 Theodoreto et Hibha qui propter btasphemias suas pulsi erant 
sese non consociavit. Ferlur autem eum, cum tempore quodam 
Theodoretum vidisset in throno ' in concilio sedentem loqui, 
neque * ut virum sacerdotio canonice amotum defensionem *p. 153. 
stantem facere, ipsum a throno 3 surrcxisse, et in saxo consedisse, 

15 el dixisse : « Cum malis non consedi, et cum stultis non intravi » ; 
et ob hoc clamavisse Theodoreli faulores : « Ipse se amovit » ; 
celeros autem episcopos clamavisse : « Fides perit *. Si Theodo- 
retus recipitur, qui Neslorii adsecla est, Cyrillum eicimus 5 * ; et 
tunc surrexisse Dasilium episcopum Traianopolis 6 et dixisse : 

20 « Theodoretum ipsi amovimus » \ Ferunt autem Amphilichium 
ut subscriberel verberibus in capite caesum esse ab Aelio diacono, 
qui noctu ad Theodoretum profectus est, et ou^poXov duarum 
nalurarum ei exaravit. El, poslquam ab episcopis acceplum 
est, eique adsensi sunt, superbe se gerebat Theodoretus eosque 

25 irridebat et dicebat : « Quid ? lus fermenti doctrinae Nestorii eos 
guslare feci, eoque delectati sunt ». Euslalhius Byreti ubi 
subscripsit a>j|iefoii; scripsit : « Haec vi scripsi absque adsensu ». 
Et multum flebat is et alii qui vim proclamaverunt et *fidem *p. 154. 
sludii pei-sonarum delexerunt ; quoniam principes ouyxXVjtou 

30 dispulationibus subinde aderant et synodo intererant„ et postremo 
ipse rex el Pulerchia uxor eius, qui in martyrio Euphemiae 
7tpoo<pu)vi}aai fecit ita : « E quo ab initio electi sumus et a Deo 
regno digni aestimati sumus, inter curam negotiorum Biftiou nulla 
res nos se implicari fecit, sed ut fidem veritatis christianorum hono- 

35 raremus et hominum animas pure in ea adsuefaceremus elegimus, 

1 Mich., et 12156 ' paupertate '. — » II Cor., vm, 9. — • epdve*. - 
* JIansi, VI, 589. — s Ibid., 592. — « Ms. et Mich. ' Tripolis ' ; ex Actis 
correxi ; ita Chabot ad Mich. 



— 106 — 

variatione doctrinarum falsarum e medio sublata, et opinionibus 
quae cum probata patrum doctrina non consentiunt. Quare 
synodum hanc sanclam convocavimus ut omnem caliginem 
purgaret et sordem rationum removeret ut sic ratiocinatione 
pura fidei doctrina quae in Domino nostro Iesu Christ o est 5 
stabiliretur » ' ; et cetera. Talia cum rex 7cpoa<pa)vfjaai fecisset, 
episcopi eum et au-pcXifjTov laudaverunt, et epistulam Leonis, de 
qua adfirmabant earn cum fide Petri aposloli esse consonam \ 

CAPUT II de i^oplaq Dioscori indicat et Pretorii eius loco 

XeipOTOvfog ET CAEDIBUS QUAE EIUS INTROITU FACTA E SUNT ET 10 
SUMPTIBUS QUOS IN ROMANOS FACIEBAT QUI EUM ADIUVABANT EX 
OPIBUS QUAE IN ECCLESI1S ERANT, QUAE AD PAUPERES PERTINE- 
BANT. 

Cum synodus huiusmodi finem accepisset, Dioscoro confessori 
interdictum est, et relegatus est ut Gangris habitaret, et eius 15 
*p. t55»,loco constitutus est *AIexandriae Pretorius ; qui presbyter cum 
*<eo erat, et antea multum contra synodum certabat, sed, ut sedem 
' sibi arriperet, proditor factus est, ut Iudas, magistri, et ut 
Abessalom, patris. Et lupus rapax in grege apparuit, et multos 
opprimebat et iniuriis adficiebat ut ei inviti adsentirentur, et in 20 
l^oplow relegabat, et bona eorum auferebat, per rectores qui 
.regis mandato ei parebant ; ita ut ob banc causam [summi 
sacerdotes] 3 et sacerdotes et monachi et 5%ou magna pars, cum 
fidem deformatam esse perciperent, et Dioscori depositionem 
iniquam, et Pretorii audaciam et improbitatem eius, privatim in 25 
monasteriis congregarentur, et ab eo separati sint, et Dioscorum 
proclamarent, et nomen eius in libro vitae scripserint, ut Dei 
sacerdotem probalum ac fidelem. Et Pretorius turbatus est, et 
in manum Romanorum * pretium dedif, eosque in populum 
armavit et manus eorum sanguine hominum fidelium qui occisi 30 
sunt implevit ; qui et ipsi infremuerunt et pugnam fecerunt, et 
multi ea mortui sunt, in sacrario et in baplisterio, qui aufuge- 
runt et refugium ceperunt. 



1 Maxsi, VII, 132. - * Ibid., 113. - * In mss. excidit ; e Mich, addidi, 
Summi sacerdotes sunt forlasse episcopi relegatj. -- * Sc. ' militum '. 



— 107 — 

CAPUT HI QUOD DE EIS REBUS DOCET QUAE IN PALAESTINA FACTA 
SUNT, PROPTER IUVENALEM HlEROSOLYMORUM, QUI PRO MISS A SUA 
VIOLAVIT ET A DlOSCORO SEPARATUS EST ; ET MONACH1 ET HlEROSO- 
LYMITAE A THEODOSIO QUODAM MONACHO DID1CERUNT, QUI ZELO 
5 *CHALCEDONE ADERAT, DUM EA QUAE ACC1DERUNT SCRUTATUR, [ET] ' * p. J56. 
HlEROSOLYMA VEN1T ET EA 1ND1CAVIT, EUMQUE EP1SCOPLM LOCO 
lUYENALIS VI FECERUNT. 

Et in Palaestina lalia mala et peiora facta sunt ; qua aulem 
causa dicam. Cum luvenalis Chalcedonem vocal us esset, et regis 

10 voluntatem a lohanne tribuno 2 didicisset, et Nestorium mortuum 
esse, qui ut adscenderet vocatus esset, dum ab l&piou; revertitur, 
quoniam luvenalis de foeditate doctrinae quae in Tomo continetur 
persuasum habebal, quae Nestorii opinioni favet, clericos convo- 
cavil, et monachos ac populum congregavit, et hanc doctrinae 

15 fraudem delexit eamque anathematizavit, et animas multorum 
in fide vera confirmavit, et omnes iussit, si in synodo mularetur, 
seen m non amplius communicare. Et ab initio quidem, ubi cum 
Dioscoro adveneral, ayaiva magnum pro fide fecit ; quoniam 
aulem regni fievcrpaj premebal, et blanditiae et illecebrae, quod 

20 rex ad mensam ipse episcopis ministrabal el humilitalem eis 
ostendit, et se in honorem sedis Hierosolymorum Ires provincias 
Palaeslinae daluruni promisit, tunc oculos rationum suarum 
obscuravit, et Diosconun 4Y toviax ^ v solum reliquit, et a parte 
ad versa stetit, et iuramenla per Deum facta sprevit, et adsensns 

25 est et subscripsit ipse et episcopi qui cum eo erant. Et, cum 
haec didicisset Theodosius monachus et qui cum eo erant, qui 
ei haerebant *et quae in synodo facta sunt zelo scrutabantur, *p. 157. 
slatim ad Palaestinam reversi sunt, et Hierosolyma venerunt et 
fidei prodilionem indicaverunl. Et cunctos monachos convocave- 

30 runt et cerliores fecerunt, et congregati sunt et se accinxerunt, 
et Juvenali ubi advenit occurrerunt eumque promissorum eius 
commonuerunl eumque reum factum esse ; et hoc ab eo roga- 
bant, ut ea quae acciderunt reprehenderet et anathematizaret. Is 
\ ero Pilatum imitalus est eo quod dixit : « Quod scripsi scripsi » \ 

35 El dixerunt ei monachi : «E quo iuramenta tuaac promissa violasti 
te iam non accipiemus ». Et is ad regem re versus est. Conventus 

1 In ms. excidit. — * xpipoovoc. — 3 Ioh., xix, 22. 



— 108 — 

autem monachorum et clericorum Hierosolyma redierunt, et 
populum et episcopos qui cum eis erant congregaverunt, et 
deliberabant quidnam facerent ; et consilium inierunt ut alium 
episcopum eius loco crearent. Et, cum de verecundis Romano et 
Marciano monachis verba facerent, et aliis viris mirabiliter eximiis, 5 
tandem placuit ut Theodosium crearent, qui acer inventus erat, 
et ante annos pro fide certaverat ; eumque vi comprenderunt, dum 
detrectat et adiurat et orat ut eum ei quern constituturi sint 
adiutorem esse sinant ; neque obtemperaverunt, eumque conse- 
craverunt et throno ' imposuerunt. Et, cum didicissent ceterae 10 
urbes Palaestinorum, quoniam hunc virum virtute florenlem 
sciebant, et veritatis studiosum, nonnullos ad eum adduxerunt 
quos eis consecraret et sacerdotes faceret. 

* 

158. *CAPUT IV DE PETRO 1BER0 INDICIUM PRAEBET QUOMODO IS ETIAM 

A GAZENSIBUS COMPRENSUS SIT, ET AD THEODOSIUM ADDUCTUS SIT 15 
ET FACTUS EIS EPISCOPUS. 

Inter hos erat etiam Petrus iberus, vir mirabiliter in orbe 
celeber, regis filius, qui Theodosio SjATjpo? datus erat, et ab eo 
amabatur, et ab Eudocia uxore eius propter mores suos eximios ; 
et in domo regia educatus erat, et equis regiis praeposilus, 20 
munus autem deposuit et sese exercitio in Christo dedit, ipse et 
Johannes eunuchus, sponsor eius baptismi et pater ex aqua et 
S^iritu. Et prospere se gesserunt et Deus signa per eos Constan- 
tinopoli fecit ; et inde effugerunt, et ad desertum Palaestinae 
profecti sunt, et monachismum dilexerunt ac coluerunt. Et, cum 25 
' ita celari vellent, valde celebres facti sunt, et ut apostoli signa 
fecerunt. Et, cum a loco in locum migrarent, ad regionem Gazae 
et Mammae pervenerunt ; et exierunt viri et mulieres et multi- 
tudo omnium aetatum, et Petrum corripuerunt, et Hierosolyma ad 
Theodosium duxerunt, quern imploraverunt ut eum eis episcopum 30 
faceret. Et is culpis multis sese culpabat et detrectabat, et invito 
eo manum capiti eius imposuit eumque consecravit, quoniam 
virum cognoverat. Et, cum agitalus esset, haereticum se vocabat ; 
et paulisper cunctatus est Theodosius eique dixit : « Judicium 
inter me et te coram p^jwcti Christ! est ». Et verbum suum 35 



1 6p6vo(. 



— 109 — 

revocavit et dixit : « Haereticus quidem non sum, sed peccator ». 
Et Theodosius, qui virum cognitum habebat, eum Gazensibus 
saceitlotem consecravit. Erant vero * alia opera eximia a viro * p. 159. 
facta, quae ne sermonem producam omillo. 

5 CAPUT V de fuca Theodosii Hierosolymorum a regis minis 

DOCET, ET DE IUVENALI QUI CUM EXERCITU ROMANORUM REVERSUS EST, 
CUIUS INTROITU MULTI OCCISI SUNT. 

El, cum Theodosius his rebus prospere se gereret, fama 
omnium rerum quas operabalur a Marciano rege audita est ; et 

10 luvenalis reversus est adiunclo comile Dorolheo et exercitu, qui 
Theodosium adprehenderet el in vincula coniceret, el omnem 
episcopum quern in dicione sua fecerat relegarel, el monachos 
ac populum punirel, eosque ob causam arroganliae et audaciae 
expellerel, quod Theodosium Hierosolymis episcopum fecerant ; 

15 lanlum Petrum iberum Gazae, propler reginae deprecalionem, 
relinquei-el, eliamsi cum celeris episcopis communicare nollel. 
El, cum Neapolim pervenissel, lum monachos mullos ibi invenit, 
el initio blandiliis cum eis ulebalur, hominibus simplicibus 
quorum arma el galea (ides vera eral et opera integritalis, 

20 eosque orabal ul cum eo consociarenlur ; el, cum hoc aspemati 
essenl, nisi quae Ghalcedone vi eflecla eranl analhemalizaret, 
dicebal: « Regis voluntas esl » ; el delreclabanl. El Romanis ac 
Samarilanis mandavil, eosque feriebanlel occidebanl, dum canunl 
et dicunl : « Deus, populi haereditalem luam intraverunt, et 

25 lemplum tuum sanclum polluerunl, et en ! Hierosolyma vastita- 

tem faciunl » '. Et Romanorum alii * misericordia superabantur et *p. 160. 
flebant ; alii aulem cum Samaritanis monachos mullos occidebant, 
et sanguis eorum in lerrarn effusus est. 

CAPUT VI de Samaritano quodam caeco indicium praebet, qui 

30 FIDE ADPROPINQUAVIT ET PORTIONEM SANGUINIS EORUM QUI OCCISI 
SUNT OCULIS SUIS ILLEVIT ET APERTI SUNT. 

Samarilanus vero quidam caecus eum a quo ducebatur fefellit, 
et dixit : « Quoniam oculi mei sanguinem caedis horum christia- 
norum non vident. ut eo delecter, fac me adpropinquare et 

1 P$. lxxviii, 1. 



— 110 — 

tangam ». Et, cum eum adpropinquare fecisset et tetigisset eum, 
manus suas adspersit, et in terra adoravit ; et flevit dum precatur 
et orat ut martyrii eorum socius fiat. Et surrexit et portionem 
sanguinis eorum oculis suis illevit ; et manus ad caelum elevavit, 
et aperti sunt et visum accepit. Et qui haec perceperunt admirali 5 
sunt et in Deum crediderunt ; caecus etiam baptizatus est. Qui 
autem regis mandato serviebant eos quos vivos reliquerant 
adprehenderunt eosque ex omni dicione ' expulerunt. 

CAPUT VII, DE EO QUOD DOMINUS NOSTER PETRO IBERO GAZAE 
APPARUIT ET DIXIT EI UT CUM EXPULSIS BECEDERET. 10 

Ferunt vero Petruin celebrem in quiete fuisse, a nullo depul- 
sum, propter regis mandalum, et reginae pro eo curam ; vidisse 
aulem Dominum nostrum in visione indignanter ei dicentem : 
« Quid, Petre ? Num ego in servis meis fidelibus expellor, et tu 
sedes et quiescis ? » El Petrus paenitentia actus paruit ; et 15 
surrexit et Gazam reliquil, et cum expulsis fuit et recessit. 

p. 161. * CAPUT VIII de Salomone quodam monacho acri docet, qui 

DOLUM EXCOGITAVIT ET APUD IUVENALEM INTRAVIT, UT AB EO 
BENEDICTIONEM ACCIPEBET, ET PULVEBEM QUI cnu>pi8a COMPLEBAT 
CAPITI EIUS INIECIT EIQUE INCBEPAVIT. 20 

Et, cum Iuvenalis cum izupaxa^a exercitus Bomanorum fideles 
et monachos qui in x^P? erant expulisset, et Hierosolyma 
pervenisset, et throno insedisset, nee promissa sua et caedes 
quae introitu eius acciderunt et periurium suum curasset, 
monachus quidam nomine Salomon, ayrmam honorato verecun- 25 
diae vestitus, spiritu suo agitalus est, et quasi a summo sacer- 
dote benedictionem accipere vellet dolum excogitavit, et arcupiSa 
pulvere et cinere complevit, et alae suae subiecit, et Iuvenali 
. adpropinquavit ; et eius ad se introitu gavisus est. Et, cum eum 
recepisset, dicit ei Salomon : « Benedicat dominus meus ». Et, 30 
cum Romani eum adpropinquare et prope ad eum accedere 
sivissent, pulveris am>pi8a deprompsit, eamque in caput eius 
evacuavit ; et dixit : a. Ignominia, ignominia adfectus es, periure 
ac persecutor ». Et, quando eum ferire voluerunt, Iuvenalis haud 

1 Sc. patriarchatu. 



— 111 — 

permisit ; nee perturbatus est, sed ob hoc paenltuit eum, et 
caput suum excussit ; et monachum a facie eius eiecerunt. Et 
mandavit ut JcvdXwjAoe ei darelur, et a regione recederet. Is vero 
non accepit, sed recessit. 

5 CAPUT IX INDICIUM PRAEDET QUOMODO, CUM TlIEODOSlUS A 
KOMANORUM EXERC1TU QUAERERETUR, ET PREIIKNSUS SIT ET IN l)OMO 
1NCLUSUS IN QUA CALX ERAT, ET TANDEM MORTUUS SIT. 

Theodosius *aulem, cum regis Siaxdyiiaxi per lolain Gicapx^av 1 *p. 102. 
quaererelur, Homanorum oxf/jta cepil, et in capile crines el ga- 
in leain;el circumibal el slabiliebat, dum fideles confinnat. Tandem 
vero, cum ad Sidonis viciniam pcrvenissel, a nolo quodam suo 
prehensus esl et Homanis I radii us. Et laliter contra eum fui*ore 
commoli sunt Neslorii adseclae, (|uod per lolam lerram habila- 
bilem, cum circumirel, doclrinac eius fraudem delegebat el 
15 anatliematizabal. Et ad regem adscenderunl, eumque oraverunl 
ul vir eis ad custodiendum darelur; el ceperunl eum el in 
domo quadam parva monacliorum incluserunl, in qua ernt calx 
viva. El Neslorii adseclae per catenas veniebanl el cum bo 
dispulabanl, cum putarenl ob anguslias magnas fore ul eum 
20 paenilerel et voluntali eorum adsBnlirelur ; el cunclos vincebal 
el pellebal, el pudore confusi ac lurbali a praesenlia eius rece- 
debant. Et dicebal : « Quarndiu halilus in naribus meis esl, 
eliamsi vinclus sum quominus per regiones secundum consuelu- 
dines meas cireuineam, Dei lamen verbum in me non vinclum 
25 esl, sed veritatem el sincerilalcm in aures audilorum prodamal ». 
Opinabantur aulem el Eulychis fautores eum eis adsenliri ; et 
ei eliam ad eum confluebanl, el cum eo dispulabanl ; el similiter 
insperalo eis oslendebat eos Valentino et Mani et Marcioni. 
adsenliri, el haeresim eorum foedam esse, el tuwesibus Pauli 
30 Samosaleni et Apollinaris et Neslorii foediorem. Ilaque et It t et 

illi a praesenlia eius recedebant ab eo superali. * Et, quoniam ei * p. 163. 
angustias angusliis addebant, et anima eius in dbywvt constan- 
tissima erat, in nolitiam eius venerunt et ea quae scripsil 
Iohannes Rhelor * ex Alexandria, quae fraudis et detrimenti 
35 plena sunt, et haeresis sunt ; et vir earn detexit et anathe- 

1 Requiritur fotapx^v. — * p^xoap. 




— 412 — 

matizavit. Et, cum cursum suum consummasset et in &y&vi 
certasset, et fidem suam custodisset ', tandem vita in carcere 
firiita obiit, et ad Christum Dominum nostrum recessit, et 
fidelibus exemplum conflrmationis reliquit. 



CAPUT X HAERESIM IOIIANNIS RHETOI\IS * QUI ALEXANDRIAE ERAT 5 
COMMEMORAT, QUOMODO ACCIDERIT ET ANATHEMATIZATA SIT. 

lohannes Palladio sophistae alexandrino haerebat, eique secun- 
dus erat, et ob hoc Rhetor 2 vocatus est, quoniam ab arte sophis- 
tica ad rhetoricam philosophus nomine appellatur (?). Hie diebus 
Pretorii, qui Dioscoro successit, tot am urbem Alexandrinorum, 10 
hos quidem fidei zelo, hos autem quia rapinam et persecutionem 
ab eo patiebantur ut synodo adsentirentur et Tomum acciperent, 
Pretorium odio habere vidit ; et ipse etiam mullis placere studuil, 
et famam adquirere et aurum colligere, et gloria hac vana laudari. 
Et, cum Scriptures sanctas non legeret, nee vim mysteriorum 15 
quae in eis sunt inlellexisset, nee doctoribus antiquis ecclesiae 
sanctae exercitatus esset, cum quid diceret et de quibus rebus 
contenderet ' ignoraret, inflatus est ut quasi argumentum scriberet 
Deum Verbum ut semen in corpore crassum factum esse, et 
natura sua passum esse, si passus esset. Negat vero eum 20 
p. 164. corpori humano adunatum esse, nee naturas e quibus * unus 
Christus apparuit confiletur, sed verba parat et carpit : 
c Neque etiam fieri potest ut natura vocelur, quandoquidem sine 
semine viri in Virgine incorporalus est » ; et dicit « Ergo neque 
in ea et ex ea » ; neque ecclesiae doctoribus adsensus est qui 25 
dicunt Deum Yerbum naturam humanam sibi adunasse et 
hominem factum esse. Et lalia vana verba effutiebal, et scripta 
sibi contraria scripsit, interdum quidem Apollinari adsensus, 
interdum autem Eutychi, interdum autem aliquid novum *. Et, 
quoniam ille dubitabat de eis rebus quas scribebat ne reprehen- 30 
derentur, cum nomine suo libros suos non scripsit, sed interdum 
nomen Theodosii episcopi Hierosolymorum huic inscribebat, et 
interdum nomen Petri iberi alii inscribebat, ut fideles etiam eis deci- 
perentur et eos acciperent. Dicunt vero tempore quodam Petrum 
iberum unum eorum in monaslerio quodam repperisse nomine 35 

1 II Tim., iv, 7. - s ^teop. - 3 1 Tim., i, 7. — * Sic syr. 



— 113- 

suo inscriptum ; et, cum cepisset et legisset, ira commotum 
esse, et eum qui composuit et eum qui scripsit anathematizasse. 
Neque ibi tantum, sed Alexandriae etiam, itemque in Palaestina, et 
in Syria, is et Theodosius scripta huius viri anathematizaverunt 1 . 

1 Haec in opere contra Iulianistas scripto in Add. 12155,1 f. 125 V°, de Zach. 
citantur et a Wright (CBM, p. 940) edita sunt, sed de gr. textu sumpta esse 
videntur. Citatio, quam hie exscribo, summatim data est, sed nonnulla continet 
quae in nostro desunt. 

AauotA isoreisAn vyi< K$VL.TtJO oniric* : afla&a.l&'tr^l 
r6aai po -\j\j$i(< *. r<!x.&v^&oo Qoa*icA^i& (Ms. "\.l) 

^caAa^.n fAtK' r<Aci : ipdr^l (AuK* ^..T* t*£g : rtb\Z**X 
rtf<i-^» r<l=>i\^ *. c£xj»:ib K&cnsr^ A. no (A *nn&a : r^iuivw 
^AciA ^1 *aU> '. QoCuilAc&rft ,AaA ^» p^sO ->*» 
T»rtfo ..rt%T*iO K&.Tu rd\2>icu »3l» ogc^o . JSuU nAAy^rf.l 
enfiax. Kteoo .scW,&£ft k^o . jui K»r<*fl0Gf< «&\lsQ r^ciAr^l 

nd^ c\n.aa>& f<r Klx»i QQAOo.toK^.t . ^•coA^. ^OAfias pdaioi 

x-s^K^ixaA KliAp'. r^cneax. ^Aco pa.i r&j^»*f .pOiaic^ 
ciA (Ms. oca") aaciiiQ *, r^cVlv.l »» rt'iiA rtft^Sk Aa^o ^».t 
jax.\nf icnoto .t&.o . K^^i toooiv TxH-ii rttsorfiao 
icooiuK' nA.ta . oasachA.rrt oaA ^aiurfot *. cH*ni=>iai 

4 

(<4via\ : rdscKa. rcAso r£acK^act . ^Acn po ja*2M oaL.1 

SYR. — C — V. 8 



— 4U — 

CAPUT XI QUOMODO lOHANNES SILENTIARIUS A REGE MISSUS SIT 
Alexandrinos ADMONITURUS POSTQUAM Dioscorus Gangris MORTITS 
EST UT PRETORIO ADL'NARENTUR. 

Cum autem Alexandrinis de Dioscoro auditum esset eum 
obdormiisse, dolor magnus fuit ac tristitia ; et post mortem 
eius, ob suum erga eum amorem, ul vivum eum proclamabant, 
et in diplycho nomen eius positum erat ; sed nemo eoruni 
quibus ea quae ordinis accuratione non fiunt viluperare curae 
p. 165. est reprehendat. * Qui vero partis fidelium cranl episcopum eius 
loco facere voluerunt, et Marciani regis minas timuerunt, qui 
litteras in omnes partes, et comminaliones contra eos qui synodo 
non adsentirentur nee Tomum acciperenl emillebat ; qui ita, 
cum de Alexandrinis quibusdam audisset eos episcopum sibi 
post Dioscori mortem facere paratos esse, foliannem siletiliariorum 
principem cum litteris suis mi sit Alexandrinos ut Pretorio 
adunarentur admoniturum. El hie Johannes vir fuil qui regi 



10 



.»Oct3 rdlo.lA,nlV1 Q0Q.lcniAQo i&va.i '. ntf'^u.l&t*. a Iolmnnes 
Rhetor Palladii sophistae Alexandrini discipulus erat ; et temporibus Protorii 
(sic), cum ortliodoxorum persecutionem vidisset, et universam urbem ut ita 
dicamus contra Protorium certare, ob vanam gloriam et lucrum concupivit, 
et sese cum orlhodoxis commiscuit, et, quandoquidem sophista erat, cum 
divinis ecclesiae doctrinis non exercitatus esset, nee sciret ea quae dicebat 
neque ea de quibus contendebat, et patribus Sanctis contrarius staret, libros 
multos composuit, et nunc quidem Apollinaris opinionibus adhaesit, nunc 
autem Eutychis, necnon interdum doctrinam novam reperit, et Deum Verbuni 
essentialiter passum esse dicit. Xec nomen suum operibus inscribebat, sed 
nomina magnorum quorundam eis imponere audebat, Theodosii archie pise opi 
Hierosolymorum, et Petri episcopi iberi, et aliorum doctorum, ut ob haec 
nonnna siraplices deciperet. Accidit vero ut Petrus monasterium quoddam 
intraverit, et tractatum ' Petri ' inscriptum ei dederint ; et, cum eum legisset, 
vehementer exclamavit, et qui eum scripsit anatliematizavit, et nihil harum 
rerum eius esse (sic). Et scripto et sine scripto eum saepe anatliematizavit, 
Alexandriae et in Palaestina. Anatliematizavit eum vero et Timotheus episcopus 
Alexandrinorum. Et haec omnia indicat Zacliarias in Ecclesiaslicis suis, dum 
narrationes ecclesiasticas synodo Chalcedonis posterio> conscribit ». In 
eodem opere (124 v°6, 125 v°«) duae de loli. citationes datae sunt, quarum 
prior in tit. Timotheo adscripta est. 



— 415 — 

eadem sentiebat et sollers erat. Et, cum advenisset et byXoy vidisset, 
monachos multos verecundia et sermonis facilitate, et defensione 
pro fide facienda insignes, et 6%wv hominum fidelium potentem, 
quibuscum res ei fuit, perculsus est et dixit : « Si Dominus noster 

5 volet, regem docere eique de vobis suadere paratus sum ». Et 
8^(kv ab eis accepit quae de fide eorum docebat, et omnibus 
rebus quae per Pretorium eis acGiderunt, et de viri improbitate 
et iniuriis, et sumptibus quos ex ecclesia ultro expendit, verbis 
prolixis quae hie exscribere praetermitto, ne lectorem taedio 

10 adficiam. Et, cum lohannes ad regem reversus esset, eumque de 
his rebus docuisset, dixit ad eum : « Nos quidem te misimus ut 
Aegyptiis admonilione usus suaderes ut voluntati nostrae obtem- 
perarent ; tu autem absque voluntate nostra ad nos reversus es, 
cum te Aegyptium invenerimus ». Yerumtamen, cum de eis rebus 

15 quae de Pretorio in petitione quam miserunt monachi scriptae 
essent intellexisset, audaciam eiusda'm viri et malitiam eius repre- 
hendebat. Et cum ipse in his rebus versaretur mortuus est, cum 
sex annos et dimidium regnasset. Mortuus est autem et Maiorianus 
qui cum eo annos quattuor regnavit, et post eum * regnum *p. 166. 

20 acceperunt Anthimus et Severus et Olybrius, et post annum 
unum cum eis Leo primus, ut sit vita quattuor eorum anni 
septem. 

CAPUT XII de Anthimo et Severo et Olybrio et Leone docet, 

QUI ALIUS CUM ALIO SEPTEM ANNOS ORDINE REGNAVERUNT. 

25 Cum regnasset Anthimus annos quinque, a Ricimere occisus 
est ; et Seyerus cum annum unum cum eo regnasset mortuus 
est ; et Olybrius qui post Severum cum Anthimo unum annum 
regnavit mortuus est, et Leo primus cum tres annos cum 
Anthimo regnasset et post eum duo. Anno autem 4° Leanis 

30 Antiochia terraemotibus qui acciderunt eversa est, et fuit incen- 
dium magnum. El anno 2° regni eius swlypws ' tyrannus 
Gothus occisus est. Et anno 3° regni eius occisus est Aspar 
orpaxTjAiTTjc, et filii eius. 

Est autem in libro hoc III, et in capitibus quae in eo supra 
35 sunt xp^voc annorum tredecim et dimidii ita : 

1 Conic. Kruger et Ahrens 'Aiulfus* (Hyoatius, 180, 187). 



— m - 

Marciani [el] ' Maioriani anni sex et dimidium ; et Anlliimi et 
Severi et Olybrii et Leonis primi qui ordine et alius cum alio 
regnaverunt anni septem ; quandoquidem ab anno 3° Olympiadis 
rJ05««* incepit, et Olympiade 308 a finilus esl. 

Ilem liber IV quasi ex eodem opere Zachariae diserti ea quae 5 
post mortem Marciani et Maioriani et Anlhimi et Severi et 

p. 167. Olybrii gesta sunt (et omnes, * ut chronicon indicat, annos 
duodecim regnaverunt), capitibus duodecim quae in eo sunt 
quae infra separatim notata sunt, ea docet et indicat quae 
Alexandriae et Ephesi per annos viginti diebus Leonis et Leonis lu 
acciderunt de yeipoTovlou; Timothei magni, qui vocabalur ' mus- 
tela ', et quomodo occisus sit Pretorius, qui post Dioscorum a 
synodo Chalcedonis factus est, et post mortem eius clericos eius 
libellos * Timotheo dedisse, et ut ad ecclesiam venirenl rogasse, 
nee sacerdotes acres qui cum eo essent el Sfjfiov eis permisisse, 15 
et ob hoc Komam se contulisse, et Leonem docuisse ; eunu\ue 
epislulas ad Leonem regem fecisse Timolliei yeipoxovixv repre- 
hendentes. Docet vero etiam de Timothei ad Leonem epistula, 
quae additamenlum in synodo factum et Tomum reprehendebal, 
ilemque de lohanne qui Ephesi Bassiano successit qui sese 20 
abdicavit, et de Leonis regis litleris encycliis, qui episcopis 
scripsit ut ei scriberent quid de eis quae in synodo definita sunt 
censerent ; el scripserunt et laudaverunt praeter Amphilichium 3 
Sides ; et Timolheum Gangra relegatum esse, et Gangris Cher- 
sonem; et a fauloribus eiusdem Pretorii factum esse post eum 25 
Timolheum qui '<paxcoXfou trementis ' vocaretur ; necnon de 
Isaia episcopo et Theophilo presbytero, qui ut eutychianislae 
apparuerunl, el de epistula quam Timotheus de eis fecit eosque 
delexit. 

Caput 1 de Timothei magni qui vocabatur 'mustela' x et P 0X °- 3U 
vta; indicat, et eis quae acciderunt. 

Caput ]] ostendit quomodo Pretorius occisus sil et tract us, et 
cadaver eius igne crematum sit. 

p. 108. Caput in docet, *postquam Timotheus solus exstilissel epis- 
copus, ceteros etiam Pretorii clericos per libellos • ad ecclesiam 35 

1 In ins. evcidit. — ' XC^cXXoi. — J Sic semper. 






— 117 — 

venire voluisse, nee [5fj[iov] J eis permisisse, nee clericos acres qui 
cum Timotheo essent. 

Caput iv indicium praebet hos viros, postquam haud recepti 
essent, se accinxisse et Romam adscendisse, et rem Leoni summo 
5 sacerdoti indicasse. 

Caput v de Timotheo commonet et eis quae Ephesi lohanni 
acciderunt qui Bassiano successit. 

Caput vi de Timothei SeVjaecog ostendit itemque reprehensione 
quam in ea de Leone et de epistula eius regi scripsit. 
10 Caput vn de eis docet quae episcopi Leoni regi scripserunt 
quae in encycliis sunt quod ad synodum, et de Amphilichio qui 
in eis quae scripsit ceteris episcopis non adsensus est. 

Caput vin de Anatolii ad regem epistula indicat, ipsum 
episcopos adhortatum esse quid de synodo scriberent. 
15 Caput ix de Timothei i^opiaq adnuntiat, et de eis quae eius 
ab urbe Alexandria exitu acciderunt. 

Caput x de Timotheo alio ostendit qui a Pretorii fautoribus 
episcopus factus est et ' <paxioXiou trementis ' vocabatur. 

Caput xi indicat quomodo Gangris Chersonem deportalus sit 
20 Timotheus. 

Caput xii, de lsaia et Theophilo Eutychianistis, et de epistulis 
quas de eis scripsit Timotheus eosque detexit. 

In hoc libro autem est xp^vo? temporis ex annis Leonis primi, 

anni duo vel tres, et anni Leonis allerius, anni septemdecim, 

25 duobus mensibus deductis, ut chronicon indicat ; quoniam duo 

annos plus * minus Timotheus magnus Alexandriae episcopus * p. 169. 
fuit, et tunc Gangra relegatus est, et, post duodeviginti annos, ad 
sedem suam reversus est, et statim mortuus est. 

LIBER IV de Timothei -xtipaToviaq, et de eis quae diebus 
30 Leonis regis primi acciderunt et Leonis alterius. 

CAPUT I LIBRI IV quod de Timothei magni qui vocabatur 
Aelurus xetpotovtas docet, et eis quae acciderunt. 

Cum xaxdcaxaaig ecclesiae Alexandriae ita se haberet, subito 

fama audita est mortuum esse Marcianum ; et omnes confirmati 

35 sunt, et cum universo ordine monachorum deliberabant quemnam 

1 Id ms. deest; e p. 116, 1. 15, addidi. 



— 118 — 

a parte fidelium episcopum facerent ; quoniam lior, tempore 
Dionysius oxpaxTjY^ ibi non erat, sed in Aegypto ' degebat. El de 
Timotheo cogitaverunt, viro ieiunatore et 7cpaxTix<o ', qui a 
Cyrillo e deserto vi adductus erat et presbyter consecralus, el 
fidem Dioscori participavit, et in onini veritale lidei doclorum 5 
ecclesiae versabatur. Hunc populus Alexandrinorum ilemque 
monachi corripuerunt, eumque ad ecclesiam magnam quae voeatur 
Kalactpoi adduxerunt. Et secundum ordinem canonum ex epis- 
copis tres desiderabant qui eum consecrarenl ; el, quoniam duo 

p. 170. Aegyplii aderant, alium etiam * inveniri oportebat. El, cum hunc 10 
quaererent, nonnulli e Stjjiou de Petro ibero didicerunl qui, cum a 
Palaestina recessisset, ibi Alexandriae degebat. Et raptim cucurre- 
runt et virum corripuerunt, eumque super humeros suos porl.i- 
verunt, ut terram non tangeret. Et, cum eum adducerent, vocem 
quemadmodum Philippus de eunucho Candacis reginae* audio- 15 
runt ; [et]\ consensu cleri et monachorum et urbis populi fidelis, 
vi eum invitum consecraverunl,et in throno 5 Alarci collocaverunl. 
Et corpore debilis erat ob ascesim multam ; ila ut propter maciem 
eius 'mustelam ' eum iocandi causa vocare solerent Pretorii fan to- 
res. Et,cum Dionysius axpzirflbz ea quae acciderant didicisset, quod 20 
putavit fore ut, ubi rex auditurus esset, reprehenderelur quod duo 
essent in urbe episcopi, cum advenisset, universum llomanorum 
exercitum duxit, et Timotheum adprehendit, et multi occisi sunt. 
Et mandavit ut eum ad locum qui vocal ur Qabhrsirin * portarent. 
Et, cum abiisset, civium contra Romanos pugna invalebat, et 25 
oxaat? crescebat, et erant coltidie caedes ; presertim quod 
Romanos qui vocantur qrtdwn 7 , qui iracundi erant el ariani, 
instigabat eisque minabatur ; et similiter qui ecclesiae bonis 
praeerat ea in Romanos expendit, et cum 5^|iip certabant. Accidit 
autem ut pars magna eorum et mulieres eorum pugna ceciderint 30 
et trucidati sint ; et ipsi alii contra alios divisi sunt, et cerlamen 
fecerunt. Et, cum huiusmodi lumultus urbem aliquot dies lenuis- 

* p. 171. set, Dionysius coactus est et Longinum adduxit, * monachum 



1 Evagh. 11, vni (de Zach.) tyjv dvto Alytwctov. — 2 Sc. ' miraculorurn actore '; 
cf. V, ix ; VI, in. — * Act., IX, 211. — » In ms. excidit. — 5 Gpovo?. — 6 Syrus 
Tandoipiv ut ' sepulcrum Sirin ' male intellexit. — 7 Legendum fortassc 
* PDRTWN ' (qp oiBepotTcov). 



— 119 — 

quendam verecundia et virlute celebrem, et Timotheum ei 
commisit ut eum rursus ad urbem et ad ecclesiain eius reduceret 
ea condicione ut contentio desineret et caedes quiescerent. El, 
cum Timotheus ad ecclesiam magnam reductus esset, e qua vi 

5 remotus erat, et Pretorius ecclesiam quae vocalur Quirina' occu- 
passet, et tempus azymorum advenisset, pueri irmumeri baplizandi 
ei oblati sunt, ut ob multitudinem eorum ei qui nomina eorum 
scribebant et legebant fessi sint, et Pretorio quinque tantum 
oblati sunt ; et 5iJu.o£ Timolhei amore magis delectatus est, ut 

10 eum eliam e Quirini ecclesia expulerint, et caedes factae sint. 

CAPUT II OSTEND1T QUOMODO PRETORIUS OCCISUS SIT ET PER 
URBEM TRACTUS ET DENIQUE CADAVER EIUS 1GNE CREMATUM SIT. 

Et, cum Pretorius Romanis comminaretur qui ab eo aurum 
accipiebanl, nee manus suas sanguine replebant eisque iralus 

15 esset, Romanus quidam anima infremuit, et indignatus est, et 
dum Pretorium vocat ut corpora occisorum iacentia conspiciat 
eique oslendat gladium subito clam distrinxit, eumque per costas 
transfodit cum Homanis sodalibus suis eumque occiderunl. Et 
eum ad Tetrapylum trahebanl, et de eo nunliabant, « Hie 

20 Pretorius est » ; et alii insidias dolosas esse putabant. Et Romani 
cadaver eius reliquerunt et discesserunt. Et, cum hoc intellexissel, 
8f)|jLos etiam infremuerunt, et cadaver traxerunt, et in Ilippodromo 
igne cremaverunt. Huiusmodi finis mortis Pretorio accidit, qui 
Alexandrinos male tractavit, ut Georgius arianus, et illius 

25 exemplo ab eis passus est, et ei factum est. 

* CAPUT III rosTQUAM Timotheus solus exstitisset episcopus * p. 172. 

CETEROS ETIAM CLERICOS PAENITENTIAE M0D0 PER LIBELLOS * EI 
ADUNARI VOLUISSE NEC PERM1S1SSE SffllOV NEC SACERDOTES ACRES 
QUI CUM EO ESSENT. 

30 Timotheus autem, cum Alexandriae summus sacerdos solus 
exstitisset, factis ostendit qualem sacerdotem esse oporteat ; et 
argentum aurumque, quod diebus Pretorii Romanis dabatur, in 
pauperes et viduas et hospitium peregrinorum expendit, et in 
eos qui in urbe egebant ; ita ut brevi tempore, cum eius pulcra 

* Sic. — * AipeXXoi. 



— 120 — 

gesta percepissent, divites quidam obalou; ei obtulerint dilectione 
et amore et aurum et argentum. Presbyteri vero et clerici qui 
cum Pretorio fuerant, qui cunctas virtutes eius et mores ange- 
licos sciebant, et civium erga eum amorem, coniuncti sunt, et 
libellos ' fecerunt, eumque ut reciperentur oraverunt ; et promi- 5 
serunt se Romam ad Leonem iter facturos eumque de eo quod 
in Tomo innovavit ac scripsit commonituros, eo [quod] * hi 
viri prompti erant et diserti et divitiis abundabant, et honore, 
et genere 3 nobiles erant, et a Cyrillo ad clerum vocati erant, et 
apud fdios Romae honorabantur. Et Eustalhius Byreti *, cum 10 
petitionem pro eis scripsisset, Timotheo obtulit, ut reciperentur. 
Sed invidia civium et odium contra viros ob ea quae diebus 
Pretorii acciderant crevit, et propter horum aerumnas diversas 
ut viri reciperentur non permiserunt, sed alios paraverunt qui 
clamarent : « Nemo eorum hue pedem feret, nee reciprentur 15 
transgressores ». 

p. 173. * CAPUT IV INDICAT QUOMODO III VIRI SE ACCINXERINT ET ROMAM 
ADSCENDERINT ET QUAE EIS ACCIDERANT DOCUERINT. 

Hoc causa fuit cur res subverterentur et turbarenlur. Cum 
enim hi viri contempti essent et non recepti, Romam pervenerunt, 20 
et Pretorii mortem terribilem indicaverunt et contemptum 
canonum ; [et] 2 eum propter synodum et Leonis honores mortuum 
esse ; et se ipsos contumelias multas sustinuisse ; et Timotheum 
contra v6[iov exstitisse et sacerdotium accepisse. Et rem apud , 
Leonem odiosam ac turpem reddiderunt, eumque in Timotheum 25 
concitaverunt. 

caput v ea docet [quae] * de tlmotiieo gesta sunt et quae 
Ephesi Iohanni acciderunt qui Bassiano successit. 

Quomodo autem Timotheum diflamandi occasio facta sit 
referam. Postquam Marcianus rex mortuus est et Anthimus et 30 
Severus et Olybrius per brevem annorum vitam in Italia et 
regionibus superioribus regnaverunt, hie Leo primus cum eis et 
post eos in regione Europae regnum accepit, vir fidelis quidem 
et pot ens, fide autem simplex. Et, cum mala quae in Aegypto 
facta erant, itemque Alexandriae et in Palaestina et ubique 

1 XtpeXXoi. — * In ms. excidit. — » yivog. — * Vide p. 103, n. 2. 



— 121 — 

didicissent, multi propter synodum turbati sunt. Et Ephesi 
etiam multae caedes factae sunt Iohannis introitu postquam 
Bassianus sese abdicavit et fugit ne Chalcedone subscriberet. 
Johannes vero sedis eius urbis iura atque honores prodidit, 

5 quod principatum appetiit, quern usque hodie Ephesi prodi- 
torem vocant, *et cuius nomen libro vitae eraserunt. Voluit *p. 174. 
ergo rex Leo qui a Timotheo Alexandriae litteras accepit 
synodum congregare ; eumque impedivit Anatolius urbis regiae 
episcopus, non quod ea quae a Timotheo scripta sunt reprehen- 

40 dere potuit, sed commotus est, ne, si synodus congregaretur, 
omnia quae Chalcedone acta sunt abolerentur, non propter {idem, 
sed propter iura et honores quae sedi urbis regiae contra 
v6(iov data sunt. Suasit ergo Anatolius regi ne synodum congre- 
garet, sed ut per epistulas litterarum quae vocantur encyclia de 

15 synodo et de Timolhei yeipoTovLas episcoporum sententiam exqui- 
reret. Et de Timolheo et de synodo Chalcedonis epistulis ency- 
cliorum episcopis scribere incepit ita : «t Sacerdotes in dicione 
nostra viventes qui eadem sentitis, absque timore hominum, et 
absque partium studio, et absque fraude porro et favore, Dei 

20 timore solum ante oculos vestras posito, eo quod vos ei soli 
defensionem facturos et responsum daturos repulatis, id quod 
vobis placet mihi breviter indicate, ea quae Chalcedone acta sunt 
perscrulantihus, et de ^eipoxoylaz Timothei Alexandriae ». Et, 
epistulis huiusmodi regis Leoni Romae datis, Leoni regi duas 

25 epistulas scripsit, unam de Timotheo, et aliam pro Pretorii 
fautoribus, in qua de clericis Constantinopolis etiam indicabat eos 
Timothei opinionem participare, et Anatolium segnem vocabat '. 
Et *de Tomo etiam qui ab eo propter Eutychem factus erat, qui * p . 175. 
in concilio Chalcedonis receptus est, defensionem fecit. Verum- 

30 tamen de Christi inhumanatione etiam in hac quoque epistula 
similia distincte scripsit 2 ; quam Leo rex ad Timotheum Alexan- 
driae misit ; et, cum earn recepisset, regi Sirjaiv scripsit huiusmodi. 

CAPUT VI quod in Timothei SerjoEt fidem eius indicat, et 

REPRE11ENSI0NES QUAS IN LEONIS EPISTULAM FECIT. 

35 «Quoniam hominibus prudentibus, rex tranquille ac serene, 
nihil honoratius est anima, sed et quae corporis sunt contemnere 

1 Ep. avj, vi (P. Lat., LIV, 1132). — l Ep. CLXV (ibid., 1155). 



— 122 — 

didicimus, neque animae detrimentum facere l , idcirco etiam 
quantum valeo animam meam custodire studeo, ne ante tempus 
iudicii ut amans corporis sui condemner, et ipse in me ignem 
gehennae parem. Et hoc puto cunctos prudentes pulcre velle, id 
quod fratribus eorum odiosum est non accidere ; et hac de causa, 5 
dum hanc petitionem scribo tranquillitatem tuam certiorem facio 
me a pueritia mea Libros sanctos didicisse et mysteria divina quae 
in eis sunt considerasse, et usque adeo fidem veram milii semper 
curae esse, secundum [doctrinam et]* traditionem apostoloram et 
patrum meorum doctorum. Dum his gratia Dei Saivatoris nostri 10 
haereo, ad hanc aetatem perveni, et unam fidem confiteor quam 
Salvator et Creator noster lesus Christus tradidit, quando inhu- 
manatus est et beatos apostolos misit et dixit : « Ite docete omnes 
populos, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus 
p. 176. sancti » 3 . Trinitas *enim perfecta est et unius gloria et beatitu- 15 
dine naturae, in qua nihil est minus aut maius. Ita enim et beati 
patres cccxvhi docuerunt, et de vera incorporatione Domini et Sai- 
vatoris nostri Iesu Christi eum inhumanatum esse quemadmodum 
ipse dispensationem suam cognovisset ; et haec cum eis sentio ac 
credo, et omnes qui in fide veritatis florent. Nihil enim difficile in 20 
ea est nee definitio praedicationis fidei patrum nostorum sanctorum 
additamento eget ; et qui haec non sentiunt sed haeresi corrupli 
sunt a me respuuntur, et ipse etiam eos fugio. Morbus enim qui 
animam perdit est doctrina Apollinaris, et Nestorii blasphemiae, 
et qui * de incorporatione Iesu Christi qui a nobis incarnatus est 25 
errant, et divisionem in dualitalem in earn introducunt, et dispen- 
sationem etiam unici Filii Dei scindunt, et ei porro qui dicunt de 
corpore id e caelo adsumptum esse, vel Deum Verbum mutatum 
esse, vel in natura sua passum, neque eum corpori humano atque 
animali e nobis adsumpto adunatum esse confitentur. Et eis qui in 30 
unam ex his haeresibus inciderunt dico : ' Valde erratis, et Scrip- 
tures nescitis ' 5 , neque eorum societate utor neque eos ut fideles 
diligo ; et fidei Nicaeae editae adhaereo eamque teneo, et ut veri- 
tatem aestimo et ita mihi curae est ut vivam. Cum vero Diomedes 
clarissimus silentiarius ad me pervenisset, atque epistulam episcopi 35 
Romae mihi dedisset, et earn perscrutatus sum,et quae in ea sunt 

1 Matth., xvi, 26. — 3 In ms. deest ; e Mich, addidi. — 3 Matm., xxviii, 
• 19. — * Sic syr. — 5 Id.; xxh, 29. 



— 123 — 

inihi noh placuerunt ; et, ne ecclesia turbetur, o Christi amans, 
usque [adeoj ' earn coram eis non legi aut reprehendi. Credo autem 
*l)eum screnitatem tuam in earn menlem impulsurum ut quae in *p. 177. 
hac epistula fidelibus oflensam faciunt corriganlur, quoniam 

5 Neslorii doctrinae adhaerenl et adsenliuntur et propinqua sunt 
qui condcmnatus est quia incorporationem Domini noslri Iesu 
Chrisli in naturas et hypostases et proprietates, et nomina et 
opcraliones scidit ac divisit, et verba Scripturarum de duobus 
inlerpretatus est ; quae in fidei confessione trecentorum duode- 

10 viginli non sunt. Unicum enim Filium Dei qui Palri suo connalu- 
ralis est descendisse proclamaverunl et incarnalum esse et inhu- 
manalum et passum, et surrexissc et in caelum adscendisse, et 
venliirum ul vivos ac mortuos iudicaret, neque in eo* naturas et 
hypostases ct proprietates commemoraverunt et diviserunl, sed 

ir> divina el humana in dispensalione unius esse confessi sunt. Ergo 
eis quae Chalcedone acta sunt non adsenlior, quoniam in eis 
divisioncm ac discidium in dispensalione inveni. Et nunc, o rex 
viclor, acripe me, quod pro veritate haec confidenter loquor, ut 
imperium luiim in caelo eliamsicut in terra floreat. Et petitionem 

20 meam clemenler accipe quoniam lias ab occidente litteras momen- 
I tun oflensae pcrvadil, quae dispensationcm scindunt ; et oro ut 
omnibus Unguis infirmenlur ul pure confessio fiat Christum Deum 
re vera in came passum esse, et sine passione in Deitale sua 
mansisse, quam cum Palre el Spiritu habet. Et caput tuum 

25 honoralum oro alque imploro ut ad omnes miltatur mandalum 
ul pat rum nostrorum cccxvm fidei definilionis confessionem 
leneaut, quae brevitale *verborum omnibus ecclesiis verilalem *p. 178. 
proclamat, ct cunclam haeresim el fraudem doctrinarum oflensae 
infirmal, nee correclione egel. Sed quae mihi in hac epistula 

M) corrigi debere videnlur»— quae non exscripta sunt — «sunl haee». 
El, quoniam fuse et cum xptjoeai contra se citatis dicta sunt, ea 
hie non exscripsimus, ne lectorem taedio adficiamus ; quoniam 
reprehensiones a fidelibus ubique reperientur quae in ea a 
prudentibus faclae sunt ; et primo a Dioscoro, et post cum ab 

33 hoc Timotheo, et post eum a Petro, et ab Aksenaya episropo 
Mabbugh et a Severo diserto summo sacerdote Antiochiae in eis 

1 In ms. excidit. — s Ita Mich. ; ms. ' eis '. 



— 124 — 

quae contra Grammaticum scripsil, et a Cosma ' et a Simeone 
archimandrita Leghine *, et epistula Alexandrinorum \ 
Caput vi fimtum est. 

caput vii quod ea etiam ind1cat quae ceter1 ep1scop1 praeter 
Amphilichium Sides Leoni scripserunt ; [qui] 4 secundum synodi 5 
doctrinam adf1rmaverunt e1que adsensi sunt. 

Timotheus autem de Leonis epistulis et de synodo Chalcedonis 
talia confidenter scripsit. Ceteri .vero episcopi metropolitani 
ubique positi, cum regis litteras encyclias accepissent, ea quae 
ab eis Chalcedone facta sunt adfirmaverunt, eisque adsensi sunt, 10 
et Timothei yeipoxovlav reprehenderunt ; Leo autem Romae 
episcopus eum Antichrislum nominabat. Ferunt vero ceteros 
etiam episcopos adhortatione Anatolii et litteris eius ad eos 
scriptis ut haec scriberent incitatos esse. Solus autem Amphili- 
179. chius Sides veritate ac rectitudine sine timore usus est; *et 15 
ipse et episcopi dicionis eius confidenter scripsit 5 et quae in 
synodo facta sunt et Tomum 8 reprehendit 5 et viluperavit 3 ; et 
de vi et partium studio quod ibi fuit docuit, cum cilationibus et 
verbis copiosis e Sanctis Scripluris et patribus extractis, dum 
regem implorat ut quae Chalcedone facta sunt infirmentur, 20 
quoniam 'causa offensae fidelium itemque perturbationis sunt'. 
Verumtamen Timothei ytipoxovlan reprehendit, eamque haud 
canonice factam dixit \ Hie quidem, cum de synodo regi talia 
cum veritate confidenter adfirmasset, ob maliliam et dolum qui 
ei a Nestorii fautoribus factus est, quippe qui ipse solus e cunctis 25 
episcopis synodum ac Tomum, et quae in ea facta sunt vitupe- 
rare ausus esset, in xtv5uvov pervenit, nisi Aspar arpaxirjXaTTrjg 
illius temporis, quamquam et arianus erat, tamen eum 8 orasset 
ac rogasset, ne huiusmodi sacerdos, qui veritatem loquebatur, in 
xivSuvov veniret ; itaque Amphilichius e xivSuvou liberatus est. 30 
Rex autem, cum mala quae diebus Marciani acta sunt corrigere 
quaesisset, ab episcopis impeditus est ; propter quos de Timotheo 
etiam sententia data est ut Gangra in dijopiav relegaretur. De eo 

1 Vide VII, x. — 2 Sc. ' lagenae ' ; cf. VIII, v (p. 80 textus), et X, praef. 

— 5 Mansi, VII, 536 (?) — * In ms. excidit. — 5 Sic syr. — 6 Ms. 'in Tomo '. 

— 7 Huius ep. excerpta a Mich. (p. 251) data sunt inter res e nostro sumptas. 
Forsitan a scriba om. sint (vide praef. in textum, p. iv). — 8 Sc. imperalorem ; 
cf. p. 155, n. 2. 



J 



— 125 — 

vero quod Analolius qui Constantinopoli eral episcopis eliam 
causa fueril ul haec in encycliis regi adfirmarenl ex hac epistula 
quam infra excripsi, (jiiam regi scripsit, disces. 

CAPUT AUTEM VIII de Anatolii episti'la ad regem de 

5 SYNODO SCRIPTA INDICAT, EUM EPISCOPOS INCITASSE * ET AD EOS * p. 180. 
SCRIPSISSE '. 

« Kideli el Clirisli amanli regi victori Auguslo Leoni auxoxpdc- 
xopi Analolius episcopus Conslantinopolis. Opus oralionis mihi 
est, Christ i amans lidelis rex ». Et post pauca dixit : « Quae 

in Alexandriae praesumpta sunt mihi ut quiescerem non permi- 
serunl, sed maieslalis vestrae voluntatem pacificam sequens, 
quae canones pal rum noslrorum vult non conlemni, sed et v6|iou; 
slabiliri, ut me oportebat virum sacerdotem huius regiae vestrae 
urbis, haec et sacro summo sacerdoli Leoni et verecundis metro- 

ir> politanis in imperio vestro constitutis indicavi, dum canones 
ploro qui Timothei actis pravis contempti sunt, ul 6rcou.vT)u.axa 
quae ad maieslalem vest ram de eo missa sunt indicaverunl ; 
qui ecclesiae et mundi v6u.ou; conculcavit et arrogantiam dilexit 
ut dixit Script ura, ' Impius etiam ubi in profundilalem malorum 

20 incidil coiitemnil ' 2 ». Et cetera quae in epistula eius sitnt, 
ita ul ex hoc inlellexerimus, eum episcopis causam fuisse cur in 
lilleris suis ad regem svriptis eis quae in synodo acta sunt 
adseulirenliir. Et mulli e cwptXifjxou el civibus ab Anatolii 
soeielale se separaverunt cum haec de eo didicissent. 

'2r» CAPUT IX de iEopi'a; Timothei, et de eis quae exitu purku 
Kirs ah uRnE Alexandria acciderunt. 

Ouoniam aiilem regis Ttpioxayna de Timolhei exitu Alexan- 
driam miltilur, lioc tempore azpavq^bi eliam ob hoc turbabalur 
et operam dabal * ul mulla palerelur, neve urbs sacerdotem * p. 181. 

oO hum: ainillerel ; [el] 3 cum caedes viderel qiras ei Pretorii 
faulores minabanlur, praeserlim quod apud regem confugeranl 
el a cunclis episcopis adiuvabanlur, consilium cepil idem Slilas 
TcpaxrjYA; ad baplislerium ecclesiae magnae confugere, ipse el 
episcopus, duaruin reruin causa: unius ul ipsi conservarenlur, 

35 el allerius ne hominurn perdilionis et caediuui occasio (ierenl. 

1 Laline ap. Maxsi, VII, 537. — ' Proc, xviu, 3. — 3 In ms. excidil. 



— 126 — 

Et r cum Timotheus ad fontem baptismi confugisset, clerici 
Pretorii fautores viri sacerdotium et verecundiam et senectutem 
et ascesim et labores noil honoraverunt, nee locum porro ad 
quem confugerat, sed summum sacerdotem ab ipso fonte cum 
exercitu abripuerunt et abstraxerunt. Et, cum hoc St!^ auditum 5 
esset, plus quam decern milia ibi occidebant \ ut sacerdotem ab 
eis abriperent. Et, cum Romani multos Alexandrinos mactarent, 
vir [cum Romanis] * ex Aegypto in Palaestinam deportatus est et 
exiit, ita ut iter eius iuxta mare Phoenices esset. Cum vero urbes 
Palaestinae et Uap&Xou* et incolae earum audissent, adpropin- 10 
quabant ut sanctificarentur et aegri inter eos per Dei gratiam 
quae viro adhaerebat morbis suis sanationem lucrarentur, et 
vestium eius partes rapiebant ut (ragmen la pannorum ex eis 
sumpta eis amuleta fierent. Et, cum Byretum * pervenisset, 
Eustathius episcopus cives adhortatus est, [et] * cum cantico [ei 15 
occurrerunt] * ; et, cum urbem intrasset, ei pro urbe supplicabat 
ut pro ea oraret. Et in media urbe stetit, et pro ea precatus est 
p. 182. et Deum oravit * et urbi benedixit. Porro autem Auxonius ipsius 
Eustathii frater, qui illo tempore vifiwv interpres erat, quasi 
consilio fratris sui totam noctem apud eum mansit, dum de fide 20 
et contra Nestorium integre loquitur ; et per haec omnia 
Timotheus silebat, et ea audiit. Et, cum Auxonius vix post multa 
tacuisset, dixit ei Timotheus : « Quis mihi persuadebit ut hi tres 
digiti mei in y&pvQ Chalcedonis scribant ? ». Et, cum audisset 
Auxonius, contristatus est, et flevit. Et eius et Eustathii fratris 25 
eius qui postea adfuit confirmandorum causa dixit eis Timotheus : 
« Sequimini me, et simul pro fide aywva faciamus, et vincamus ; 
ut aut sedes nostras recipiamus, aut ab adversariis expulsi in 
5eV^t cum Deo sincere habitemus ». Et praetextum arripuit 
dedication is ecclesiae quam aedificaverat Eustathius templi magni 30 
quam vocavit Anastasiam. Et dixit Timotheus : « Si dedicationem 
templi in terra siti exspectamus, [Hierosolymis supernis e x pel le- 
mur:] 2 sed si mihi parebis Hierosolymis quae in caelo sunt 
festum celebrabimus ». Et Timotheus per totam viam usque 
Gangra ita honorabatur. 35 

1 Locus vix sanus. Volt, at videtar, dicere xm civinm a railitibus occisog 
esse. Coniec. Chabot r*^\ ■» (incumbebaot) ; sed Micb. idem babet. — 
* In ins. deest ; e Mich, addidi. — 3 Sc. Phoenices Maritimae — * Yide 
p. 103, n, 2. 






— 427 — 

CAPUT X DE TlMOTHEO ALIO OSTENDIT, QUI A PrETORII FAUTO- 
RIRUS EPISCOPUS FACTUS EST QUI VOCABATUR 'qpflCXtoXfou VACILLANTIS'. 

Pretorii autem fautores quoniam regis Kp6aza-^.a habebant et 
urbis reclores mandato oboedientes virum quendam e se elege- 

5 runt qui et ipse * Timotheus vocabalur '<paxwXfou vacillantis' *p. 183. 
eumque ift llirono collocaverunt. Et erat vir 8yju,otix65, et moribus 
humilis erat et factis debilis, ut ostenderunt ea quae acciderunt. 
Cum vero universus urbis populus ecclesiam reliquisset et in 
monasteriis congregarentur cum clericis fidelibus, hie non 

10 indignabalur neque infremebal. Et, ubi clerici eius populum 
exercitu Homanorum coliibere voluerunt, ipse non permisit. 
Accidil autem ut mulier quaedam ei occurrerit quae (ilium suum 
portabat a fidelibus modo baptizalum qui secundum morem 
pom pa veliebatur. El qui ante eum ibant mulieri irali sunt ; et 

15 mandavit ut earn pacale ei adpropinquare facerent ; et puerum 
cepit, cumque osculatur, et mat rem eius adhorlatus est ut, si 
qua re indigeret, earn sumerel. El comitibus suis dixit : « Hi 
clirisliani stint, et nos. Omnis homo ut vult credat, et Dominum 
nostrum honoret ». Yerumlamen, eliam cum haec faceret, civium 

20 iram non placavit, et sine Homanis non ambulabal metu eorum 
quae Prelorio acciderunt. Et, quanto Ttmotheum fidelem dilige- 
banl, ila etiam hunc odio habebant, nee desinebant clamare et 
regem orare ut Timotheus ab looping eis redderelur. Ferunt vero 
de hoc ' <paxioXiou vacillantis ' cum Alexandrinis persuadere 

25 sluduisse ut eius societate ulerenlur, et quasi synodum eiceret 
Dioscori nomen in diptycho scripsisse ; et Leonem Homae, cum 
audissel, eum prohibuisse. Et lempore quodam, cum Constanli- 
nopolim adscendissel, contra Gennadium qui post Analolium 
factus est episcopus coram rege magnam contentionem habuit, 

30 et dixit « Synodum non accipio quae sedem tuam post *Romae » p . im # 
secundam facial, et meae honorem contemnal ». El risit rex cum 
eos vidissetetduo sacerdotes de principatu contendenles audisset. 
El banc quaeslionem scripsit et episcopo Romae notam fecit ; el 
scripsit illo tempore: «Iura unicuique sedi reddanlur ut anli- 

35 quitus » ; el regi hoc indicavil. Et Timolheus hie ^paxtoXtou 

vacillantis ita fecit. 

Liber ' X fimtus est. 

1 Sic. 



— 128 — 
CAPUT XI, quomodo Gangris Chersonem deportatus sit 

TlMOTHEUS ODIO IN EUM CHALCEDONIORUM. 

Gennadi us autem Constantinopolis et adseclae eius Timotheum 
laedere non desinebant, dum in ilopla est ; et regem adhortati 
sunt, et mandavit ut Gangris Chersonem iret, ubi habitant 5 
homines barbari atque inculti. Adsentiebalur vero huic proposito 
etiam episcopus Gangrorum, invidia erga Timotheum fidelem, et 
eximium et miraculorum actorem, et in pauperes misericordem, 
cum Alexandria et ab Aegypto et a ceteris fidelibus donum 
acciperet, et id egenis liberaliter daret Et, cum navem conscen- 10 
disset et in mare vectus esset quod media hieme turbidum erat, 
Chersonem sine xiv86vou pervenit. Et, cum causam didicissent, 
regionis incolae eum admirati sunt ; et fidem eius participaverunt, 
eique oboediebant. Odium autem in eum Nestorii fautorum ob 
hoc fuit, quia operam dabat, et semper in synodum et Tomum 15 
vituperationes et reprehensiones scribebat, et in omnes partes 
mittebat et fideles confirmabat, dum verba sua de Sanctis Scrip- 
*p. 185. turis et ecclesiaedoctoribusa Christi praedicatione * usque ad dies 
suos stabilit ; ut propter haec ei etiam qui haec intellexerunt se a 
Gennadio Constantinopolis separaverint et Acacio cuidam presby- 20 
tero orphanorum nutritori coniunxerint, r qui se Timocleto * poetae 
coniunxit et cum parte nestorianorum certavit ; et hymnos com- 
posuit 2 el eos canebant. Et populus delectabatur, et crescebat in 
orphanotrophium congregalus. Rex vero beatam Mariam Deiparam 
proclamari iussit et in libro vitae inscribi, propter Martyrium 25 
Antiochiae qui aperte neslorianus erat, neque haec docere nunc 
adnuebat ; qui etiam gradu amotus est. Vocatus est autem a rege 
Gregorius Nyssae, vir fidelis et eximius, Gregorii diserti cogno minis, 
ut opinionem Nestorii adseclarum infirmaret 3 . His diebus monachi 
ad regem propter Martyrium adscenderunt ; et mortuus est 30 
Gennadius, et eius loco fuit Acacius hie . orphanolrophus. Et 
promissum ab eo factum erat eum Tomum Leonis infirmaturum, 
et synodum Chalcedonis, et fidei innovationem et additamenlum 
quod in ea fuit. 



1 Ms. * fratri Timocleti ' ; e Mich, correxi. De T. vide Theodor. Lect., 
I, xix, ubi vocatur Timocles. — * Sc. Timocletus. — 3 Zach. fortasse male 
in tellexit Syrus. 



— 129 — 
CAPUT XII de Isaia episcopo Hermopolis et de Theopiiilo 

PRESBYTERO ALEXANDRIAE EUTYCHIANISTIS, ET EPISTULA QUAM TlMO- 
THEUS DE EIS FECIT EOSQUE DETEXIT. 

Et res quidem ecclesiae urbis regiae ita faclae sunt. Timolheus 
5 autem non solum in Nestorii adseclas scribebat, dum ipse in 
l&pia est, sed etiam in eutychianistas. * El hoc manifestum est ex * p. 186. 
eis quae Alexandriam et ad Palaestinam scripsit in eos qui Eutychis 
opiniones tenent, nee Chrislum in came nobis connaturalem 
confitentur, qui in deitate Patri connaluralis est. Et, quod el de 
10 Isaia episcopo Hermopolis et de Theophilo pres viero Alexandriae 
didiceral, qui in urbe regia degebant, quasi prober amorem pecu- 
niae, et eulychianistae erant, et de ipso etiam Timolheo spargebant 
eum opinionum eorum participem factum esse, epistulam in doctri- 
nam Eutychis et Nestorii cum subscriptione sua illuc scripsit, et, 
IS cum baiuli eius cogniti essent, ab his accusali sunt et in xtvSuvov 
venerunt, quod Isaias et socii eius contra eos dixerunt eos decep- 
tores esse. [Et] * iterum epistulam aliam de eis scripsit quam 
patrum xpifasai confirmavit, ita : 

Epistula Timothei 2 . 

20 « Dominus et Deus noster Iesus Ghristus, [quando ortus est] 3 
ut nos a Salanae imperio salvaret et liberaret, et caeli bonis 
dignos redderet, v6[iov nobis earum rerum quae ei placent per 
sanctos patres statuit ; et ne quis dum se honorare putat r miseri- 
cordiam eius * iniuria adficeret sed ut dispensationem [humilia- 

25 tionis eius] 3 nostrae salutis causa factam acciperet mandavit et 
dixit : * Ne declines, neve ad dextram, neve ad sinistram ; sed 
in via regia ambula' 6 ; et rursus dixit : ' Ne sis iustus multum 
*et sapiens fias nimium, ne labaris ; neve impie agas multum, * p . 187. 
neve durus sis, ne ante tempus moriaris ' 7 ; quod est, ' ne quid 

30 malus contra mandata mea tibi obiciat et scandalum tibi ponat 
in via regia in qua ambulas et te occidat ' ; quoniam dicit, 
' In via gressuum meorum laqueos mihi abscondiderunt ' 8 . Con- 
templare ergo te ipsum, neve a via regia declines et aberres> 

1 In ms. excidit. — 2 Huius ep. alia versio syr. in Add. 12156, f. 30 r°, 
exstat. — ' In ms. excidit ; e Mich, addidi ; 12156 ' volens '. — 4 Ms. ' miseri- 
cordem ' ; e Mich, correxi. Cf. p. 130, 1. 24. — 5 E Mich, addidi. — 6 Num., 
xx, 17 ; Prov., iv, 27. — 7 Eccl., vii, 17, 18. — 8 Ps. cxli, 4. 

SYR. — C — V. 9 



— 430 — 

hoc enim mali voluntas est ; qui si impietatem magnam perficies 
tibi occurret, et in xtv5uvov incides. Sicut enim aliquis urbem 
aquis circumdatam intrare quaeret, et, [si] ' pedibus eas transibit, 
profunditate earum mergetur ac sufFocabitur, et, si rursus eas 
transire metuet, urbem intrare non poterit, sed, si vadum 5 
idoneum explorabit, per id transeundo urbem intrabit, ita eliam 
nos qui Hierosolyma superna intrare studemus, nisi Dei v6jaov, 
quern a Sanctis doctoribus didicimus, sequimur, in rupe ducis 
nostri Petri Cephae fide vera stare non possumus. ' Tu ' enim 
'Cephas vocaberis, et super hanc petram ecclesiam meam aedifi- 10 
cabo, et (iox^oI Seyul in earn non praevalebunt' *. Ne quis a 
malo deceptus putet se fidem veram diruere valere; et, si 
contendit, contra se ipsum contendit, nee quidquam depellere 
potest. Et hoc est 'fioxXol seyul in earn non praevalebunt'. 
Quare, si quis super fidei veritatem non stabit, sed iustus multum 15 
p. 188. fit, dum se honorare putat, contumelia adficit; * jiocXXov, nisi 
v6(tov Domini nostri, qui per sanctos nobis statutus est, accipiel, 
ad abyssos mortis et in os seyul recidel. Didicimus enim nos 
absque signo fidei Deo placere non posse \ Haec scripsi quoniam 
nonnullos contendere audivi nee v6(i(p Domini nostri obtemperare 20 
qui per sanctos nobis statutus est, Dominum nostrum incorpo- 
ratione sua in came a nobis accepta nobis connaturalem factum 
esse ; qui etiam eos anathematizaverunt, si ita non censent. 
Ergo ne quis dum se Deum honoraturum sperat misericordiam 
eius contumelia adficiat, eo quod doctrinae palrum nostrorum 25 
sanctorum non obtemperat, qui Dominum nostrum Iesum Christum 
came nobis connaturalem factum esse dixerunt, et cum carne sua 
unum esse. Audivi enim et sanctum aposlolum docenlem et dicen- 
tem: ' Quoniam filii carnem etsanguinem parlicipaverunl, ita etiam 
ipse ut per mortem suam mortis dominium aboleret quod est 30 
Satanas, et omnes qui mortis timore tenebantur et subiugabanlur 
solveret, ut in saeculum viverent. Non enim ab angelis cepil, 
sed a semine Abraham cepit. Et oportebat eum in omnibus 
rebus fratribus suis similem fieri, ut misericors esset, et apud 
Deum pontifex fidelis, et populi peccata expiaret. Eo enim quod 35 
ipse passus est ac tentatus est eos qui tentantur adiuvare potest* *. 

1 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — 8 Matth., XVI, 18. — 3 Hebr., H, 6. — 
* Ibid., 14-18. 






— 131 — 

Quod enim in omnibus rebus nobis similis factus est cuncios 
qui caeli bona mereri volunt et salvari incorporalionem Domini 
nostri Iesu Chrisli e Maria fuisse Virgine sancta Deipara confileri 
docet, qui * corpore ei connaturalis factus est et nobis, qui *p. 189. 

5 deitate sua Patri connaturalis est. Patres enim nostri anathema- 
tizaverunt et nos eos secuti anathematizamus eos qui sicut ei non 
censent. Infra autem in epistula nostra XP 1 Q aet S ^tiam eorum 
doctrinae confirmandae causa exscripsimus. 

Athanasii. ' Hoc enim et apostolus expresse scribit : « Funda- 

10 menlum aliud nemo ponere potest [praeter id quod positum est] 1 , 
quod est Christus. Cunctus homo autem videat quomodo aedi- 
iicet ». Fundamentum vero necesse est compactione et forma 
tale esse qualia ea quae super id aedificantur. Deus quidem 
Verbum, quoniam Verbum est et unicus, socios sibi similes 

15 deitatis participes non habet ; quia autem homo factus est de 
nostra natura et corpus nostrum induil, nos ei connaturales facti 
sumus. Ergo quod ad humanilatem nostram fundamentum est, 
ut nos saxa pretiosa fieri possimus, et super eum aedificari, et 
templum habitationis Spirilus sancti fiamus. Quemadmodum enim 

20 ipse fundamentum est et nos saxa super id aedificata, ita ipse 
vilis est, et nos pal miles qui ex ea et in ea pendent, non natura 
deitatis — hoc enim fieri non potest, — sed humanitate. Oportet 
enim palmiles viti similes esse ; quoniam nos eliam ei sumus 
qui corpore quod e nobis sumpsil ei similes sumus*. Et confi- 

25 teinur eum esse Dei Filium et spiritu Deum, et corpore hominem, 
neque unum Filium duas naluras, unam quae adoratur el aliam 
quae non adoratur, sed unam naturam Dei Verbi quae incorpo- 
rala est et cum carne quam induit una adoratione adoratur ' 3 . 

* Eiusdem ex epistula ad Epictelum. ' Valde reprehendentur et * p- 190. 

*.M) erubescent qui putant, si Domini nostri corpus e Maria esse 
dicluri simus, in Trinitatem qualernitalem nos introducturos ; 
el, si corpus Verbo connaturale esse dicluri simus, manere 
[Trinilatem] v Trinitatem, cum nihil alienum ei addatur, et, si 
corpus eius humanum dicluri simus, quoniam corpus Dei nalurae 

35 alienum sit, cum Verbum in eo sit, fieri pro Trinitate quaterni- 

' Ms. et Mich. om. - 2 Or. Ill contra Ai\, LXXIV, ii. - 3 P. Gr., XXVIU, 
25. — 4 In ins. evcidit ; e Mich, addidi. 



— 432 — 

tatem necesse esse, propter corporis additamentum. Gum haec 
ita dicunt, quomodo verba eorum solvanlur et a se ipsis 
subvertantur haud percipiunt. Si enim neque e Maria corpus 
esse dicent, [sed Verbo connaturale,] ' nihil minus quam aliquid 
distinctum (?), ipsi quoque quaternilalem dicere apparebunt. r> 
Quemadmodum enim Kilius Patri connaluralis est, neque est 
Pater sed hypostasi Filius, et Patri connaturalis, ita, eliam si 
corpus Verbo connaturale est, non est ipsum Verbum ; et, cum 
aliud sit, Trinitas, etiam secundum ipsorum rationem, quaternilas 
reperietur. Trinitas autem vera el indivisibilis et complela 10 
additamentum non accipit, sed ea quae ab his fingilur. Et 
quomodo christiani sunt, qui praeter eum qui est Deus alium 
comminiscuntur ? ' i . 
p. 191. * Eiusdem ex eadem epistula. 'Corpus natura humanum re et 
veritate factum est corpus Salvatoris nostri e Maria ; quoniam 15 
ut nostrum factum est, quia Maria soror nostra est ; quoniam 
nos omnes e patre nostro Adam sumus '. 3 

Iulii Romae. ' Et in natura divina nulla varialio est; non enim 
minuitur nee crescit. Et, quando dicit « Glorifica me », vox est 
quae a corpore est et de corpore. Gloria enim de eo toto dicilur ; 20 
quoniam totus unus est. [Et rursus « Gloria] 4 quam apud te 
habebam, antequam fieret mundus », de deitate sua quae semper 
glorificatur praedicavit, ad quam haec pertinet, quamquam eliam 
de eo toto pariter dictum est. Ita spiritu Patri connaturalis est 
invisibiliter ; et, quoniam corpus eliam natura sua ei adunalum 25 
est, nomine pariter dicilur. El rursus r deitas eius eliam nomine 
comprenditur s , quia naturae nostrae adunata est ; neque adu- 
natione et societate nominis naturae natura corporis in naturam 
Dei commutala est, ut societate corporis humani et nuncupatione 
corporis nobis connaluralis natura deitatis non commulata esl' c . 30 

Eiusdem ex epistula ad Dionysium. ' Qui autem confitentur 
Deum de caelo e Virgine incorporatum esse, eumque cum carne 
sua unum esse frustra turbas faciunt contra adversarios qui 
dicunt, ut audivi, ipsi etiam duas naluras, cum Iohannes Domi- 

1 In ins. deest ; e Mich, et gr. addidi. — ? Ad. Epict., vm, ix. — 

3 Ibid., vu. — 4 In ins. excidit ; e Mich, addidi. — B Gr. av8priHioi£ 6(ioouaioc; 
au(i7i6ptXa(iPavo|itvT]c x. xijg 0s<5xtjxo£ x$ oa>|iaxi (pro quo legit nosier 6v6|iaxi) ; 
vers. syr. apud Flemming et Lietzmaxx (Apollinarische Schriften, p. 20) 

4 cum corpore '. — 8 P, Lat., VIII, 874. 



— 433 — 

num nostrum unum ostenderit eo quod dixit : « Verbum cam 

factum est », el Paulus, « Unus est Dominus noster Iesus Christus, 

per quern omnia facta sunt ». Si enim * is qui e Virgine natus *p. 192. 

est Iesus nominatus est, et ipse est is per quern omnia facta sunt, 
5 una est natura, quoniam una est hypostasis in duas non divisa; 

quoniam non discreta est natura corporis, et rursus natura 

deitatis separatim in incorporatione ; sed, quemadmodum homo 

una natura est e corpore et anima, ita is etiam qui in forma 

hominum factus est unus est Iesus Christus ' '. 
10 Gregorii miraculorum actoris. ' Quicunque dicit specie Christum 

in mundo apparuisse, neque eum in corpore venisse confitetur 

ut scriplum est, anathema sit. 
Quicunque de Christi corpore dicit id anima et mente carere, 

neque eundem completum confitetur ut scriptum est, anathema 
15 sit. 

Quicunque dicit Christum partem hominis cepisse, neque eum 

in similitudine nostra omnibus rebus factum esse confitetur 

praeter peccatum, anathema sit. 
Quicunque dicit Christum commulabilem esse aut converti- 
20 bilem esse, neque eum spiritu non commutatum esse nee carne 

corruptum ut scriptum est, anathema sit. 
Quicunque dicit Christum hominem completum factum esse 

separatim 2 , nee Dominum nostrum Iesum Christum unum confi- 
tetur, anathema sit. 
25 Quicunque dicit alium fuisse qui passus esset et alium fuisse 

qui non passus esset, nee Deum Verbum impassibilem carne sua 

passum esse ut scriptum est, anathema sit. 
Quicunque dicit alium esse qui ante saecula fuerit Filium Dei, 

et alium esse qui novissimo tempore, neque eum qui ante 
30 saecula ipsum esse qui novissimo tempore confitetur, ut scriptum 

est « Christus * heri et hodie » \ anathema sit. * p. 193. 

Quicunque dicit Christum e viri semine fuisse ut ceteri 

homines, neque eum e Spiritu sancto et e Maria virgine incar- 

natum esse et inhumanatum e semine domus David confitetur ut 
35 scriptum est, anathema sit. 



1 Ad Dion., i, ii (P. Lat. VIII, 929, 937). — * Gr. ins. x. e. A. auxipix©?. 
.- 3 Hebr,, in, 18. In gr. citatio deest. 



J 



— 134 — 

Quicunque dicit Chrisli corpus deitati eius connaturale esse, 
nee Deum qui ante saecula fuerit semet exinanisse et servi formam 
adsumpsisse confitetur ut scriptum est, anathema sit. 

Quicunque dicit Chrisli corpus increatum esse, nee Deum 
Verbum haud factum e creatione humanitatis incarnationem et 5 
humanitatem accepisse confitetur ut scriptum est, anathema sit. 

Quomodo enim corpus non factum dicit ? quod enim increatum 
est non patitur, nee sauciatur, nee tractatur. Christ us autem, cum 
e mortuis surrexisset, clavorum cicatrices et lanceae vulnus, et 
corporis tactum discipulis ostendit ; quamquam eliam clausis H> 
foribus ingressus est, ut deitatis potentiam et corporis veritatem 
ostenderet. Fieri enim non potest ut caro quae post tempus (nil 
deitati quae ab aeterno est connaturalis dicatur ; hoc enim 
connaturale est, quod natura et proprietate ' variatione caret '. J 

[Eiusdem.] 3 ' Et est Deus verus incorporeus qui in came 15 
completus apparuit, in deitate completa, non duae hypostases 
nee duae naturae. Non enim quattuor adoramus, Deum et Filium 
p. 194. Dei, et hominem et Spiritum sanctum; * sed et eos qui adeo 
impii sunt et hominem in Dei gloria etiam collocant anathemati- 
zamus. Nos enim dicimus Dei Verbum hominem factum esse 20 
propter salutem nostram, r ut eius qui de caelo est formam 
adsumeremus et in forma eius qui natura verus Dei Filius est, 
carne autem homo Dominus noster Iesus Christus deificare- 
mur v '. B 

Basilii Caesareae. ' Quod fit non e natura factoris sui est. Quod 25 
autem gignitur ex o&aia; genitoris sui est. Ei*go non unum est 
quod creatur et quod gignitur '. Et rursus ' In genitis eadem 
natura est eius qui gignit, quamvis etiam qui genilus est aliter 
exsistat. Abel enim qui e coitu genitus est haud alius est quam 
Adam qui non genitus est sed formatus '. Et rursus ' Si qui 30 

1 Gr. diBw5xn)XL, pro quo legit noster I8u5xr]xi. Pitra (vide not. seq.). 
K&CUSOoioo (' aeternitate '). - - P. Gr., X, 1128. Alia versio syr. de 
variis mss. apud Pitra, Anal. Sacra, IV, 95 (vers, lat., p. 357), edita est. Hie 
et in graeco anathemata verso ordine dantur, sed in versione syr. apud 
Lagardh, Anal, syr., p. 16, nostro ordine. Duae ult. clausulae duorum primo- 
rum anathematum explicationes sunt. — 3 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — 
* Ms. (corrupte) 'qui formam eius qui e nobis est adsumpsit et venit in forma 

eius qui Chr. ' ; e gr. correxi. — 5 P. Gr., X, 1117 ; Pitra, op. cit., 

VI, 89, 352; Flemming-Lietzmaxn, p. 10. 






— 135 — 

creatione sua variationem habent o&ata variant, ergo homines 
alius alii natura non similes sunt ; quod alia est creatio Adam 
qui e terra formatus est, et alia Hevae [quae] ' e costa facta est, 
et alia Abel qui e coitu est, et alia eius qui e Maria qui e virgine 
5 sola est. Ita autem de avibus et bestiis '. 2 

Gregorii fratris eius. ' Naturam enim eorum quae gignuntur 
necesse est ut gen i tores eorum esse '. 3 

Gregorii Nazianzi. ' Haec quidem communia sunt eius qui nobis 
altior est et propter nos nostra cepit, et homo factus est, non 

10 solum ut per corpus corpore contineretur — * sed non contentus *p. 195. 
est, propter naturam suam quae sensibus percipi non potest ; — 
sed ut in se ipso hominem sanctificaret ut fermentum toti massae 
factus est eamque ad se traxit, et quod condemnatum erat debilo * 
eius solvit. Omnia pro nobis ut nos factus est praeter peccatum, 

15 corpus, anima, mens, quibus homo vulgaris mortalis constat, 
Deus <]iii conspicitur propter id quod intellectuale est, Filius 
autem hominis propter Adam et Virginem e quibus fuit, quod 
ex illo quidem atavo fuit, haec autem legitime mater eius fuit, et 
supra naturam sine lege 3 eum peperit '. 6 

20 Iulii Komae. ' Praeterea de Salvatoris nostri in carne dispen- 
satione credimus Deum Verbum cum absque variatione mansisset 
carnem factum esse, ut humanilatem renovaret. Dum autem Dei 
verus Filius secundum nativitatem aeternam est, homo factus 
est nalivitate sua e Virgine orta ; et est unus [et] 7 idem Deus 

25 perfect us deitate sua, [et] 1 Patri connaturalis, idemque homo 
perfectus nativitate e Virgine orta et hominibus corpore connatu- 
ralis. Quicunque vero dicit Christum corpus e caelo habuisse, 
aut corpus eius ei connaturale esse, anathema sit. Quicunque 
Domini et Salvatoris nostri carnem e Virgine esse nobis connatu- 

30 ralem non confltetur, anathema sit. Quicunque de Domino et 
Salvatore nostro, qui e Spiritu sancto et e Maria virgine in carne 
factus est, eum simplicem esse dicit et sine perceptione et sine 
ratione et sine mente, anathema sit. Quicunque dicere audebit 
Christum deitate passum esse, et non carne ut scriptum est, 

1 In ms. excidit; e Mich, supplevi. — *P. Gr., XXIX, 673, 680, 681. - 
3 Id., XLV, 601. — 4 Vel ' damnatione ' (gr. xaxaxptjiaxoc), sed vox hoc 
sensu non cognita est. — 5 v<5fiog. — 6 Or. TheoL, IV, XXL — 7 In ms. 
excidit ; e Mich, et gr. addidi. 



136 



p. 196. * anathema sit. Quicunque Dominum et Salvatorem nostrum 
separat ac dividit et dicit alium Filium esse Deum Yerbum et 
alium hominem quern ceperit, nee confitetur eum unum [atque] ' 
eundem esse, anathema sit '. 2 

lohannis Chrysostomi. 'Qui ab omnibus menlibus remotus est, 5 
et omnes raliocinationes superat, et angel is allior est et omnibus 
potestatibus intellectualibus, voluit et homo factus est, et carnem 
quae de terra etluto formataeratcepit, quando uterum virgineum 
intravit et conceptus est, per spatium novem mensium, et, post- 
quam natus est, lac suxit et in cunctis quae hominum sunt passus 10 
est \ 3 

[Eiusdem.] v ' Quare vocatus est mensa ? Quia dum mysteria 
quae super eum sunt comedo delector. Quare vocatus est domus? 
Quoniam in eo habito. Quare vocatus est inquilinus ? Quia templum 
ei factus sum. Quare vocatus est caput ? Quia membrum eius 15 
factus sum '. 3 

[Rursus.] 4 'Quando meretricem concupivit, quid fecit? Non 
vocat earn sursum, Merelricem enim ad caelum evehere nolebat. 
Sed ipse deorsum descendit. Quoniam ut ipsa adscenderet fieri 
non polerat, ipse ad earn deorsum descendit, et ad tugurium eius 20 
venit eumque non puduit ; et earn ebriam invenit. Et quomodo 
venit ? Non natura sua aperte, sed ut est merelrix faclus est, 
natura, non voluntate, ne cumeumvideretconlremeret et turbata 
fugeret. Homo factus ad earn venit. Et quomodo factus est ? In 
utero concipitur, et paulatim crescit \ 6 25 

p. 197. * Eiusdem. ' Hodie qui ab aeterno est natus est, et faclus est 
homo id quod non erat, cum ab eo quod Deus erat non commu- 
talus sit. Non enim deitalis commutatione factus est homo, neque 
incremento ex hominibus factus est Deus. Sed, dum Verbum est 
passione expers, caro factus est nee natura eius commutata est. 30 
Qui in throno alto ac sublimi sedet in praesepio depositus est. 
Qui simplex est atque incorporeus et non tractatur hominum 
manibus comprimitur. Qui peccati catenas secat fasciis involvitur'. 7 

Athanasii. 'Si quis extra haec de Sanctis Scripturis docet et 

1 In ms. excidit ; e Mich, et gr. addidi. — * Vitalis, ap. Cm, ed. Pusey, 
VII, 165. - s Ed. Par. 2«, III, 26. — * In ms. excidit ; e Mich, addidi. - 5 De 
capt. Eutr., vm (ed. Par. 2», III, 469). — 6 Op. eit, xi (ibid., p. 471). — 
7 Ed. Par. 2«, VI, 459, 462. 



— 137 — 

dicit alium esse Filium Dei, et alium esse qui e Maria hominem, 
qui gratia sicut nos filius factus sit, ut essent duo Filii, unus Deo 
connaluralis r et Deus ', et unus qui gratia homo e Maria, et qui 
Domini nostri corpus desuper esse dicit, neque e virgine Maria, 

5 aut deitatem in carnem conversam esse, aut confusam esse aut 
immutatam, aut Domini nostri deitatem passam esse, aut corpus 
Ghristi non adorari ulpote quod ab hominibus sit, sed 2 adorandum 
esse corpus ulpote quod Domini et Dei nostri sit, hunc anathe- 
malizamus, dum apostolo obtemperamus qui dicit : « Quicunque 

10 vobis praedicabit praeter quod vobis praedicavimus, anathema 
sit ». ' 3 

Ambrosii episcopi. ' Idem loquitur, et non * uno modo semper ; * p. 198. 
sed intende in eo nunc quidem gloriam Dei, nunc autem hominum 
passiones. Quasi Deus docet divina, quia Verbum est ; et quasi 

15 homo docet humana quia in nostra natura loquebatur'. * 

Theophili Alexandriae. ' Deus Verbum vivum, el omnia vivifi- 
cans, saeculorum factor, non ut GXyjv preliosam [corpus] r> caeleste 
induit et ad nos vcnil, sed in Into arlis periliam suam magnam 
oslendit, eo quod hominem qui de luto formatus erat renovavit 

20 et reparavit. Nascilur e virgine ut homo, dum in omnibus nostris 
rebus praeter peccatum excurril, et, cum modo mirabili factus 
esset, nobis orlus esl, el nalurae humanae benedixit '. 6 

[Eiusdem.] 7 'Verumtamen et primus homo modo alio a nobis 
diverso factus esl, eo quod congressio ac commercium viri et 

25 feminae crealioni eius non servierunl. Et, si illi permiltunt ut 
Dei voluntale e terra fiat, cum parenles non sint qui coilione 
maris et feminae nalivitati serviant, quare de Domini ac Salvaloris 
nostri e virgine incorporatione conlendunt ? Et, cum in hac re 
quidem contra nos dicunl, dicimus eis « Quid facilius, ut homo e 

30 terra fiat cum non sint parenles, aut Christus Salvator noster e 
virgine cum came atque anima sensibiliter nascatur ? » Et homo 
quidem primus, qui e terra factus est, omnem *simililudinem *p-199. 
suam humanam participavit in carne et sanguine. Salvator autem 

1 Ms. * in Deo ' ; e Mich, correxi ; gr. (pro ' Deo - Deus') xati q>6oiv oidv ©. 
- * Gr. xal firj ; Mich. ' vel '. — » P. Gr., XXVHI, 28. - * De Fid., II, vn 
{vers. gr. Maxsi, IV, \ 192). — 5 In ms. excidit ; e gr. addidi. — 6 Ep. fest. 
VI (Maxsi, IV, 1189). In 12156 (vide p. 129, n. 2) ep. XXI vocalur, — 
1 In ms. excidit- 



p. 200. 



— 138 — 

noster potestate sua came et sanguine corpus anima praeditum et 
sensibile sibi e virgine creavit ac confmxit. Et confitemur eum cum 
hominibus conversatum esse, et voluptatem ac congressionem viri 
et mulieris in sancta eius incorporalione partem nort habuisse. ' l 

Eiusdem. ' Deo enim Verbo haud difficile erat e corpore virgineo 5 
templum sibi propter salutem nostram confingere. Considera 
autem nunquam coitu naturae pollui Deum homines creantem. 
Quantum ergo e sanguine virgirteo propter salutem nostram 
misericordia sua incarnatur '. 2 

Cyrilli. * Ita revera, cum Christum miraculo peperisset, Deipara 10 
virgo mansit; qui sicut nos carnem et sanguinem participavit 
[nobis connaturalem et humanitate nostram e came eius, non 
enim] ' sibi ipsi connaturalem ut dicunt haeretici, sed nobis 
connaturalem, quoniam dixit « Semen Abraham adsumpsit» *\ 3 

Eiusdem. 'Corpus ipsius Verbi factum esse dicimus, neque alius 15 
hominis distincte ac separatim, qui Christus Filius non esse 
putetur. Et, sicut corpus uniuscuiusque nostri ipsius esse dicitur, 
ita et de uno Ghristo censemus. Et, quamquam de genere ' nostro 
ac natura nostra corpus cepit, quia e virgine generatus est, sed 
corpus ipsius esse putatur ac dicitur ; et, quoniam Deus Verbum 20 
natura sua vita est, corpus suum vivificum oslendil, et hac re 
factus est nobis benedictio vivifica '. 7 

•[Eiusdem.] 8 Sin autem, qUomodo sicut nos faclus est? Et, 
quamquam mansit ut est Deus Verbum, verumtamen da ei in 
unione hypostasis corpus eius non separari, neve eum carne eius 25 
nudes ; et ita unum Filium iuste adorabis divine quidem Patri 
connaturalem, humane autem eundem nobis ipsis connaturalem. 
Et, qui haec censere contenti sunt 9 , Christus scienliam eorum 
mysteriis suis conlustrabit atque illuminabil '. I0 

Eiusdem. ' Bonum vero nobis est dicere et censere Deum Verbum 30 
missum esse et hominem factum nobis connaturalem, et Deo Patri 
connaturalem mansisse. Est et mansit ut est ; et ubi homo factus 



1 In 12156 de ep. fest. XX11 citatur. Graece non exstat. - 2 ln 12156 
deest. Graece non exstat. — 3 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — 4 Hebr., 
II, 16. — B Hanc citationem non inveni. — 6 yivoc. —''Ed. Pusey, VI, 356. 
— 8 In ms. excidit ; e Mich, addidi. — 9 Vox aui^ hoc sensu lexicis inco- 
gnita (cf. p. 140, 1. 34) ; 12156 *»i- (volunt). — ,0 In 12156 (31 v«) e libro 
contra Theodorum, cap. ii, citatur. Graece non exstat. 



— 139 — 

est baud mutatus est, et missus est « captivis redemptionem » 
proclamations « et caecis lucem » '. ' 

Eiusdem ex epistula ad Succensum. ' Dicunl « Si Chrislus 
Dens perfect us est et homo perfectus, et idem deitate Patri 

5 eonnaturalis putatur, et humanilate nobis, [quomodo] 2 complelus 
est si nalura humana non apparel? et quomodo nobis eonnatu- 
ralis si hypostasis id est natura nostra non apparet ? » Sufficit 
perceplioni corum solutio quam [priore] 2 capite fecimus. Si enim, 
cum « imam naturam Verhi » dixissemus, « iucarnatam » dicere 

Id abslinuissenuis, dispensationem expellentes, speciosus esset sermo 
corum : « Quomodo humanilate et natura completus est ? » 
Quoniam vero * sermo noster eum et humanilate el natura * p. 201. 
pcrfcclum indicat quod dicit eum incarnalum esse, ergo sileant 
neve arundini confractae innilanturV 

15 Kiusdcm. ' Teligil aulem manum fdiae lairi deitalis suae 
auclorilate, dum dicit : « Puella surge » *, nee verbo tantum 
mandavil, et secundum voluntatcm eius opus pcrficiebatur, 5 sed 
ut credcremus corpus eius sanctum nostro connalurale factum 
esse, vencrandum aulem fuisse ac divinum, et norma nostra 

20 sublimius, el cum eius factum esset eum in co operalum esse ; 
(juamobrem corpus suum panem vilae vocavit '. 6 

Ideoquc pat res nostri sancli hi et huiusmodi una anathemaliza- 
verunt qtiicunquc doelrinac eorum non pareat. Et Alexandriam 
scripsi, ad clericos el monachos et sorores in Christo virgines, 

25 et populum fidelem, el e|)islulam ad dilectionem vestram misi, 
ut quae scripsi vobis nota sint. Timotheus salulem manu propria 
ohsigno. Quicunque secundum traditionem Filii Dei Domini 
nostri lesu Christ ij quam pal res nostri sancti docuerunt, non 
credit anathema sit. Oporlet enim nos aut in fide stare et in ea 

30 vivere, aut pro ea inori et in saecula saeculorum vivere. Anatolius 
presbyter f rater meus vos salulat, et Theophilus et Cyrus, et 
Christodorus el Gennadius diaconi, et fraternitas quae mecum est. » 

llanc epistulam superius datum et xP*) aet S q uae m ea sun ^ 
hie scripsiinus ; quam cum legerint *et intellexerint doctrinae *p. 202. 

1 Ed. Plsey, VII, 157, 159. — 2 In ms. excidit ; e gr. supple vi. — 3 Ep. 
XLVI, in. — v Marc, v, 41 ; Luc, vm, 54. - 5 Hue usque textus gr. deest. 
— 6 Contra Synusiastas, fr, Ul (In Ioh. Evang., ed, Pusey, 111, 479). 



— 140 — 

amantes, earn Nestorii opinionem, qui duas naturas in Christi 
unione dick, et Eutychis doctrinam, qui Deum Verbum hominem 
perfectum factum esse, et Deum Verbum unam hypostasim quae 
incarnata esset sine commutatione mansisse non confitetur, apte 
diluere invenient. Et post earn etiam hanc porro epistulam eius 5 
exscribimus quae indicat quomodo recipi debeant qui ab haeresi 
paenitentiam agunt et convertuntur. 

Epistula Timothei quam Alexandriam scripsit, in qua Isaiam 

et Theophilum a societate fidelium separavit. ' 
« Timotheus Dei amantibus episcopis et presbyteris et diaconis 10 
et archimandritis, et sororibus et populo fideli in Domino nostro 
salutem. Quoniam Isaias et Theophilus, qui tempus nonnullum 
haeretici occulti fuerunt, quos ut sanctae patrum nostrorum 
doctrinae adsentirentur epistulis admonui, neque epistulis parue- 
runt quas eis Constanlinopolim scripsi cum cilalionibus de 15 
Scriptuiis et ecclesiae doctoribus, Doniinum nostrum lesum 
Christum in corpore nobis connaturalem factum esse, neque 
££opcav eliam nostram a loco in locum reverili sunt, sed in 
epistulae nostrae baiulos dolose egerunt, et biuipypuz, etiam de 
eis certiores fecerunt, et alios incitaverunt illam <paXaov esse *, 20 
cum chirographum meum quod in ea erat cognovissent, turn eos 
tempus haud breve exspectavimus, cum volunlalem eorum 
didicissemus, nee nobis responderunt, nee sermone nee litteris. 
Et iterum visum est mihi nos ad eos scribere oportere ; et 
203. scripsimus ut paenitentiam agerent et (idem * veram confilerentur 25 
hortantes, dum eos commoneo Deum paenitentes non culpare 
aut reicere et ostendo sanctos etiam nonnullos peccasse et 
Dominum nostrum negasse, et postremo paenituisse eos, et Deum 
paenitentiam eorum accepisse, et potestate eorum priore eos 
dignos aestimasse, David et Petrum et Paulum. Talia eis 30 
scripsimus, si paenitentiam acturi essent et corpus Chrisli nobis 
connaturale confessuri, nos in eadem ilia erga eos dilectione et 
amore nostro perstituros, eosque in honore ordinis eorum reten- 
turos; nee contenti fuerunt 3 sed nos respuerunt. Et rursus quattuor 
annos eos oppertus sum, nee nominibus eorum eos detexi, et 35 
inoboedientia usi sunt, neque eos paenituit, nee patrum nostrorum 

1 In 12156 (32r») haec ep. longior est. - * Sic syr, — J Vide p. 138, «. 9. 



— 441 — 

sanctorum doctrinam acceperunt nee nos, sed haereticis quibus- 
dam adhaerent, qui aperte dicunt Dominum nostrum corpus 
humanum non cepisse, neque hominem perfectum de nobis 
factum esse, et 'inler domos irrepunt', ' et amore pecuniae et 

5 [ventris], qui Deus eorum aestimatur ", tenentur, dum in urbe 
regia degunt. Et scripsimus eis ut inde exirent, et noluerunt ; 
et simplices quosdam decipiunt et alias contra nos famas spargunt 
ut nobis mala diversa faciant. Et, quamvis contristatus et moerore 
de eis adtlictus, eos nominibus eorum separare coactus sum ne 

10 mullos oflendant et decipiant ; et notum facio ut Isaiae et 
Tlieopliili, qui Domini nostri corpus ei connaturale esse dicunt 
nee de nostro fuisse, neque eum revera hominem factum esse, et 
semet a communione patrum nostrorum sanctorum et nostra 
alienos fecerunt, nemo societate utatur ; quoniam Iohannes 

15 evangelista mandat et dicit : ' Fratres mei, ne omnibus spiritibus 

credatis, sed spiritus probate si e Deo * sint ; quoniam multi * p. 204. 
proplielae falsi in mundo apparuerunt. Et hoc agnoscil'ur spiritus 
qui e Deo est. Omnis spiritus qui confitetur Iesum Christum in 
carne venisse e Deo est ; et omnis spiritus qui Iesum non 

20 confitetur e Deo non est ; et hie falsi Christi spiritus est ; 
quoniam multi deceptores in mundo exierunt, qui non confitentur 
Fesum Christum in carne venisse. Hie deceptor est et falsus 
Christus' 1 ; et rursus 'Si quis venit ad vos et hanc doctrinam 
non proclamat, ne eum in domo recipiatis, neve eum salutetis. 

25 Et qui eum salutat operibus eius malis communicat ' * ; et propter 
apostolum qui dicit : 'Quicunque vobis plus praedicabit praeter 
quod vobis praedicavimus anathema sit, si apostolus sit sive 
angelus de caelo'*. A sanguine eorum innocens sum et ab eis 
qui eorum societate utuntur. Non enim silui et quid eos deceret 

30 non secundum Dei volunlatem ostendi ; quoniam Paulus admonet 
et dicit : ' Post unam et duas vices quibus haereticum admonebis 
et non recipiet, eum devita, quoniam hie corruptus est, et 
condemnatus est dum peccat '. 6 Beatus etiam Dioscorus confessor 
in epistula ad Secundinum quoque cum patrum nostrorum 

35 sanctorum dictis consenlienlia de talibus scripsit 7 *. 

1 II Tim., in, 6. - * Philipp.. in, 19. - J I Ioh., iv, 1-3 ; II Ioh., 7. 
- 4 II Ioh., 10, 11. - " Gal., i, 8. - 6 Tit., in, 10, 11. - 7 In 12156 
sequitur excerptum cuius pars supra (p. 104) data est. 



_ 142 — 

Et cetera porro epistulae. « Obsecro vera vos, fratres mei, per 
Dominum nostrum Iesum Christum et per spiritus dilectionem, 
de eis qui ab haeresi diphysitarum paenitenliam agunt, ut anno 
praeterito in epistula scripsi, ut eos adiuvelis et manum eis in 
Domino nostro detis, vos episcopi et clerici et ceteri fideles, 5 
p. 205. quicunque vobis subiecti sunt. *Qui convertitur post annum unum 
paenitentiae suae in gradu suo constituatur, et honor eiusei detur. 
Et, si episcopus fidelis non est, clerici Dei dilectione locum 
impleant, aut episcopi qui quolibet modo in regione adsunt fideles, 
etsi paenitentes eis dicione non subiecti sint. Idem vero statutum 10 
atque interdictum unius anni observavit Cyrillus et Dioscorus, de 
episcopis et presbyteris etiam et diaconis qui convertuntur et 
deinde in gradibus suis prioribus constituuntur. Orate pro nobis, 
ut Deus nos in hoc dywvt adiuvet. Dominus noster vobiscum 
amen ! » 15 

Huiusmbdi epistulas scribebat, et admonebal, ut eos qui a 
parte Pretorii venirent acciperent. Et adeo Celebris erat etiam 
apud Indiae incolas, ut, postquam episcopus eorum mortuus est, 
rogationem ad eum miserint ut episcopum eis facerent ; quoniam 
fidei eius participes facti erant. Verumtamen Alexandrini a clamo- 20 
ribus et petitionibus non abstinebant, quos ad regem de eo 
identidem mittebant, et ordtaecs faciebant. Miserunt enim monachos 
quosdam probatos, Paulum sophistam et Iacobum et Theo- 
pompum, cum Leonem iam mortuum esse et ei successisse 
Basiliscum didicissent. 25 

Summi sacerdotes autem a synodo Chalcedonis usque ad 
* p. 206. Basiliscum, et Encyclia quae fecit is et Marcus, el regnum Zenonis 
qui atJToxpdcTu>p factus est sunt hi. Romae Leo ; et post eum 
Hilarius. * Alexandriae Pretorius qui occisus est ; et post eum 
Timotheus magnus qui relegatus est ; et, donee per Encyclia 30 
reversus est, Timolheum alium fecerunt, qui '<paxioX£ou trementis' 
vocabatur. Constantinopoli Anatolius ; et post eum Gennadius et 
post eum Acacius. Ephesi Johannes qui loco Bassiani intravit ; et 
Paulus qui relegatus est, et rursus per Encyclia reversus est, et 
iterum relegatus est. Antiochiae Domnus ; et post eum Maximus ; 35 
et, post eum, Martyrius qui expuisus est ; et post eum Iulianus ; 



— 443 — 

et post eum Stephanus ; et post eum Stephanus alius qui expul- 
sus est ; et Petrus qui ab £%opla$ duas et tres vices reversus 
est. Et Hierosolymis luvenalis ; - et post eum Anastasius. ' 
Et Leo rex aOxoxpdtxwp mortuus est ; et steterunt post eum 
5 Basiliscus et Marcus, et Zeno qui paulum tempus ad arces slmvvn 
recessit, et reversus est et auxoxpdtxwp factus est ; et expulsi sunt 
Basiliscus el Marcus. 

Liber V in capitibus his duodecim, quae infra singillalim 
exscripta sunt, de Basil isco et Marco £7u<paveax<fcaou * docet ; et de 

10 litteris eorum encycliis quas ad episcopos dicionis suae fecerunt, 
in qua" 1 synodum Chalcedonis et Tomum anathematizaverunt, 
poslquam duodeviginti annis elapsis Timotheus magnus ab l&piac, 
Gangrae et Chersonis rediit, et Gonslantinopolim advenit, et 
Basiliscum de Encycliis adhortatus est ipse *et Paulus sopliista, *p.207. 

15 et lacobus, et Theopompus, monachi eius probati ; et de litteris 
5£irja£<D<; quas miserunt episcopi Asiae, qui Ephesum congregati 
sunt et Encycliis subscripserunt ; et de monachis eutychianistis qui 
Constantinopoli adfuerunt et in Timotheum dolos fmxerunt, ipsi 
et Zenonis uxor regis, ut eum iterum in e^optav relegarent ; et 

20 Ephesum recessit el in synodo quam congregavit Paulum restiluit 
el ibi collocavit, eique BCxag palriarchatus dedit, quas ei synodus 
Chalcedonis abstulit et sedi urbis regiae dedit propter adsenla- 
tionem et prodilionem Iohannis quern fecit pro Bassiano, qui 
sese abdicavit et recessit et in eljoptav pervenit ; et Timotheus 

25 pompa receplus est, et absque malitia recepit eos qui paeniten- 
liam egerunt de parte Pretorii et Timothei cpaxioXfoo trementis 
qui regis mandato ante eum ipsurn expulsus est. Indicat vero et 
quae Conslanlinopoliegerit Acacius in oxaaet et seditione quam 
in Basiliscum fecit, el ecclesias occupavit, eumque Antencyclia 

30 facere coegit, et litteras priores negare. Et his Antencycliis etiam 
episcopi subscripserunt praeter Amphilichium Sides et Epipha- 
nium Magdali ; et deinde Zeno rediit, et auxoxpdtxwp factus est ; 
el Basiliscum expulit et vinous quos fecit abrogavit, omnia quae 
mandaverat ; et, cum Timotheum relegare voluisset, in sede sua 

35 requievit, et pro eo factus est Petrus, qui a Zenonis minis deliluit ; 

1 Seq. in ms. ' Liber IV '. — » Sic syr. ; cf. p. 146, 1. 17. — 3 Sic. 



— iU — 

* p. 208. et rediit Timotheus * tpaxioAiou trementis et ecclesiam occupavit, 

et Petrum quaerebat. Docet autem et de lohanne quodam 
archimandrite qui ad Zenonem missus est cum SeVjoei fautorum 
eiusdem huius Timothei tpaxioXEou trementis, ut id mandarel ul 
post mortem ipsius Timothei fautorum eius aliquis Alexandriae 5 
episcopus fieret ; et hie Iohannes sedem exoptabal, et didicit 
Zeno ; el, cum eum exploraret, iuramentum ab eo postuiavit coram 
(jof/Xi]X(^ et Acacio praeterea episcopo eum episcopum non fore ; 
et, postquam Alexandriam reversus est cum regis mandatum 
porlaret ut post Timotheum episcopus fieret ex eius fauloribus 10 
quemcunque urbs vellet, accidit ut eodem tempore hie Timo- 
theus tpaxtoXiou vacillanlis morluus sit ; et Iohannes iuramentum 
violavit, dalo pretio ut ibi episcopus fieret ; et, cum Zeno per 
fideles quosdam qui inter monachos eius urbis illuslres erant 
audisset, qui ad eum adscenderunt eumque de omnibus rebus 15 
quae e tempore synodi factae erant docuissent, quidnam Alexan- 
driae accidisset, et perculsus est et eum menle paenituil el fecit 
scriptum Henolici, et de Petro mandavit ut ad locum suum 
rediret, si Henoticon accepturus esset, et Iohannes mendax 
expellerelur ; qui Romam recessit, et se propter synodum et 20 
Tomum loco suo expulsum esse docuit ; et Zeno palriarehae eius 
urbis scripsil, et Iohannem detexit. Reversus est vero el Petrus 
Antiochiae, et synodum fecit, et Henoticon accepit ; et Acacius 
Conslantinopolis, et Martyrius llierosolymorum, qui Anastasio 
successit ; et epislulas synodicas scripserunt et se Petro Alexan- 25 

• p. 209. driae coniunxerunt, praeler * sedem Romae. Monachi autem acres 

quidam se a Petro separaverunt, et facti sunt bnoaxiaxal, quia 
Henoticon accepit, in quo synodi anathema expresse non erat ; 
et Petrus eos monasteriis eorum eiecit ; et nonnulli eorum ad 
Zenonem adscenderunt eumque oraverunt, et misit cum eis 30 
Cosmam spalliarium, et rem eorum perscrutatus est, et secunda 
vice Arsenium ujcapxov ; et fuerunt inquisitiones multae. Haec 
ar'em in capilibus duodecim huius libri V expresse enarrata sunt, 
qui ab eodem Zachariae opere, ut ita dicamus, e graeco interpre- 
talus est, et hie lingua syriaca exscriptus, in exercitium et 35 
scientiam studiosorum, ut quae temporibus nobis anliquioribus 
acciderunt intellegant. 



— 145 — 
LIBER V. 

CAPUT I EIUSDEM LIBRI 1NDICAT QUOMODO TiMOTHEUS POST 

Leonis MORTEM AB ilopldi redierit, eumque Basiliscum de 
Encycliis adhortatum esse. 

5 Cum Timotheus annos duodeviginti i£op£a retentus esset, et 
Leo aoxoxpdfcxwp mortuus esset, et post eum regnasset Zeno, et 
cum hanc regni eius occasionem percepissent Alexandrini. Siijaiv 
miserunt per monachos quosdam probatos, ut ita dicamus qui 
inter eos illustres ac clari erant, Amun qui vocabatur 'taurus 

10 ferus', et Paulum qui fuerat sophista 1 , et Theorianum et Iacobum 
virtutum actores, et Theopompum fratrem jjwYtcrtpou. Verumtamen 
seditione quae in Zenonem facta est a Basilisco Verinae Leonis 
uxoris fratre, qui * diebus Leonis <tcp<xty}y&s cum Zenone erat, * p. 210. 
Zeno* ad arces slmwn vocatas recessit et Basiliscus diadema 

15 induit ; et Theoctistum medicum suum alexandrinum, huius 
Theopompi monachi fratrem, [i&yiaxpov fecit. Et cum hi mo- 
nachi coram eo intrassent rex eos admiratus est, et primores 
et regina; et Theoctistus \b&.yiaTpoz etiam eos adiuvabat et 
Acacius episcopus. Et mandavit Basiliscus ut Timotheus rediret. 

20 Et Acacius ecclesiam Irenen vocatam ei hospitium adornavit, 

el principio clericorum suorum nonnuUos in viri comitalum 

ac ministerium seposuit. Quoniam autem tandem rursus sus- 

picatus est Acacius eorum in animo esse ut Theopompum pro 

leb in urbe regia crearent, turbatus est et ira commotus. Et, 

25 cum Timothei adventum impedire quaesivisset, id facere non 

potuit ; rediit enim et pompa magna receptus est, a nautis 

alexandrinis, et a populo qui Constantinopoli adfuit ; et in domo 

• regia deversatus est ; et populus multus ei adpropinquabat ut 

benedicerentur et sanctificarenlur et sanationem ab eo lucraren- 

30 tur. Et, ubi Timotheus et qui cum eo et propter eum ibi adfuerunt 
cum Basilisco et uxore eius collocuti sunt, regem oraverunt et 
Encyclia facere adnuit, in quibus Tomum et additamentum quod 
Chalcedone factum est anathematizabat, quoniam Paulus mona- 
chus ea contexuit, vir facundus et sophista ; qui, ubi cum Acacio 

35 patriarcha disputavit, in disputatione haeresim Nestorii et Eutychis 
unam esse ostendere valuit, quamvis etiam altera alterae contra- 

1 Cf. P. Or., VIII, 113. - * Ms. 'Leo '. 

SYR. — C — V. 10 



— 146 — 

riae esse putentur, eius quidem quod viluperationis modo dicat 
p. 2H. Deo probrum esse ut e muliere 'nascalur, et in omnibus rebus 
nobis similis fiat, dum camem et sanguinem parlicipat, sed 
nomine fanlum eodem et auctorilate el descensione et operalione, 
liuius aulem quod, dum Deum liberal el elevat, ne per corpus 5 
humanum probro et conlumelia adficialur, eum e sua ipsius 
essentia crassum faclum esse et corpus caelesle cepisse adlirmel, 
el, ut in cera nulla pars sigilli el in lulo nulla pars annuli auivi 
remaneal, rerum liumanarum nullam partem Cflrislo adhaesisse. 
El, cum haec dixissel, Acacius ob verilalem viri sermonis miralus 10 
esl, et adsensus in senlenliam concessil. El ad Timollieum pro- 
feclus quasi de iure sedis cum eo amanler loculus esl ; el cum a 
Timolheo flagitarelur ut Encycliis subscriberel haesilavil. 

CAPUT II de Encycliis Basilisci et Marci indicat, quak ita 

SE IIABENT '. 15 

« AOxoxpaxwp Uasiliscus rex fidelis el viclor et Iriumphalor (?) 
semper Auguslus, et Marcus ImyavLaxtxaoz * Caesar Timolheo 
reverendo et Dei amanli archiepiscopo Alexandriae urbis magnae. 
Cunclos vifiou; quos reges fideles ac memorabiles qui anle nos 
ftierunt iusle et recte slaluerunl, in salulem et correclionem 20 
myndi universi, pro fide vera ducum nostrorum aposlolorum et 
pal rum nostrorum sanctorum, stabiliri volumtts nee subito aboleri, 
H<iXXov vero consequenter ac si nostri essent tenemus, eisque 
adsenlimur. Et, cum plus quam cunctas hominum res Dei timo- 
rem honorare studeamus zelo pro Domino noslro Iesu Christo 25 
p. 212. Deo noslro, *qui nos fecit et elevavit et glorificavil/dum concor- 
diam gregis eius nobis et populo nostra salulem esse, et veritatis 
fundamenlum quod non quatitur, et murum allum regni noslri 
persuasum habemus, proplerea prudenter moli Chrisli ecclesiae 
unionem et concordiam ofterimus, in omni regione imperii noslri, 30 
confirmalionem et definilionem vilae humanilatis, fidem cccxvm 
episcoporum qui anliquilus a Spirit u sanclo parali sunl el 
Ricaeam convenerunl ; quam nos el omnes qui anle nos fuerunl 
lenemus et in quam credimus et baplizali sumus, ul ea oblineat 



1 Textus gr., qui a nostro valde discrepat, ap. Evagr., Ill, iv, invenitur. 
•Sic; cf. p. U3, I. 9. 



— U7 — 

el universas eeelesias cum canonibus earuin probalis regat, tjune 
oiimi religione et lide vera perfecla el complela esl, et cunclas 
hnereses ivspuil, el delegil el ecclesia pellil ; quam cl episcopi 
(jiii hie convenerunl, conlra eos qui cum Spirilu Domino sanrlo 

r> eonleiuliml, ralain fecerunl cuique adliaesei'unl el adsensi sunt, 
el eti eliam quae Ephesi gesla sunt a duobus conciliis quae cum 
su minis sacerdolibus Gaeleslino el Cyrillo el Dioscoro Homae el 
Alexandrine congivgnltt mini, conlra Neslorium liaerelicum, el 
conlra eos qui posl cum ei similiter opinali sunt et ecclesiae 

in ordincm conl'uderunl, el mundi pacem lurbaverunl et unionem 
disruperunl, Tom urn Leonis dicimus et ea quae Chalcedone, vel 
delinilituie lidei, vel doclrina vel inlerprelalione vel addilameulo 
vel alio quolibcl moth, conlra (idem el deUnilionem Irecenlorum 
duodeviginli mi per ' dicta ac gesla sunl. Idcoque mandamus ul 

15 vel hie vel in alio loco doclrina quae in liorum scriplis invenielur 

analhcmalixala igne comburalur; quoniam lalia * mandala reges *p. 213. 
beali qui aule uos fucruul (lonslanlinus magnus el Theodosius 
immdaverunl el slaliieriml. til contirmavcrunt lanlum (idem 
.\iraeae datum el dclinilioni verae quam feceruiU adsensae sunl el 

:20 synndi Ires quae posl eos coiu/ref/ahte sunl cl episcoporum qui 
hie convenerunl el duae quae Ephesi. Analhemalixamus aulem 
quisquis noil conlilelur unicum Dei Eilium per Spirilum sanctum 
el e Maria virgine re vera incorporalum et inhumanalum esse 
ucqiic de caelo specie vel phanlasia* corpus cepisse, et cunclam 

A~» docli'iuam spuriam omnium liaeresium quae conlra fideni verain 
pa l ru m noslroruin sunl. » El celera quae in Encycliis. His lilleris 
Tiuiolheus adsensus esl mque subscripsil, el Petrus Anliochiae 
el I 'an I us Ephesi, qui ab sijopia; vocali sunl, el episcopi Asiae et 
Orienlis, el Anaslasius llierosolymorum el epixtvpl dicionis eius, 

:jn ul invenirenlur qui Encycliis subscribebanl episcopi circa seplin- 
genli* plus minus; el Toinum Leonis el synodum analhemali- 
/averunl, el ad Itasilismin el Marcuin Sstjckv miserunl* huius- 
mtuli. 



1 Vol ' insolite '. — * qpavtaoJa. — ' EvAGIt. nevTaxo^wv. — 4 Sc. episcopi 
\siae, ut (licit Evagr. (e Za<:h.), el ul a cap. sec|. liquet. Nomen aul a syro 
iiitsli-o aul a scriba om. est. 



— us — 

CAPUT III quod de SeVjaeto; episcoporum ex Asia docet qui 
Ephesum congregati sunt, et Encycliis surscripserunt, et ad 
Basiliscum et Marcum ita scripserunt. * 

« Fideles et Ghristi amantes victores reges Basilisce el Marce 
Augusti, Paulus et Pergamius el Gennadius et Zenodolus et Zolieus 5 
et Gennadius et Theophilus et ceteri episcopi qui Ephesum congre- 
gati sunt. In omnibus rebus, reges fideles et Ghristi amantes, cum 
vera fides improbitale hominum persecutionem palerelur, cum ea 

p. 214. passi esse visi estis. Homines *enim conlumaces et superbi quorum 

mens corrupta est, et desipiunt el fide Dei Filii carenl, qui pro 10 
nobis humiliatus est et inhumanalus et nos adoplione dignos 
reddidit. Ergo exsullate et gaudete, et laetamini, et laudale, quod 
digni reddili estis qui cum fide persecutionem patiamini \ His 
enim indicium aelernum ignis devoranlis reservatum est persecu- 
tor ibus, et rectitudinis vestrae contra eos comminalio quod nos 15 
spreverunt et contempserunt et diffamaverunl et doctrinae suae 
adsentiri vi coegerunt. lam vero, ubi fidei lux nobis orta est, el 
erroris caligo a nobis discussa est, maiestati vestrae et mundo 
universo fidem noslram veram in hac avayopqc notam facimus 
nos libertate et adsensu voluntatis nostrae et auxilio ducis noslri 20 
evangelistae lohannis his Encycliis 1 subscripsisse, et his el omni- 
bus quae in eis sunt sine vi et metu et gratia hominum adsenlimur, 
et, si quando iterum vis nobis a quoquam adhibebitur, ignem el 
gladium et i^opiav et direptionem contemnere, et cunctas corporis 
passiones spernere parati sumus, et fidem veram sequi, cum 25 
analhematizavimus et anathematizamus ea quae Ghalcedone facta 
sunt et Tomum Leonis, quae sanguinis multorum eflundendi et 
confusionis et tumultus et perturbationis, et loti mundo discidio- 
rum et conlentionum causa fuerunt. Sufficit enim nobis doctrina 
et fides apostolorum [et] 4 patrum nostrorum sanctorum cccxvm 30 
episcoporum, quam secuti sunt et ratam fecerunt concilium 
venerandum cl episcoporum quod in urbe regia, et duae ceterae 
synodi sanctae quae Ephesi congregatae sunt ; et cum eis Nestorium 
anathematizamus, et quisquis non confitetur unicum Dei Filium 

p. 215. e 'Spirilu sancto et e Maria virgine incorporatum esse, el 35 

1 Excerpta ab Evagr. (Ill, v) dantur. - 2 iMatth., v, 12. - * Vox hie fern, 
sing, est, infra masr. plur., et p. U9, I. 12, fern. plur. - * In ms. excidit. 



— 149 — 

hominem perfectum factum esse, simul autem mansisse eundem 
sine mutatione Deum perfectum, neque e caelo specie vel <pavcaa£qc 
incorporalum esse, et ceteras omnes haereses ». Scripserunt vero 
et alia ' et (pwvct? clamaverunt et laudaverunt. Fecerunt autem et 
5 ivatpopctv aliam et ceteri etiam episcopi regionum cuius initium 
ita se habet : « Consensu animi cccxvni patribus nostris episcopis 
maiestatem vestram undevicesimam additam tenemus, qui fidem 
eorum veram inter omnes populos in dicione vestra celebrari et 
proclamari studueritis ». 

10 CAPUT IV E1USDEM L1BRI V NARRAT QUAE POST ENCYCl IA CONS- 
TANTINOPOLI ET EPHESI ACCIDERUNT. 

Cum regis litterae huiusmodi encycliae omnibus notae essent 
monachi qui in urbe regia adfuerunt qui ut Eutyches censebant 
ad Timotheum confluxerunt, cum de eo putarent eum cum eis 

15 consentire, et de eis quae in Encycliis scripta sunt quae anathe- 
matizant quicunque dicit Christum specie incorporatum esse cum 
eo contendebant. Et, cum eis dixisset « Vos autem quomodo de 
incorporatione censetis ? », annuli exemplum ei protulerunt cuius 
impressionis nulla pars in cera vel luto maneat. Et, postquam 

20 mentem eorum cognovit, eos commonuit et certiores fecit in 
omnibus rebus Scripturas nos docere Christum nobis similem 
factum esse, et perfecte connaturalem exceptis peccati motibus, 
*et supra naturam quidem natum esse sine coitu, verumtamen * p. 216. 
hominem perfectum factum, et in ipsa virgine Maria conceplum 

25 et ex ea natum, per Spiritum sanctum, et eundem sine mutatione 
mansisse Deum qui incarnatus esset. Et, cum omni sermone eorum 
qui ad eum commeabant didicisset Timotheus quid censerent, ipse 
in epistulis quas scribebat Christum in eis quae ad humanitatem 
pertinent nobis in omni re similem esse docebat et scribebat. Et 

30 deinde monachi eius urbis ab eo secesserunt, et dicunt : « Cum 
Alexandrinis societatem non habemus». Et ceteri reliqui, qui eum 
cum Eulychis opinione non consentire cognoverant, ei adhaese- 
runt. Et qui eutychianistae facli erant sodalibus suis additi sunt, 
et Zenonae 2 quae fidem eorum participabat regis Basilisci uxori 

1 Quae e Zach. ab Evagr., ed. Bidez et Parmentier, p. 105, 1. 16-28, 
citantur apud nostrum desunt- — * Sc. Zenooidi, 



— 150 — 

• suaserunt ut Timotheus iterum relegaretur. Et, cum didicisset 
Theoctislus \ukyicrzpoq, id quod ei fieri futurum erat, eum adhor- 
tatus est ut urbe exiret et se Alexandriam statim conferral. Et 
exiit ; et, cum abiisset et Ephesum pervenisset, synodum congre- 
gavit, et Paulum, qui episcopus ibi fuerat, et illo tempore relegalus ."> 
erat, quia Chalcedonis decrela non accepit, inthronizavil ; et iura 
sedis eius quae concilium Chalcedonis ei eripuit, et throno ' urbis 
regiae adsentalione dedit ei canonice resliluit. Et Alexandriam 
se conlulit ; et pompa magna cum facibus receptus est itemque 
cantibus ab hominibus omnium ordinum el lingiiarum eius io 
urbis, etiamque a parte Pretorii, qui urbis erga virum dilectio- 
nem viderunt. Tdtyjia vero sacerdotum et monaclii et sorores in 
p. 217. Christo, et totus plane populus cantando dicebant: « * Ltenediclus 
qui venit in nomine Domini » * ; eumque in ecclesiam magnam 
introduxerunt, quoniam Timollieus <paxioXiou Iremenlis regis 15 
mandato ante eum recesserat. El, quoniam vir mil is fuil ac 
lenis, et sermonibus eliam humilis eral, neque iracundus cral, 
Pretorii fautoribus lempus paenilenliae remisil, quod ab i^opia; 
de paenitentibus ab ei scriptum el definilum erat ', et Prolaliunn'?) ; 
ilium qui eum a fonle baptismi abslraxit similiter incunde el 20 
pacate recepit, cum fleret et de eis quae praesumplione audacler 
in eum fecerat eum confirmaret. Talis enim ecclesiae rcclorum 
ordo est, dilectio erga proximos quae 'non quaeril siium ', el 
'non irritatur ' "% quam Timolheus erga mullos faclis oslendil. 
Nonnulli vero qui iura dilectionis divinae nesciebanl se ab eo 25 
separaverunt, propter modestiam eius et humililalem erga eos 
quos paenituit, nee 6 quidquam ab eis postulavit nisi ut synodum 
et Tomum ariathematizarenl, et fidem veram confilerenlur, et 
quia ne paulum quidem tempus eos a societale r qua privali "' 
erant separavit. Et caput eorum erat Theodolus a loppae epis- 30 
copus, qui anle hoc tempus a Theodosio crealus eral, e quo 
invidia commotus est quia ipse eliam non ad sedem suam rediit 
et receptus est. Et en ! Petrus celeber, iberus, Gazam non reversus 
est, nee talia censuit, sed et viro amore adhaesil, et moras eius 

1 Bpdvog. — * Matth., xxi, 9. — ■ Supra, p. 142. — * Corrigendum fortiwsfi 
KepiofieoTTjv vel * parabolanum '. Si notn. propr. est, melius esset 'I'roba- 
tium'. - 8 I Cor., xm, 5. — 6 Sic syr. - 7 Vel l de qua secti' (vidi» icxium, 
II, 130, 1. 26). Excidit fortasse cnVSQ. — 8 Ms. 'Theodoretu>' (vide p. 12 1 , 1. 2i. 



— 151 — 

ac gesta Dei voluntati congruere persuasum habebat. Adeo 
autem desipuerunt iicooxioxal qui cum Theodoto erant ut *eos * p. 218. 
etiam denuo ungerent ; et vocabantur anachristonovatiani. Dilectio 
vero populi erga Timotheum crescendo augebatur, quia ossa 
5 Dioscori et Anatolii fratris eius secum in theca argentea regis 
mandato attulit, quam cum pompa sepelivit et in loco episco- 
porum deposuit, eum ut confessorem veneratus. Et viri dilectio 
adeo abundabat ut ipse sponte sua statuerit ut Timotheo qui 
expulsus erat denarius unus per diem in impensam et usum ex 

10 ecclesia daretur, cum ipse manuum suarum labore nutriretur eo 
quod <mipioo£ texebat et vendebat et primoribus ac principibus 
urbis dabat ; et in unamquamque earum munus tria rca£a|i,drcia 
imponebat; et ipsi regi Basilisco et patriciis ita solum mittebat. 
Et tempore quodam, ubi icpaxx^p cum regis litteris ad eum 

15 advenit, ita ei dedit. Et respondit ille et dixit : « Denariorum 
munere mihi opus est ». Et dixit ei : « Haec ad impensas orpha- 
norum et viduarum ecclesiam conferre oportet ». Afj|io$ vero, qui 
Groxpxov ' eius urbis nomine Boetium (?) eutychianistam esse 
didicit, in ecclesia clamaverunt 2 : « Papa, die, 'Anathema Nestorius 

20 et Eutyches' ». Et statim eos sermone vivo coram uTcdtpxq) ana- 
thematizavit ; et vir ab hac suspicione liberatus est, urcapxov 
cum eo ut eulychianista societatem habere. Et haec Alexandriae 
gesta sunt. 

CAPUT V E1USDEM L1BR1 V DE E1S 1ND1CAT QUAE PARAVIT ACACIUS 
25 CONSTANTINOPOLIS, ET DE ANTENCYCLUS, ET DE PETRO ET PAULO 

Antiochiae et Ephesi, qui *cum Zeno rex rediisset et Basiliscus *p.219. 

EXPULSUS ESSET 1TERUM AMOTI SUNT. 

Acacius autem Constantinopolis, cum de Paulo Ephesi didicisset 
sedis eius dicionem ut antiquo tempore erat ei a Timotheo 

30 adiudicatam esse, et Petrum Antiochiam reversum esse, eosque 
synodum contra eum Hierosolymis facere parare eumque amovere 
et loco eius Theopompum fratrem payloipoD constituere, mona- 
chos excitavit eosque adhortatus est et Danielem * columna 
deduxit, et ecclesias occupavit et seditionem contra Basiliscum 

35 fecit eo quod dixit, « Haereticus est ». Et coactus est Basiliscus 

1 Sic ubique. Requiritur ina.pyp$. — * Sic syr. — 3 Vide vita meius apud 
Anal, BoU., XXXII, 121. 



— 152 — 

qui cum his rebus audiverat etiam Zenonem cum exercitu magno 
rediisse, et Antencyclia fecit, et litteras suas priores rursus 
abrogavit. Et, cum Zeno reversus esset et Basiliscus ex pulsus esset, 
v6(iov statuit ut abrogarentur omnia quae Basiliscus fecerat. 
Petrum autem Anliochiae 1 et Paulum Ephesi * relegavit, et in 5 
Timotheum minas multas fecit. Verumtamen obiit eo quod ad 
Dominum suum recessjt, et pompa magna humatus et sepultus 
est a Petro qui post eum canonice creatus est ab episcopis 
X&pag- Episcopi vero Asiae libellos' ad Acacium fecerunt, in 
quibus Encyclia reprehenderunt, et Antencycliis similiter subscrip- 10 
serunt. Et Orientates libellos ' ad Calandionem fecerunt, qui Petro 
successit, et ipsi quoque etiam Encyclia anathematizaverunt. 
Anastasius autem Hierosolymorum in constantia sua perstitit, 
dum Palaestinae tres provincias tenet, neque his rebus obse- 
cutus est, neque Encyclia abiuravit, quamquam etiam cum 15 
episcopis qui ad eum commeabant simpliciter communicabat. 
p. 220. Ita et Epiphanius Magdali * Pamphyliae ipse ob mafrnani mi- 
tat em suam Alexandriam recessit et in monasteriis eius urbis 
degebat, et a Timotheo et Petro successore eius honorabatur. 
Cum vero Zeno rex de Petro didicisset, valde iratus est, 20 
et minas misit, quas antea didicit ; et delituit in ipsa quidem 
urbe, dum de domo in domum migrat. Mandato autem regis 
Zenonis Timotheus <paxioXfou trementis qui expulsus erat reversus 
est et ecclesiam magnam recepit ; et introitu eius facta est 
cvkati et caedes. Et Theoctistus * urbis vnapyog Petrum quaerebat 25 
ut eum adprehenderet ; et vox audita est quae dixit: «Celabo 
eum, et protegam eum. Quoniam nomen meum cognovit me 
invocabit eumque exaudiam. Die tribulationis eum corroborabo, 
eumque honorabo » \ Timotheus vero omnibus modis ac ralio- 
nibus populum sibi devincire studebat ; et fidem Nicaeae et cl 30 
patrum proclamabat ; et ea quae Ephesi gesta sunt confitebatur 
eisque adsentiebatur ; et Nestorium anathematizabat ; et in dipty- 
cho quando legebat nomina Cyrilli et Dioscori inscripsit ; et alia 
etiam faciebat, nee populum ad se adlicere potuit. 



1 Ms. 'Ephesi'. - * Ms. 'Anliochiae'. - 3 X{p«XXoi. - * Legendum 
fortasse ' Theognostas ' (cf. p. 154, 1. 31); Liberal, (xvi) 'Anthemio'. - 
5 Ps. xc, U, 15, 



— 153 — 

caput vi eiusdem libri de m arty rio, qui hterosolymis 
Anastasio successit, indicat, eum etiam fidem veram populo 
proclamasse, et nestorium et synodum chalcedonis anatuema- 
tizavisse. 

5 El Martyrius item Hierosolymorum ipse quoque inter eos fuit 
qui post Anastasium decessorem suum se [ab] ' Antencycliis 
separavit * et populum concordem reddere multum studebat. Et 
Marcianum monachum quendam bonum oravit ; et hie, cum 
accepisset, socios suos admonebat ; *et qui eum non receperunt *p. 221. 

JO eiecit. Et ferunt, postquam mortuus esset, discipulum eius — et 
vir fuit lumine caplus — Deum oravisse : « Si magister noster bene 
censebat, ubi oculos meos cadaveri eius applicabo, lumen acci- 
piant » ; et acceperunt. 

Ilpoapuwyjoic Martyrii. 

15 « Christ us 'pax nostra est qui duo unum fecit, et maceriam 
quae in medio erat solvit, et inimicitiam in carne sua abolevit'. s 
Ecc ! enim ecclesia filios suos rursus accipit qui nunquam sponte 
sua ab ea distabant, et hoc iam facto nobis ostenderunt. Et 
tempus est nobis dicere : ' Gloria Deo in excelsis, et pax super 

20 terram '. * Quapropter praesentibus episcopis Dei amantibus hos 
verecundos archimandritas et eximios clericos recepimus 5 , ut 
ceteris fratribus nostris coram vobis persuadeamus nos defini- 
tionem fidei firmam non habere nisi earn in qua baptizati sumus 
et baptizamur ; ipsi enim etiam ita baptizati sunt et ut nos credunt. 

25 Quisquis ergo huic fidei definitioni cccxviii patrum nostrorum 
sanctorum episcoporum qui Nicaeae congregati sunt contraria 
sentit, quam secuti sunt et confirmaverunt cuique adsensi sunt et 
cl episcopi qui in urbe regia convenerunt fideles et veri, et synodus 
quae Ephesi habita est, aut sensit aut docuit 6 , anathema sit, si 

30 aliam doctrinam vel disciplinam habet quae in variis locis facta 
est, sive Arimini sive Sardicae sive Chalcedone, sive alibi, ut dicit 
apostolus: 'Si quis vobis- proclamabit plus quam quod vobis 
proclamavimus, anathema sit \ 7 » Et idem porro * ita dixit : « Si * p- 222; 
quis huic doctrinae probatae et orthodoxae fidei horum sanctorum 

35 cccxviii, et cl episcoporum, et eorum qui Ephesi convenerunt 

1 In ms. excidit. — * Sic syr. - 3 Eph., u, 14. - * Luc., n, 14. — 5 Ita 
correxi, Textos corruptqs est. — • Ms. ' didicit \ — 7 Gal,, I, 8. 



— 154 — 

contrarium quidquam docet aut noviter profert aut sentit, aut 
interpretatur, aut aliam definitionem vel fidem habet, hie sanclae 
ecclesiae alienus est. Et en ! coram Deo et Christo eius, et Spiritu 
sancto et electis angelis vos oblestor 1 ; ne quis vos ab hac fide 
declinare faciat. Confessio autem chirographo vestro en ! superne 5 
est in caelo ; et coram p^jiaxi terribili iustitiae rationem reddetis, 
si fidei additamentum aut deminutionem accipietis. A sanguine 
vestro purus sum. Vobis dicere non abstinui ». 

Talibus verbis ulebantur episcopi, et admonebant eos qui se ab 
eis separaverunt. Alexandriae autem nemo e fidelibus cum Timo- 10 
theo et eius adseclis societatem inire adnuebat. Monachi vero et 
diserti quidam ac prudentes consilium ceperunt, et urbis princi- 
pibus Svxeu^tv fecerunt, et oraverunt ne, si moriturus esset 
Timotheus, alium quemquam ex eius fautoribus episcopum rursus 
acciperent, sed ut sufficeret eis Petrus fidelis, qui ut fieri oportet 15 
episcopus factus erat et lalebat. Et, cum Timothei fautores 
haec audiissent, regi Bi-qaiv fecerunt, et per lohannem quen- 
dam martyrii Mar lohannis Baptistae presbyterutn monachum, 
itemque tiberinosiolam * miserunt, et in ea oraverunt ne, si 
moriturus esset Timotheus, episcopus eis ullus fieret nisi e 20 
p. 223. parte eius, neve Alexandrini Petrum reciperent. Et, cum *regi 
visus esset, quasi eum tentaret, dixit ei : « Bonum est in oculis 
nostris ut tu ibi episcopus fias ». Antea enim didicerat rex eum 
lulio ' axpaxrjYtp adhaerere qui seditionem in regem parabat cum 
Leonlio et Euprepio * ; quoniam ipse regis exercilibus imperabat. 25 
Et id ipsum Iohannes lulio revelavit. Et dixit regi : « Ilaud dignus 
sum ». Et eum consilium capere iussit. Et, cum lulium docuisset, 
dixit ei : « Propositum tuum cela, neve id coram regi revelaveris ». 
Et coram Acacio et ouyxXt)t<p iuravit se nunquam fore episcopum. 
Et rex mandatum fecit idque lohanni dedit, ut post Timotheum 30 
is fieret episcopus quern clerus eius et urbis populus elegisset. 
Et, cum urbem pervenisset, epistulam a lulio Theognosto urbis 
Orcdtpxq) dedit, qui et ipse lulio conscius factus erat ; et promisit, 
si episcopus futurus esset, se vestes 5 regias daturum quas 
Arcadius rex dedicavit et Theophilo illius temporis episcopo 35 

1 I Tim., v, 21. — i Sc. tabennesiotam (Liberal, xvi). _ 3 Sc. Illo. - i Sc. 
Pamprepio. — B Vel. * vasa', 










— 155 — 

obtulil, el ecclesiam ibi aedificavit, eamque nomine eius nomi- 
navit. 

CAPUT VII BUISHKM UBR1 V DE loHANNE 1NDIGAT QUI MENTITUS 
EST, ET PRKTIL'M DED1T ET EP1SC0PUS POST TlMOTHEI MORTEM FAGTUS 

5 EST ; ET de Gyro quodam presbytero qui EI adhaesit, ET quomodo 
Petrus ad sedem slam redierit. 

Timotheus, cum paucos dies vixissel, mortuus esi ; et Johannes 
Thcognoslo utozpx<i> pretium obtulit.et iuramenluin suum violavit 
el episcopus faclus est. Cyrum vero quendam presbyterum ad se 

10 adlexil eorum qui aliquando Dioscoro adhaerebant, et is etiam 
eum reliquit cum principalum exoplaret, et modo Acacio 
Conslanlinopolis se adiunxil, modo * huic Timolheo qui mortuus * p. 2^i. 
esl ; et aliquando Timotheum magnum et Petruin successorem 
eius illudebat el viluperabat. El Alexandrini eum ob mutationes 

15 irridebant, et in platea dactylos immaturos ei ostendebant, 
eumque de matrona (?) conviciis adliciebant. Ilunc exsecralus 
Dioscorus beate mortuus ei dicil : « Fidelis esl Deus, quod Cyrus 
vir laicus morietur » ; el ita ei accidit, ut infra scriplum est. 
Hex vero, cum haec de lohanne audiissel, indignatus est, quia 

"lu iuramenluin suum violavit et episcopus faclus erat. Erant autem 
illo tempore Constanlinopoli monachi probati, qui de Petro ora- 
banl, el calamities quae Alexandriae et in Aegypto et in ceteris 
regionibus finitimis propter synodum identidem acciderunt litte- 
ris de eis script is ei 1 ostendebant. Et rex eos recepit et mandatum 

25 fecit ut lohannes sede sua ut mendax pellerelur, et Petrus ad 
ecclesiam rediret, hoc est, si Ilenotico subscripturus esset quod 
scripsit Zeno et illuc et ad Aegyptum et ad Penlapolim misit, et 
ceteros episcopos recepturus esset qui Ilenotico adsensuri essent, 
et cum eis societalem initurus, et qui ibi pretoriani vocabanlur, 

30 qui et ipsi confilebantur se ea sentire quae in Ilenotico sunt ; 
quod Acacii episcopi consilio factum est el per Pergamium 
urcapx&v missum est, qui Alexandriae pro Theognosto nuper 
constitutus erat ; qui, cum ad urbem pervenisset, rem sapienter 
curavit. Iohannem enim fugisse invenit ; et Petrum quaesivit, 

35 eumque de eis quae rex mandaverat certiorem fecit ; et 

1 Zenoni (p. 156, I. 30). Exridil fortasse aliquid, 



— 156 — 

Henoticon ei ostendit, et dixit : « Oportet te, cum id explo- 
p. 225. raveris, ei subscribere et adsentiri, dum * episcopos et ceteros 
qui a parte Pretorii venient absque ulla malitia recipis, si 
ipsi omnibus quae rex in Henotico mandavit adsentientur ». 
Et, cum Petrus ea quae in ipso scripto erant intellexisset, omni 5 
iustitia fideliter mandatum esse inv^nit ; dubitabat vero quia non 
clare et expresse anathematizata est in eo synodus et Tomus, 
propter populum ne offenderentur. Verumtamen id accepit, quia 
fidei definitionem trecentorum duodeviginti [accipiebat] l et pro- 
clamabat, et veritatem cl episcoporum confitebatur, et Cyrilli io 
duodecim capitibus adsentiebatur, et Nestorium et Eutychem 
anathematizabat, et Ghristi e Virgine corpus nobis connaturale 
factum esse confitebatur ; eique subscripsit, et promisit porro, si 
et ceteri homines paenitentia usuri essent, et omnia quae in 
Henotico essent recepturi etpopulo persuasuri, se eos de omnibus 15 
xaYjiixwv in societatem acceplurum. Et congregati sunt ad eum 
ubi erat GTcap^og et dux et primores eius et clerus, et monachi, 
1 et sorores, et populus fidelis, eumque bigae imposuerunt ; et, 
cum pompa deduceretur et laudaretur, utpote qui fidei veritatem 
custodiret, et ante eum ministrarent, eum ad ecclesiam magnam 20 
duxerunt. Et Pergamius eum adhortabatur ut ceteros qui de ilia 
parte erant acciperet. Is autem primo interpretationem sensus 
scripti Henotici populo proclamavit, idque explanavit eo quod 
dixit: « Bene ac fideliter script urn est eo quod Cyrilli capita 
duodecim accipit et Nestorium et Eutychem anathematizat, et 25 
Ghristi e Virgine corpus nobis connaturale esse confitetur, et 
eiusdem Christi Dei esse passiones in came et miracula quae fecit, 
' p. 226. [et] ' ipsum scriptum omnem opinionem * Ghalcedonis et Tomum 
infirmat ac vituperat ; quoniam Dioscorus etiam et Timotheus 
magnus talia opinati et interpretati sunt. » Et populo porro 30 
Trpocxpwvfjaai fecit ita : « Nos omnes cum mulieribus et liberis 
eloquentia gratiarum actionis preces atque orationem Domino et 
Deo nostro offerre oportet pro regno fideli Zenonis regis victoris, 
quod ipsa gesta pulcra et exempla virtutum eius prudentes omnis 
regionis ad hoc exhortantur. Gum enim patres nostri verecundi 35 
monachi petitionem ei de fidei correctione obtulissent, et quae 



1 Iu ms. excidit. 



. 



— 157 — 

hie identidem lurbulenter evenlunt eum docuissent, nobiscum 
doluit et flevit, et caelum intuitus est ; et Deum invocavit [ut] 
eum adiuvarel, et id in mentem eius imponeret, ut Dei voluntati 
consona in lucrum generis humani et populi concordiam manda- 
5 ret, cum offensas quae propter ea quae [Ghalce]done audacter 
novata et per additamentum facta sunt cunctis ecclesiis fueranl 
abolere studeret. Et in his litteris fidelilatis eius quae iam coram 
vobis recilabunlur, et auribus vestris audientur, filii dilecli, lux 
reclae fidei palrum noslrorum sanctorum nobis nimirum [orta 

iu est] ; quoniam, cum in his lilteris (idem veram confileatur el 
beali Cyrilli capita duodecim accipial, el Neslorium el Euly- 
chem anathematized [et] Deum Verbum qui incarnalus sil, 
passiones el iniracula, unam esse naluram proclamel, omnem 
opinionem diphysilarum rcspuil ; quoniam doclrina eoruin 

Iu el Tomi his rebus contraria esl ; conlra quos patres noslri 
sancli Dioseorus et Timolheus veri Christi marlyres ay&va. 
fecerunl. Sed orale pi'o eo, *ul Dominus nosier in vero * \>. til. 
typo dileclionis et fidei eius eum custodial. Speramus enim 
miserieordia Chrisli Dei noslri, cum laudes precesque vestrac ab 

20 co audientur, eum nihil nobis omissurum eorum quae ab eo 
posthac iusle rogabimus, sed pelilionein veslram libenler aceep- 
lurum, et rogalionibus vestris respoiisum dalurum. Audile 
lilteras venerandas llenolici, quas lidcliter mandavit, quae nunc 
coram vobis recilabunlur ». 

25 ITEM CAPUT VIII oror> est IIknoticon Zexonis.' 

« A'jxoxpdtTwp Caesar Zeno rex fidelis victor, victoria illuslris, 
maximus venerandus perpeluo Augustus, episcopis el populis 
qui Alexandriae sunt et in Aegypto el in Libya, eliamque in 
Penlapoli. Inilium el slalum et potentiam invictam maieslatis 

30 noslrae scimus esse fidem quae sola recta est eliamque vera, 
quam per adlalum divinum staluerunl quidem qui Nicaeae 
congregali sunt cccxvm patres sancli, firmaverunt autem eodem 
modo qui Conslanlinopoli quoque convenerunt cl patres sancti, 
dum noctu ac die precibus continuis et studio et vijioig utimur, 

35 ut per earn ecclesia sancta catholica et apostolica quae ubique 

1 Graece (de Zaiui.) ap. Evagr., HI, xiv; latine ap. Liberal, xvii. 



— 158 — 

est augealur, quae sc**j>(i*i maiestalis noslrar mater iticorruptlliilis 
nlcjue indissoluhilis esl, ul populi lideles, duiii in pace ae 
concordia ei*ga Ileum perseverant, pro maieslale nostra pivces 

p |i. ±28. acceptas ofleranl, cum *sacris sanclisque episropis [et] ' clericis 
Deum timentibus el anhhnandritis et monachis. Cum enirn Dens r» 
magnus ac Sal valor nosier lesus Chrislus, qui eliam e Yirgiue 
sanrla ac Deipara Maria incorporatus esl, gloriliealioneni el 
culluram consensu firhrm laudat [el | J libenler aeeipil, fivr t 
(piideni ininiicorum pcribunl et delebunlur, eunrti aulem liomi- 
nes imperio nostro quod post Deum est cerviceiu snani incliua- in 
bunl, pace el bonis quae ex bac oriunlur el aeris ' inixlura pulrra 
el IVuctuum uberlale el omnibus rebus t\uae hoininibus utiles sunt 
large datis. Ila igilur, emu fides hnmaculala nos el res Uoiuaiio- 
rum consei'vet, ab archi mandril is Ileum aiiianlihus, et aliis 
ipiibusdam ereinilis pel i I tones nobis oblatae sunt, qui cum ir> 
larrimis exorabanl ul unio sanclarum ecclesiarum Here!, et 
membra membris coninngerenlur, quae osor mum bonarum 
iampridem separare fesliual. eo (juod, si cum corpore ecclesiae 
perl'ecto pugnalui'us essel, se viclum iii cognoveral. Accidil eniin 
grneraliones innuineras quas lot vilae minis lempus removil £M 
alias cpiideni lavaero regenerationis privates abiisse, alias aulem, 
ruin communioue divina non parlicipaverinl, ad exiluin a trims 

\\. ->*i luunanis inevilabilem deduelas esse, el caedium myriadas *prae 
sumptas, el copia sanguinis pollutam esse non solain terrain, 
sed iam etiam el ipsum aera '. Ilaec quis esl qui non orarel nl -25 
in bona niutareinus? liar, igilur de causa scire vos stnduiiuus el 
nos el sanclas uhique orlliodoxoruin eeclesias, el sacerdoles Dei 
unanles qui eas gubernanl, aliud syinboluin aul dodrinam, aid 
fidei regulam, ant lidem praeter id quod supra dielinu < 
>yinbolum sanclum cccxvm palrum sanctorum, quod linnaveiunl :;» 
qui hie conveuerunl, ci, patres, non habuisse ueque liabi 
Inros, nee quernquam habere eoguovisse, el, si quis lenel, 
alienum euui aestimare. Hoe eniin solum, ut diximus, maieslalem 
nostram cuslodire eonlidiiiiir , et on i lies populi qui baplisinuin 
salutare inereulur cum hoc lanlum accipiunl baplizanlur ; eni :i.~> 

1 In ins excidil ; e Mir.n. uddidi - 2 In ins. excidil ; c pp. i'l lal. addidi. 
1 <^P- 



— 159 — 

adhaeserunt el onines patres sancti qui Ephesi congregati sunt, 
qui impii Nestorii eliam xa0a{peatv fecerunt et eorum qui posl 
eum sicul is opinabanlur. Quern eundem Xestorium cum Eutyche, 
ulpole qui eis quae dicta sunt conlraria opinali sint, anatliema- 

5 lizamus, dum recipimus etiam duodecim capita quae a memo- 
rabili et Dei amante * Cyrillo dicta sunt, ^ui , ecclesiae catholicae * p. 230. 
Alexandriae episcopus fuit. Confilemur autem unicum Filium Dei 
el Deum, qui vere inliumanatus est, Dominum nostrum lesum 
Clirislum, qui deilale Palri connaturalis est, et idem humanilale 

10 nobis connaturalis, qui descendit et e Spirilu sanclo et c Maria 
virgine deipara incorporatus est, unum esse Filium, nee duo 
factum esse. Unius enim unici Filii Dei dicimus esse miracula et 
passiones quas sua sponte in carne loleravit. Eos enim qui separant 
aul confundunl, aul phanlasiam ' inlroducunl prorsus non reci- 

15 pimus; (juoniam incorporatio e Deipara vera et peccato carens 
Filii addilamenlum non fecit. Mansit enim Trinitas [Trinitas] 2 
eliam quando unus e Trinitale Deus Verbum incorporatus est. 
Seienles igilur nee sanctas ubique orlhodoxorum ecclesias, neque 
eos qui eas gubernanl sacerdotes Dei amanles, nee maieslatem 

20 noslram symbolum aliud aut regulam fidei praeter diclam 
doctrinam sanclam non ' recepisse aut recipere, Concordes estote, 
haud dubilanlcs. Haec enim scripsimus, non quod fidem novamus, 
sed quod vobis persuademus. Quisquis autem aliud quidlibet 
opinalus est aul opinatur nunc aut aliquando, aut Chalcedone 

25 aul in alia quolibel synodo, anathemalizamus, praeserlim dictos 
Xeslorium et Eutychem, et qui sicut ei opinanlur. Coniungimini 
igilur * inali'i spirilali ecclesiae, communione divina nobiscum in *p. 231 
ea deleclali, secundum regulam fidei, quae una sola esl, praediclam 
eorundem palrum sanctorum. Mater enim nostra sanctissima 

30 ecclesia ut filios dileclos vos exspeclat ut vos ampleclatur, et 
voce in vest ram dulcem posl longum tempus audire exoptal. 
Feslinale igilur vosmetipsos. Hoc enim facientes, et Salvatoris 
noslri Clirisli Dei noslri benignilatem ad vos atlrahelis, el a nostra 
ipsorum maieslate laudabimini ». 

35 CAPUT IX E1USDEM LIBRI V DE &1tO<JXl<3XG)V. 

His rebus ita geslis, fervidorum nonnulli molesle tulerunl, 
1 sfdv-caoia. — i In ms. excidit ; e Mich, addidi. — 3 Sic syr. 



— 460 — 

quia in ipso etiam scripto Henotici regis anathema eorum quae 
Chalcedone per additamentum acta sunt expresse non erat. 
Verumtamen omnes Petri societate utebantur propter defensio- 
nem eius erga se factam, et praesertim quod dixit « Rex nihil 
nobis omittet eorum quae ab eo rogabimus ». Cum viderent 5 
reliqui pretoriani ea quae gerebantur, ad icpoicrceiov iuxta 
urbem situm quod vocabatur Canobus abierunt, et cptovce^ 
indecoras clamabant. Pauci enim et obscuri erant hi, eisque 
praefuerunt &/a.yvG>axM, et Gyrus presbyter de quo diximus eum 
Dioscoro olim adhaesisse eumque reliquisse. Et, cum haec 10 
audiisset Pergamius, Cyrum adduxit et cum eo locutus est; et 

p. 232. * id quod ei dictum est facere adnuit. Et reversus est eisque qui 
cum eo Canobi erant studiose dixit : « Oportet nos cum sociis 
nostris Concordes fieri, et regis mandato obtemperare ». Et cum 
audiissent sacerdotes acres fideles qui cum Petro erant multum 15 
turbati sunt, et Cyri societatem etiam detrectabant. Et, cum 
multos eorum qui cum eo erant recepissent qui Henotico 
subscripserunt, et quicunque. extra ea quae in eo dicta sunt 
opinaretur anathematizaverunt, Cyrum detrectaverunt, [et,] ' 
cum ipse etiam subscripsisset, eum non receperunt, eo quod 20 
Pergamio dicunt: « Facies eius sufficit ut facta eius populo in 
memoriam revocet et multos offendat ». Et mansit Cyrus laicus, 
et ita mortuus est, secundum maledictum sancti Dioscori. Et 
omnes pariter cum Petro communicabant, et Pelrus iberus vir 
mire celeber, et Isaias monachus icpaxxix6t,*, et ceteri Palaestini 25 
beati quidam monachi monasteriorum Romani et Theodori. Et 
Petrus Alexandriae episcopus Paulum qui vocabatur Arcadius de 
rebus nonnullis quae correctione egerent ad regem misit. 
Iohannes vero qui episcopus factus est qui Romam recessit ibi et 
flebat et Simplicio patriarchae quae ei acciderunt indicabat dicens 30 
propter Tomum et synodum se in xtvSuvov pervenisse. Et, cum 
rex audiisset, ad eundem ipsum Simplicium per Uranium 7rpaxTfjpa 
epistulas fecit, in quibus eum omnem pravitatem et mendacia 
Iohannis docuit, et mandato suo propter populi concordiam 
Petrum ibi Alexandriae constitutum esse episcopum indicavit. 35 

p. 233. Calandion * autem Antiochiae, cum quae Alexandriae facta erant 

1 In ms. excidit. — * Marg. ' miraculorum aclor'. 



— 161 — 

didicisset, turbatus est et ad Acacium et ad Zenonem regem 
scripsit, et ad Simplicium etiam Romae, dum Petrum moechum 
vocat, et Tomum et synodum laudat, potius et Nestorium 
benevole habebat, ob id quod in litteris suis Cyrillum stultum 

5 vocabat \ Verumtamen, quoniam lulium et 'Leontium et Eupre- 
pium adiuvabat, qui in regem Zenonem seditionem fecerunt, et 
tandem in Oriente [occisi sunt] 2 , loco suo pulsus est, et, regis 
mandato, Petrus ad sedem suam rediit, qui pro fidei veritate 
semel et bis dtytova fecit ; et Antiocheni eum pompa magna et 

10 laudibus receperunt quasi Simonem Cepham. Et synodum etiam 
dicionis suae congregavit, et divisos Concordes reddidit et adunavit, 
et correctiones fecit. Synodus autem quam congregavit Petro 
Alexandriae epistulam concordiae canonice scripsit ita. 

CAPUT X eiusdem X6you V de epistula synodica docet quae 

15 a concilio Antiochiae diebus Petri urbis episcopi congregato 
ad Petrum Alexandriae s^ripta est. 

« Pater noster Dei amans sancte archiepiscope Petre, synodus 
quae Antiochiae congregata est. Iesus Bar Nun axpaziq^g, mysteriis 
Iesu Ghristi Dei nostri amictus, propter dicionem tribus Ruben 3 

20 et Gad et Manassis anxietate ac sollicitudine oppressus est, an 
secundum Mosis mandatum, qui ei principatum commisit, lorda- 
nem armati cum fratribus suis in terram promissionis quam 
hereditaverant transituri essent eosque *bello adiuturi, donee * p. 234. 
Deus ibi fratres eorum sicut eos pace relaxaret \ Ita et prudentiam 

25 tuam, vir sacer, curam habere iudicamus, an nos etiam Antio- 
chiam armati perventuri simus, donee et fratres nostri orientales 
ecclesiarum suarum a Deo hereditatem heredilent. Et sumus 
episcopi ex Arabia, et r Libano Phoenices s et Syria secunda, et 
Euphratesia et Cilicia, qui ob causam laborum et dcYtovtov qui 

30 nobis acciderunt pacem exoptamus, et regis sereni litteris ut 
Antiochiam congregemur nunc vocati sumus. Et haec tibi indi- 
cabit et filius tuus dilectus et clarus Uranius TCpaxxrjp, qui, regis 
voluntatem et mandatum exsecutus, nobis litteras quoque expla- 
navit et ostendit quae ab eo ad sanctitatem tuam et xdrfjia 

1 Maxsi, IV, 893 (?). — * In ins. excidit. — 3 Syr. ' Rub^il'. - * Ios., 
I, 13-15. — 5 Sic syr. pro ' Phoenice Libani'. 

SYR. — c — v. \\ 



— -162 — 

monachorum verecundorum et populum fidelem scriplae sunt. 
Cum vero convenissemus et a patre nostro fideli Petro patriarcha 
debitis dilectionis divinae recepti essemus, qui nobis suavitatem 
et humilitatem perspicue ostendit, de omnibus rebus ei Concordes 
facti sumus et is nobis, et in spiritus ministerio consociati sumus, 5 
et a populo quoque urbis eius honorali sumus, qui gaudio et 
laetitia, et laudis' acclamationibus viro occurrit eumque excepit, 
dum eum ut Petrum Gepham ducem nostrum aposlolum glorificat. 
Ea vero quoque quae in urbe regia facta sunt nobis indicala sunt, 
e dicione sancti archiepiscopi Acacii mandalo regis congregatos 10 
esse, et concordia eorum cum eo et alius cum alio ; qui eliam ipse 
beatitudini tuae scripsit, dum voluntatem regis fidelis oslendil el 
explanat, el quae in lilteris eius venerandis llenotici continentur, 
p. 235. * quae omni veritali fidei pal rum noslrorum sanctorum Xicaeae 
congregatorum consona sunt, cui et centum quinquaginla qui 15 
in urbe regia conveuerunt adhaeserunt, quamque confirmavit 
quoque concilium Epliesi quod diebusCaelestini etCyrilli hahitum 
est qui duodecim capilibus cunctam fraudem doclrinae ipsius 
Nestorii et Eutychis el ceterarum liaeresium delexil et analhema- 
lizavil. Haec ergo Aegyplios cum Orientalibus Concordes reddide- 20 
runt, (xdcXXov aulem omnes qui ubique pacem amant et concor- 
diamet (Idem veram diligunt. Et credimus el compertum habemus 
sanclilalis luae studium et preces haec populo ubique fideli 
parasse, voluntale Domini et Dei nostri lesu Ghristi ; et implo- 
ramus eum ut vilam verecundiae luae nobis custodial, virlutibus 25 
fulgenlis eteis in Domino nostro gaudenlis quae inlroitu fralris tui 
venerandi et palris nostri verecundi hie gesla sunt, studio liuius 
(ilii lui Uranii, quern dilectioni tuae divinae rommendamus, ut 
regi fideli graliarum actionem scribas quod mandalo eius e tolis 
viribus suis inservit el obsequitur, el Christi ecclesias Concordes 30 
reddere studel, et filiis eius dilectis pacem donare. » 

caput xi, epistula item acacii constantlnopous ad i'etrum 
Alexandriae. 

Acacius, cum de voluntale sua priore destitisset quae synodum 
adiuvabat et ea quae in Henolico erant dileclione et adsensu 35 
habuit, et ipse etiam Petro Alexandriae scripsit ita : 

1 Ms. ' minislerii '. 



— 163 — 

« Sacer et Dei amans comminisler nosier frater nosier Petre, 
Acacius salutem. Nomen quidem pacis gratum est, res aulem 
dulcissima. (ami vero de concordia et fide *ecclesiae perficitur, *p. 236. 
gratiam magnam prudenlibus magis dat, et laetitiam magna 
5 praedicanlem in eis elficit. Et, cum ecce ! in coetibus urbis 
noslrae gaudiis huiiismodi delectaremur, nunlii de fide tua ad 
nos pervenenint nnsque excilaverunt, et multos monachos 
vererundos qui hir. sunt rommoveriinl el perturbaverunt, el 
populiim el rleruni nostrum eximium. Verumtamen, cum lillerae 

10 luae venerandae nobis dalae el adlalae essenl, et principibus 
illustribus, omnem rumorem falsum qui contra le [rictus evat 
delexerunt et nubis caliginem removerunt, et lucem ac claritatem 
pulcriludinum luarum divinarum ostenderunt ; et lempus est 
nobis dicere: 'Gloria Deo in excelsis' ' ; pacem enim quae in 

15 terra fidei noslrae est el spem bonam inler homines Deus magnus 
el Sal valor nosier Dominus nosier lesus Christus efiicit et 
oslendil. Ideoque carmen quod primo angeli de caelo coetibus 
suis super lerram apud Bethlehem in auribus paslorum canta- 
verunl, idem paslores el opiliooes gregis cum eo s manibus inler 

in se prehensis concordia sua ac consensu nunc Deo Domino noslro 
rani ant, qui est gregis verus princeps ac pastor. Stella vero 
C.hristi lucida ex orienle orta et nunc rex est fidelis et Deum 
timens ; el, quemadmodum hos * illo tempore ad Christum Deum 
nostrum ducebal, ad speluncam coiluros et munera in honorem 

25 adorationis cius oblaluros, Ha el hie splendorem fidei verae loti 
speluncae dicionis suae oslendil et coruscare fecit, et 'maceriam 
quae in medio erat' solvit, qui concordiam membrorum ecclesiae 
*sanclac separabat el discindebat, eamque in hominem statura *p. 237. 
completa perfectum nulrivit ; qui in una hypostasi et uno typo 

30 unum corpus oslendil, et e duobus unum fecit \ Inlelleximus 
enim et a litteris graliarum actionis sanclitalis tuae hunc etiam 
sicut David prophetam exsislentem et regem Goliath s nunc in 
agro occidisse cruce sola, et malum funda iclum obruisse, et 
lilleris quidem fidelibus quas fecit deiecisse, et gladio verilatis 

35 spiritus 6 quern ostendit haereses et oflensas praecidisse et 

1 Lcc, n, 14. — 2 Sc. ' grege '. — ' Sc. pastores, qui cum magis confun- 
duntur, nisi reges (Magos) innuil. — * Eph., u, 14-16 ; iv, 13. — 5 Syr. 
'Gutyadh'. - 6 Eph.. vi, 13. 



— 164 — 

abolevisse, quae sunt capita serpentis quern 'in tenebras externas" 
deiecit, et in abyssis infimis terrae inclusum vinxit. Ergo gaudeant 
Hierosolyma superna, mater primogenitorum, et ecclesiae filiabus 
laetentur, et cantent, Deum laudanlia et de regis victoria orantia, 
et dicentia : ' Cantate Domino splendido ; magnifice enim glori- 5 
ficatus est' 2 . Et nos enim Dei victoriam admirati, quod ab 
epistula tua didicimus epistulas Henotici ad te pervenisse quae 
nobis praesenlibus per Pergamium sanctitudini tuae missae sunt 
teque eis adsensum esse, fidem tuam celebravimus ; et oramus 
ut Dominus noster vitam hums regis fidelis nobis custodial, qui 10 
nos veritati unirit. Et, dum verecundiam tuam saluto, et clericos 
eximios et monachos verecundos et populum fidelem, ego et qui 
mecum sunt, in lilteris responsum reddentibus haec nola\i.». 
Epistila Ar.Ar.il Coxstaxtixopous fixita est 

CAPUT XII UK KP1STILA KIl'SDKM MaRTYRII IllKROSOLY.MORl M 15 
DOCET, Ql'AM PkTRO Oil AlEXANDRIAK PACTl'S KST SCRIPS!! ITA : 

« Sacer et Deum amaus sunune sarerdos domine mi ac fraler, 
p. 238. et comminister mi Pelre, Mnrlyrius * llierosolymorum. Teuipus 
est nobis et nunc ul prophelam dicere : ' Domine Deus, le 
confitebor, et nomen tiium rantabo, quod miracula fecisli, quae to 
sunt voluntas tua vera quae anliquilus est, amen!' 1 , Domine 
noster. 'Os' enim nostrum 'gaudio repletum est el lingua nostra 
laudatione ' \ quod reapse in manibus Domini vidimus ror regis"', 
qui voluntati eius veritate perpetuo obsequilur, et membrorum 
divisionem concordem reddidit, et porro quod dilectionis tuae 2."> 
litleras accepimus, sicut hie propheta nobiscum el nunc clamal, 
' Leva in circuitu oculos tuos, et vide liberos tuos ad te congre- 
gatos' 6 , quod in his ul iustum est laetamur. El sancliludinem 
tuam in Domino salulamus ; et cum propheta David canentes 
dicimus : ' Adiciat vobis Dominus, vobis et filiis vestris. Benedicti 30 
vos a Domino qui fecit caelum et terram ' \ Sacerdotes qui cum 
verecundia tua sunt, et populum fidelem, et sacros monachos 
ego et qui mecum sunt in Domino nostro optime salutamus ». 
Haec epistula Martyrii episcopi Hierosolymorlih fixita est. 8 

1 Mattii., xxii, 13. — i Ex., xv, 1. — J Is., xxv, I. - * Ps. exxv, 2. 
— s Prov., xxi, i. - 6 Is., lx, 4. — ''Ps. cxiu, 22, 23. — 8 Addidit scriba 
(fine prioris tomi texlus) « Gloria Trinitati gloriosae Patri el Filio el Spiritui 
sancto nunc et semper el in saecula saeculorum amen ! » 



INDEX T0A1I V. 

HISTORIAE ECCLESIAST1CAE ZACHARIAE ADSCR1PTAE. 
LIBER I. 

INDICULUS fAPITL'M , . . 1 

Caput i. (Praefatio auctoris) ' 1 

Caput ii. Quaeslio de chronologia libri Genesis 4 

Caput hi. Responsum ad quaeslioneni 5 

Caput iv. Quaestio de libro loseph et Aseqeth, epislula ad Mosen 

ingilenum 12 

Caput v. Kosponsum ad epislulam 13 

Caput vi. Ilistoria loseph et Aseneth 15 

Caput vii. Versio Aclorum Silvestri 39 

Caput vim. Kpislula Luciani presbyleri de inventione relliquiarum 

Stephaiii el aliorum 65 

Caput ix. De Isaac el Dadh;i doctoribus syris 71 

LIBER II. 

Exordium . 72 

Indiculus tapituv 73 

Caput i. Acta Septem Dormieutium 74 

Caput ii. De Eutychis haeresi el a gradu deposilione .... 85 

Caput hi. De synodo secunda Ephesi 87 

Caput iv. Catalogs episcoporum 87 

Caput v. Epislula Prodi ad Armenios 88 

Appendix (Notiliae hisloricae) 99 

LIBER 111. 

Exordium et ixduxlus tapitum 100 

Caput i. De synodo Chalcedonis 101 

Caput h. De Dioscori exilio et de Proterii ordinatione et violentia 106 
Caput hi. De reiectione luvenalis Hierosolymorum et ordinatione 

Theodosii 107 

1 Quae uncis inclusi in ipso tilulo non commemorata sunt. 



— 166 — 

Caput IV. De Petri iberi in episcopum Gazae ordinalione . . . 1 08 

Caput v. De Theodosii Riga et de reditu luvenalis I09 

Caput vi. De Samarilani cuiusdam caeoi sanatinne 1 00 

Caput vn. De visione Petri iberi, propter quam in exiliuin abieril . 1 10 
Caput viii. De Salomone mnnaeho, qui luvcnalem rnntuntelia adfe- 

cerit IH) 

Caput ix. Quomodo Theodosius captus el inclusus sit et postea 

obierit Ill 

Caput x. De haeresi lohannis IWietoiis II2 

Caput xi. De missione lohannis silenliarii ut Alexandrinos conci- 

liarel Hi 

Caput xii. De Anthcmio, Severo, Olybrin, el Leone I f."i 

Appendix (Libri chronologia) Il.*» 

• LIIIFJ1 IV. 

EXORMUM 110 

IXDICULUS iAI'.'TUM Ill) 

Caput i. De ordinalio Timolhei Aeluri 117 

Caput ii. De Protein eaede 110 

Caput in. Quomodo proieriani Timotheo adunari voluerint el a pn- 

pulii impediti sint 110 

Caput iv. Quomodo proieriani ISomani profecli sint lit) 

C.vpui v. h* rebus Timolhei. de lohanne Kphesi, (el de Eiicyeliis 

Letinis imp. i lio 

Camt vi. Timolhei ad Leonem imp. peiilio 1:21 

Caput vii. De episcoporum ad Enryclia responsis I2i 

Capit viii. De epistula Analolii CI', ad imp Ii% 

Caput i\. De Timolhei exilio Ii*i 

Caput x. De ordinalione Timolhei Salofacioli 157 

Caput xi. Quomodo Timotheus Cangris Chersonem Iransmissus sit. 1:28 
Caput xii, De lsaia el Theophilo eulvchianislis el de epislulis Ti- 
molhei in eos srriptis Ii!) 

Appkmiix < Catalogs episcoporum el imperalorum) I Vi 

LIBGIl V. 

KxoiiniUM ' Ii:) 

Caput i. De, Timolhei reditu, el quomodo eius suasione Hasiliscus 

Kncyclia feccril I i«"» 

Caput ii. Kncyclia Itasilisci Ii(» 

Caput in. De episcoporum Asiac ad liasiliseum pelilione ... M8 
Caput iv. De rebus quae Cpoli ct Ephesi evencrunt (el de Timo- 

thci Alexandrian! reditu) I iO 



Caput v. 



Caput vi. 


Caput vii. 


Caput viii 


Caput ix. 


Caput x. 


Caput xi. 


Caput xu. 



— 467 — 

De rebus quas fecit Acacias, de Antencycliis, de expul- 
sione Petri Antiochiae et Pauli Ephesi, (et de morte 

Timotliei Aeluri et reditu Salofacioli) 151 

De Marlyrio Hierosolyraorura et de legatione lohannis 

monachi ad imp. Zenonem 153 

Dp (morte Timothei Salofacioli et) lohannis ordinatione, 

de (Henotico Zenonis, et de) reditu Petri .... 155 

Henoticon Zenonis 157 

De schismaticis alexandrinis (et de expulsione Calen- 

dionis Antiochiae et reditu Petri) 159 

Epistula synodi Antiochiae ad Pelrum Alexandria* 1 . . 161 

Epistula Acacii ad eundem . . 162 

Rpistula Martyrii ad eundem 164